محله الزیتون
الزیتون
الزیتون | |
|---|---|
محله | |
| زیتون | |
  الزیتون جایگاه در نوار غزه | |
| مختصات: ۳۱°۲۹′۱۵″ شمالی ۳۴°۲۶′۳۸″ شرقی / ۳۱٫۴۸۷۵۰°شمالی ۳۴٫۴۴۳۸۹°شرقی | |
| کشور | دولت فلسطین |
| استان | استان غزه |
| شهر | غزه |
| حکومت | |
| • کنترل | مورد مناقشه: اسرائیل حماس |
| منطقهٔ زمانی | یوتی‌سی +۲ (EET) |
| • تابستانی (DST) | +۳ |
الزیتون (همچنین زیتون یا حارة الزیتون؛ الزیتون؛ به معنای «محلهٔ درختان زیتون») بزرگ‌ترین محلهٔ شهر قدیم غزه است که در بخش جنوب غربی آن جای دارد. پیش از ویرانی دیوارهای شهر قدیم، الزیتون یکی از سه محلهٔ درون‌حصار غزه بود؛ دو محلهٔ دیگر تفاح در شمال شرقی و الدرج در شمال غربی بودند. خیابان عمر مختار که شاهراه اصلی شهر غزه است، الزیتون را از الدرج جدا می‌کند.
محلهٔ الزیتون نام خود را از باغ‌های زیتون فراوانی گرفته که تا دوران معاصر بخش‌های جنوبی آن را پوشانده بودند. این محله در دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ میلادی با گسترش غزه به فراتر از مرکز تاریخی‌اش توسعه یافت. محله‌های مسیحی‌نشین و یهودی‌نشین غزه نیز بخشی از الزیتون بودند و کلیسای قدیس پرفیریوس متعلق به سدهٔ پنجم میلادی در این محله واقع است. پس از جنگ عربی-اسرائیلی ۱۹۴۸ و سرازیر شدن آوارگان فلسطینی، جمعیت الزیتون به‌شدت افزایش یافت.
الزیتون در جریان جنگ‌های متعدد اسرائیل و غزه، به‌ویژه جنگ ۲۰۰۸–۲۰۰۹ و جنگ ۲۰۲۳ به بعد، آسیب‌های گسترده‌ای دید و کانون درگیری‌ها و عملیات نظامی بود.
پیشینه
بخش شمال غربی الزیتون به «دار الخُضَر» (خانهٔ سبزیجات) شناخته می‌شد که بازار روبازی به نام «سوق الخُضَر» را در خود جای داده بود. بر پایهٔ سرشماری‌های عثمانی، در سال ۱۵۲۵ میلادی دار الخضر ۴۳ خانوار داشت،[۱] در حالی که بخش جنوب شرقی (زیتون) ۵۴ خانوار و ۳۰ مرد مجرد داشت[۲] و بخش نصارا در نزدیکی کلیسای قدیس پرفیریوس ۸۲ خانوار را در خود جای داده بود.[۳]
کلیسای قدیس پرفیریوس که متعلق به فرقهٔ ارتدکس یونانی است، در کنار مسجد کاتب الولایه از سدهٔ چهاردهم میلادی قرار دارد و فاصلهٔ برج ناقوس کلیسا تا منارهٔ مسجد تنها دو متر است. گورستان قدیمی مسیحیان نیز در مجاورت کلیسا واقع شده‌است.[۴] مسجد الشمعه نیز در الزیتون جای دارد.[۵]
آخرین ساکنان یهودی الزیتون پس از شورش‌های ۱۹۲۹ فلسطین توسط ارتش بریتانیا تخلیه شدند.[۶]
گسترش در سدهٔ بیستم
الزیتون در دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ با گسترش غزه به فراتر از محدودهٔ مرکز تاریخی‌اش توسعه یافت. بخش بزرگی از بودجهٔ ساخت‌وساز نخستین به نهادهای خارجی مانند بیمارستان‌های تبشیری نسبت داده می‌شود.[۷] پس از جنگ عربی-اسرائیلی ۱۹۴۸ و سرازیر شدن آوارگان فلسطینی، جمعیت الزیتون به‌سرعت افزایش یافت. خانوادهٔ احمد یاسین در دهه ۱۹۵۰ در این محله ساکن شدند.[۸]
نقاط دیدنی
افزون بر کلیسای قدیس پرفیریوس و مسجد کاتب الولایه، باغ‌وحش شهر غزه نیز در الزیتون قرار داشت که در جنگ ۲۰۰۸–۲۰۰۹ توسط نیروهای اسرائیلی ویران شد؛ از مجموع نزدیک به ۴۰۰ جانور تنها ده جانور زنده ماندند.[۹] همچنین حمام السمره که تنها حمام ترکی فعال در نوار غزه بود، در این محله واقع بود و در جنگ ۲۰۲۳ بر اثر بمباران اسرائیل ویران شد.[۱۰] بیمارستان الاهلی عرب نیز از مراکز درمانی مهم واقع در این محله است.[۱۱]
جنگ غزه ۲۰۰۸–۲۰۰۹
در جریان جنگ غزه ۲۰۰۸–۲۰۰۹، نیروهای دفاعی اسرائیل عملیات زمینی در الزیتون انجام دادند و محله را اشغال کردند. در این دوره ۴۸ فلسطینی که بیشترشان از سه خانواده بودند کشته شدند. بدترین رویداد در ۵ ژانویهٔ ۲۰۰۹ رخ داد که ۴۸ تن از اعضای خانوادهٔ سمونی بر اثر بمباران خانه‌هایشان جان باختند.[۱۲] افزون بر آن، ۲۷ خانه، شماری از مزارع و یک مسجد ویران شدند.[۱۳]
جنگ غزه (۲۰۲۳ به بعد)
