محمود میرزا (پسر فتحعلی‌شاه)

محمودمیرزا قاجار
زاده	۱۲۱۴ ه‍.ق تهران
درگذشته	۱۲۷۱ ه‍.ق تهران
ملیت	ایرانی
فرزند(ان)	مبارک میرزا
والدین	فتحعلی شاه قاجار و مریم خانم یهودی

محمودمیرزا قاجار، پسر فتحعلی شاه قاجار، شاعر و نویسنده ایرانی است.

به سال ۱۲۱۴ ه‍.ق به دنیا آمد. از ابتدای زندگی تحت تعلیم میرزا محمد شفیع مازندرانی، صدراعظم بود. وی نزد استادان مختلفی آموزش دید از جمله:

• علی اکبر خویی (علوم غریبه)
• عبداللطیف لاریجانی (خوشنویسی)
• حاجی محمد اصفهانی (آداب قرائت)
• میرزا رضا مجوسی (ریاضی)
• حسنعلی مازندرانی (علم اخلاق)
• میرزا یوسف طرب (فنون شاعری)

محمودمیرزا قاجار مدتی به حکومت کاشان رسید و در این مدت محمدتقی سپهر (لسان الملک) در خدمت وی به سر می‌برد. مدتی نیز حاکم نهاوند بود و در این شهر بناهایی نظیر قلعه رویین دز و باغ شاه را ساخت. سپس به حکومت لرستان منصوب شد. در ابتدای سلطنت برادرزاده‌اش محمدشاه قاجار به جرم توطئه علیه شاه دستگیر شد و به تهران روانه شد. وی در ۱۲۷۱ ه‍.ق درگذشت.

• سفینة المحمود، به امر فتحعلیشاه قاجار، دارای یک مقدمه و چهار مجلس
• دیوان اشعار
• تاریخ قاجاریه، تألیف در سال ۱۲۵۶ ه‍.ق^[۱]
• گلشن محمود^[۲]
• سنبلستان به تقلید از گلستان سعدی
• مقصود جهان که سفرنامه وی از خرم‌آباد به گرمسیر است.^[۳]
• دیوان محمود قاجار
• محمود التواریخ
• عهد حسام، که سفرنامه وی به لرستان و خوزستان است و به نام حسام السلطنه حاکم شوشتر نوشته شده است.^[۴]
• پرورده خیال^[۵]

• فهرست نسخه‌های خطی فارسی، احمد منزوی، مؤسسه همکاری‌های منطقه‌ای، چاپ اول ۱۳۴۹.
• عهد حسام، سفرنامه خوزستان و لرستان، نوشته محمود میرزا قاجار، به تصحیح ایرج افشار، تهران، میراث مکتوب، ۱۳۹۰.

مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به محمود میرزا (پسر فتحعلی‌شاه) در ویکی‌گفتاورد موجود است.

• وبگاه مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران