لندگراویات هسن

لندگراف‌نشین هسن Landgrafschaft Hessen  (آلمانی) هسن
۱۲۶۴–۱۵۶۷
پرچم نشان ملی
لندگراف‌نشین هسن (رنگ آبی) در حدود سال ۱۴۰۰ میلادی
وضعیت	ایالت امپراتوری مقدس روم
پایتخت	ماربورگ، گودنسبورگ، کاسل (از ۱۲۷۷)
دین(ها)	کاتولیک، اصلاح‌شده
حکومت	مونارشی فئودالی
لندگراف
• ۱۲۶۴–۱۳۰۸	هاینریش یکم
• ۱۵۰۹–۱۵۶۷	فیلیپ یکم
دوره تاریخی	قرون وسطی، اصلاحات پروتستانی
• جدایی از دوک‌نشین تورینگن	۱۲۶۴
• ارتقا به شاهزاده امپراتوری	۱۲۹۲
• تقسیم به دو بخش	۱۴۵۸–۱۵۰۰
• پذیرش اصلاحات مذهبی	۱۵۲۶
• تقسیم به چهار بخش	۱۵۶۷ ۱۵۶۷
پیشین پسین دوک‌نشین تورینگن لندگراف‌نشین هسن-کاسل لندگراف‌نشین هسن-دارمشتات پرونده:Flag of Hesse (1833-1918).svg هسن-ماربورگ هسن-راین‌فلس

لندگراف‌نشین هسن (به آلمانی: Landgrafschaft Hessen) یکی از ایالات محوری و تاثیرگذار در مرکز امپراتوری مقدس روم بود که در سده سیزدهم میلادی از بطن جنگ‌های جانشینی تورینگن سر برآورد. این قلمرو که تحت حاکمیت دودمان هسن (شاخه‌ای از خاندان رگنار) قرار داشت، به دلیل موقعیت استراتژیک جغرافیایی و قدرت نظامی لندگراف‌هایش، به یکی از وزنه‌های تعادل قدرت میان شمال و جنوب آلمان تبدیل شد. هسن در سده شانزدهم میلادی تحت رهبری فیلیپ مقتدر، به یکی از پیشگامان اصلی اصلاحات پروتستانی بدل گشت و نقشی حیاتی در تشکیل اتحادیه اشمالکالد ایفا کرد. با مرگ فیلیپ در سال ۱۵۶۷، این قلمرو میان چهار فرزندش تقسیم شد که منجر به ظهور ایالات مهمی چون هسن-کاسل و هسن-دارمشتات گردید.

تأسیس و استقلال از تورینگن

پیدایش لندگراف‌نشین هسن محصول مستقیم «جنگ جانشینی تورینگن» (۱۲۴۷–۱۲۶۴) بود که پس از مرگ هاینریش راسپه، آخرین لندگراف تورینگن، به وقوع پیوست. سوفی برابانت، دختر سنت الیزابت، موفق شد ادعای موروثی فرزندش هاینریش یکم را بر اراضی هسن تثبیت کند و بدین ترتیب در سال ۱۲۶۴ میلادی، هسن به عنوان یک واحد سیاسی مستقل از تورینگن جدا شد. هاینریش یکم با انتخاب شهر کاسل به عنوان اقامتگاه دائم و سرکوب اشراف محلی، ساختار متمرکزی را بنا نهاد که در سال ۱۲۹۲ توسط پادشاه آدولف ناسائو رسماً به عنوان یک شاهزاده‌نشین بلافصل امپراتوری (Reichsfürst) به رسمیت شناخته شد.

تمرکز قدرت و منازعات سده چهاردهم و پانزدهم

در طول سده‌های چهاردهم و پانزدهم، لندگراف‌نشین هسن با چالش‌های مکرر درونی و رقابت با اسقف‌نشین اعظم ماینتس بر سر هژمونی در منطقه راین-ماین روبرو بود. لندگراف‌هایی چون هاینریش دوم و هرمان دوم با تقویت قلعه‌های نظامی و توسعه سیستم اداری، موفق شدند نفوذ کلیسا را در امور دنیوی منطقه کاهش دهند. اگرچه در سال ۱۴۵۸ قلمرو هسن به دو بخش هسن علیا و سفلی تقسیم شد، اما این جدایی دوام چندانی نیافت و با تلاش‌های ویلیام دوم در سال ۱۵۰۰، بار دیگر تمام اراضی هسن تحت یک پرچم واحد متحد گردید که این اتحاد، راه را برای صعود هسن به رتبه قدرت‌های درجه اول آلمان در عصر اصلاحات هموار کرد.

عصر فیلیپ مقتدر و رهبری پروتستان‌ها

اوج شکوه و نفوذ سیاسی هسن در سده شانزدهم و تحت حاکمیت فیلیپ یکم رقم خورد. فیلیپ که از هوشمندترین سیاستمداران عصر خود بود، در سال ۱۵۲۶ با برگزاری سینود همبرگ، رسماً اصلاحات پروتستانی را در هسن پذیرفت و این ایالت را به یکی از نخستین سرزمین‌های لوتری جهان تبدیل کرد. او با تأسیس دانشگاه ماربورگ (نخستین دانشگاه پروتستان جهان) و تشکیل «اتحادیه اشمالکالد»، رهبری نظامی و سیاسی شاهزادگان معترض علیه امپراتور شارل پنجم را بر عهده گرفت. نفوذ فیلیپ به حدی بود که هسن در این دوران به عنوان مرکز ثقل دیپلماسی پروتستان در اروپا شناخته می‌شد.

مرگ فیلیپ و تقسیم نهایی قلمرو

دوران وحدت هسن با درگذشت فیلیپ مقتدر در سال ۱۵۶۷ به پایان رسید. وی برخلاف سنت «اولاد ذکور»، در وصیت‌نامه خود دستور داد که قلمرو لندگراف‌نشین میان چهار پسرش تقسیم شود. بر این اساس، ویلیام چهارم هسن-کاسل را دریافت کرد، لودویگ چهارم به هسن-ماربورگ رسید، فیلیپ دوم حاکم هسن-راین‌فلس شد و جرج یکم هسن-دارمشتات را تصاحب کرد. این تقسیم‌بندی نه تنها نقطه پایانی بر لندگراف‌نشین واحد هسن بود، بلکه آغازگر رقابت‌های دیرینه و خونینی میان شاخه‌های کاسل (کالونیست) و دارمشتات (لوتری) شد که تا سده‌ها جغرافیای سیاسی و مذهبی این منطقه از آلمان را تحت تأثیر قرار داد.

جستارهای وابسته

• تاریخ آلمان
• گاه‌شمار تاریخ آلمان