محلهٔ الزیتون در جریان جنگ غزه به یکی از کانون‌های اصلی حملات ارتش اسرائیل تبدیل شد. در ۱۹ اکتبر ۲۰۲۳، نیروی هوایی اسرائیل کلیسای تاریخی قدیس پرفیریوس را بمباران کرد و ۱۹ غیرنظامی کشته شدند.[۱۴] در ۱۴ اکتبر نیز یک حملهٔ هوایی تمامی ۲۶ عضو یک خانواده از جمله پدربزرگ‌ها، مادربزرگ‌ها، والدین، نوه‌ها و یک زن باردار را کشت و تنها یک کودک دو ساله زنده ماند.[۱۵]
در ۲۸ ژانویهٔ ۲۰۲۴ بمباران اسرائیل ده‌ها غیرنظامی که بیشترشان زنان و کودکان بودند را در الزیتون کشت.[۱۶] با آنکه اسرائیل در اواخر ژانویه الزیتون را منطقهٔ آرام‌شده اعلام کرده بود، در ۲۱ فوریه دستور تخلیهٔ کامل ساکنان محله را صادر کرد.[۱۷]
در سال ۲۰۲۴، گردان ۷۴۹ ارتش اسرائیل به جنوب شهر غزه از جمله الزیتون اعزام شد. ویدئویی که یکی از اعضای گروهان بولدوزر D9 منتشر کرد، ویرانی چندین خانه در الزیتون را نشان می‌داد. این ویدئو با عنوان «کار ما صاف‌کردن غزه است. هیچ‌کس جلوی ما را نمی‌گیرد» در حساب رسمی گروهان بازنشر شد.[۱۸] سازمان عفو بین‌الملل این تصاویر و ویرانی زیرساخت‌های غیرنظامی را محکوم کرد و خواستار پیگرد جنایت جنگی شد.[۱۹]
در ۱۰ مه ۲۰۲۴ پنج سرباز اسرائیلی در نبردهای الزیتون کشته شدند.[۲۰] کلیسای نیمه‌ویران قدیس پرفیریوس در مه ۲۰۲۴ با تهاجم تازهٔ اسرائیل دوباره در معرض خطر قرار گرفت.[۲۱]
در سپتامبر ۲۰۲۴ و در هفتمین تهاجم اسرائیل به محله، جنگنده‌های اسرائیلی یک مدرسهٔ تبدیل‌شده به پناهگاه را بمباران کردند و بیش از ده تن کشته شدند.[۲۲][۲۳] در ۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۴ گلولهٔ تانک اسرائیلی ۱۷ نفر را در بازار مواد غذایی محله کشت.[۲۴]
تصاویر ماهواره‌ای منتشرشده توسط نیویورک تایمز نشان داد که اسرائیل بخش بزرگی از الزیتون را در اوت ۲۰۲۵ به‌طور منظم ویران کرد. الی کوهن، یکی از اعضای کابینهٔ اسرائیل، اعلام کرد: «شهر غزه باید مانند رفح شود که ما آن را به شهر ویرانه‌ها تبدیل کرده‌ایم.»[۲۵]
جغرافیا و محله‌های همجوار
الزیتون در بخش جنوب غربی شهر قدیم غزه واقع است و بزرگ‌ترین محلهٔ آن به‌شمار می‌رود. خیابان عمر مختار که در جنگ جهانی اول به فرمان جمال پاشا و با تخریب بخش بزرگی از خان الزیت ساخته شد، مرز شمالی الزیتون با الدرج را تشکیل می‌دهد.[۲۶] سه محلهٔ تفاح، الدرج و الزیتون درون دیوارهای شهر قدیم قرار داشتند، در حالی که محلهٔ شجاعیه عمدتاً بیرون از این دیوارها شکل گرفت.[۲۷]
منابع
- ↑ Sharon، Moshe (۲۰۰۹). Corpus Inscriptionum Arabicarum Palaestinae. ج. ۴. BRILL. ص. ۲۹. شابک ۹۷۸-۹۰-۰۴-۱۷۰۸۵-۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Cohen، Amnon (۱۹۷۸). Population and Revenue in the Towns of Palestine in the Sixteenth Century. Princeton University Press. ص. ۱۱۷. شابک ۰-۶۹۱-۰۹۳۷۵-X.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Cohen، Amnon (۱۹۷۸). Population and Revenue in the Towns of Palestine in the Sixteenth Century. Princeton University Press. ص. ۱۱۹. شابک ۰-۶۹۱-۰۹۳۷۵-X.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Sharon، Moshe (۲۰۰۹). Corpus Inscriptionum Arabicarum Palaestinae. ج. ۴. BRILL. ص. ۳۰. شابک ۹۷۸-۹۰-۰۴-۱۷۰۸۵-۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Sharon، Moshe (۲۰۰۹). Corpus Inscriptionum Arabicarum Palaestinae. ج. ۴. BRILL. ص. ۳۱. شابک ۹۷۸-۹۰-۰۴-۱۷۰۸۵-۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Sharon، Moshe (۲۰۰۹). Corpus Inscriptionum Arabicarum Palaestinae. ج. ۴. BRILL. ص. ۲۸–۳۰. شابک ۹۷۸-۹۰-۰۴-۱۷۰۸۵-۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Dumper، Michael (۲۰۰۷). Cities of the Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia. ABC-CLIO. ص. ۱۵۶. شابک ۹۷۸-۱-۵۷۶۰۷-۹۱۹-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Milton-Edwards، Beverley (۱۹۹۹). Islamic Politics in Palestine. I.B.Tauris. ص. ۹۸. شابک ۹۷۸-۱-۸۶۰۶۴-۴۷۵-۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Bleak outlook for bombed Gaza Zoo». BBC News. ۲۰۰۹-۰۲-۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «1,000-year-old Hamam al-Sammara destroyed by Israeli bombing in Gaza». Middle East Eye. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «A requiem for Gaza's iconic sites, destroyed in the war». NPR. ۲۰۲۴-۰۲-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Amid dust and death, a family's story speaks for the terror of war». The Guardian. ۲۰۰۹-۰۱-۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Sharon، Moshe (۲۰۰۹). Corpus Inscriptionum Arabicarum Palaestinae. ج. ۴. BRILL. ص. ۲۸–۳۰. شابک ۹۷۸-۹۰-۰۴-۱۷۰۸۵-۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Former US congressman says family members killed in Gaza church blast». The Guardian. ۲۰۲۳-۱۰-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Unos 21.000 niños palestinos están desaparecidos a causa de la ofensiva de Israel contra la Franja de Gaza». Europa Press. ۲۰۲۴-۰۶-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Blinken says 'real hope' for new hostage deal – as it happened». The Guardian. ۲۰۲۴-۰۱-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Israel Orders New Evacuations in Northern Gaza as U.N. Suspends Food Deliveries». The New York Times. ۲۰۲۴-۰۲-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «"Our Job Is to Flatten Gaza. No One Will Stop Us."». Drop Site News. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Israel/OPT: Israeli military must be investigated for war crime of wanton destruction in Gaza». Amnesty International. ۲۰۲۴-۰۹-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «IDF announces soldier killed in battle with Hamas in Gaza City's Zeitoun». The Times of Israel. ۲۰۲۴-۰۵-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «New Invasion in Zeitoun, North Gaza Threatens St. Porphyrios Orthodox Church». Order of Saint George. ۲۰۲۴-۰۵-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «5 killed, many injured in Israeli airstrike on school sheltering displaced Palestinians in Gaza». Anadolu Agency. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Most recent Israeli bombing of a school-turned-shelter is latest crime against Gaza's displaced people». Euro-Med Human Rights Monitor. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Distressing images: Aftermath of an Israeli attack on a market in Gaza City». Al Jazeera. ۲۰۲۴-۰۷-۰۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «A Gaza City Neighborhood Is Now a Wasteland, Satellite Images Show». The New York Times. ۲۰۲۵-۰۸-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Sharon، Moshe (۲۰۰۹). Corpus Inscriptionum Arabicarum Palaestinae. ج. ۴. BRILL. ص. ۲۸–۳۰. شابک ۹۷۸-۹۰-۰۴-۱۷۰۸۵-۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Sharon، Moshe (۲۰۰۹). Corpus Inscriptionum Arabicarum Palaestinae. ج. ۴. BRILL. ص. ۲۸–۳۰. شابک ۹۷۸-۹۰-۰۴-۱۷۰۸۵-۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Zaytun Quarter». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Zaytoun (quartier)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «الزیتون (غزة)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Zeitún (Gaza)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای اسپانیایی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
الگو:غزه (شهر)
- محله‌های غزه
- مناطق مسکونی بنیانگذاریشده در دهه ۱۹۳۰ (میلادی)