معاون رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان
| معاون رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان | |
|---|---|
| Azərbaycan Respublikasının vitse-prezidenti | |
| لقب | خانم معاون رئیس‌جمهور عالی‌جناب |
| گمارنده | رئیس‌جمهور |
| مدت دوره | بدون محدودیت زمانی |
| دارندهٔ افتتاحی | مهربان علیوا |
| بنیادگذاری | ۲۶ سپتامبر ۲۰۱۶ |
 |
| این مقاله بخشی از این مجموعه است: سیاست و دولت جمهوری آذربایجان |
 درگاه جمهوری آذربایجان
|
معاون رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان (ترکی آذربایجانی: Azərbaycan Respublikasının vitse-prezidenti)، دومین مقام عالی در جمهوری آذربایجان است که توسط همه‌پرسی ۲۰۱۶ قانون اساسی تأسیس شد. معاون اول و فعلی رئیس‌جمهور، بانوی اول مهربان علیوا است. الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان، در سال ۲۰۱۷ سمت معاون رئیس‌جمهور را ایجاد کرد و همسرش را به این سمت منصوب کرد.[۱][۲]
معاون اول رئیس‌جمهور بلافاصله پس از رئیس‌جمهور قرار دارد و اولین نفر در صف جانشینی است، در حالی که معاونان رئیس‌جمهور پایین‌تر از معاون اول رئیس‌جمهور قرار می‌گیرند. در نتیجه، اگر علی‌اف کناره‌گیری کند، علی‌اوا رئیس‌جمهور آذربایجان خواهد شد. منتقدان، که بسیاری از آنها علی‌اف را یک رهبر اقتدارگرا نامیده‌اند، می‌گویند که ایجاد این مقام با هدف تثبیت حکومت خاندان در آذربایجان صورت گرفته است.[۳]
تشکیلات و اختیارات
مناصب معاون اول رئیس‌جمهور و معاونان رئیس‌جمهور از طریق اصلاحیه قانون اساسی که در همه‌پرسی ۲۶ سپتامبر ۲۰۱۶ تصویب شد، تأسیس شدند[۴] طبق ماده ۱۰۳۱ قانون اساسی، این مقامات توسط رئیس‌جمهور منصوب و برکنار می‌شوند. نامزد باید شهروند آذربایجان با حق رأی، دارای مدرک دانشگاهی و بدون تعهد به سایر کشورها باشد.[۵][۶]
معاونان رئیس‌جمهور در طول دوره تصدی خود از مصونیت قانونی برخوردارند. آنها را نمی‌توان بازداشت، تحت پیگرد قانونی قرار داد یا مورد بازرسی قرار داد، مگر در مواردی که در حین ارتکاب جرم دستگیر شوند که در این صورت باید فوراً به دادستان کل اطلاع داده شود. مصونیت فقط با تصمیم رئیس‌جمهور و بر اساس درخواست دادستان کل قابل لغو است.[۷] قانون اساسی همچنین تصریح می‌کند که معاون اول رئیس‌جمهور و خانواده آنها توسط دولت حمایت و توسط سرویس‌های امنیتی ویژه محافظت می‌شوند.[۸]
طبق قانون اساسی آذربایجان، رئیس‌جمهور اختیار دارد یک نفر را به عنوان معاون اول رئیس‌جمهور (ترکی آذربایجانی: Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti) منصوب کند و یک یا چند معاون رئیس‌جمهور. از زمان ایجاد این دفاتر در سال ۲۰۱۶، هیچ معاون رئیس جمهوری منصوب نشده است. تنها سمت پر شده، معاون اول رئیس‌جمهور است که در حال حاضر توسط مهربان علیوا، که در ۲۱ فوریه ۲۰۱۷ منصوب شد، اداره می‌شود.[۹]
معاون اول رئیس‌جمهور
معاون اول رئیس‌جمهور، بالاترین مقام معاون رئیس‌جمهور و اولین نفر در صف جانشینی است. این سمت با اصلاحیه قانون اساسی سال ۲۰۱۶ همزمان با معاونت‌های ریاست جمهوری ایجاد شد. در ۲۱ فوریه ۲۰۱۷، رئیس‌جمهور الهام علی‌اف، همسرش، مهربان علیوا، را به عنوان اولین و دارنده فعلی این سمت منصوب کرد.[۱۰][۱۱]
طبق قانون اساسی، اگر رئیس‌جمهور استعفا دهد یا قادر به انجام وظایف خود نباشد، انتخابات فوق‌العاده باید ظرف ۶۰ روز برگزار شود و در این مدت معاون اول رئیس‌جمهور اختیارات ریاست جمهوری را بر عهده می‌گیرد.[۱۲] در صورت استعفا یا ناتوانی معاون اول رئیس‌جمهور، این سمت به ترتیبی که توسط رئیس‌جمهور تعیین می‌شود، به یکی از معاونان رئیس‌جمهور منتقل می‌شود. اگر هیچ معاون رئیس‌جمهور قادر به خدمت نباشد، اختیارات به نخست‌وزیر و سپس به رئیس مجلس ملی منتقل می‌شود.[۱۳] منتقدان استدلال کرده‌اند که ایجاد این سمت با هدف تثبیت حکومت خانوادگی در آذربایجان بوده است.[۱۴]
معاون اول رئیس‌جمهور همچنین می‌تواند از طرف رئیس‌جمهور مجاز به امضای قراردادهای بین ایالتی یا بین دولتی از طرف کشور باشد.[۱۵]
دبیرخانه معاون اول رئیس‌جمهور
دبیرخانه معاون اول رئیس‌جمهور آذربایجان از مقامات زیر تشکیل شده است:[۱۶]
- آلتای حسنوف - رئیس دبیرخانه
- مهدی داداش‌اف - معاون رئیس دبیرخانه
- یوسف محمد علی‌اف - دستیار معاون اول رئیس‌جمهور
- گوندوز کریموف - دستیار معاون اول رئیس‌جمهور
- امین حسین‌اف - دستیار معاون اول رئیس‌جمهور
فهرست معاونان رئیس‌جمهور
| ردیف | پرتره | نام (زاده/درگذشته) |
سمت | شروع تصدی | پایان تصدی | مدت تصدی | انتخابات | کابینه | حزب |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |  |
مهربان علیوا Mehriban Əliyeva (زادهٔ ۱۹۶۴) |
معاون رئیس‌جمهور | ۲۱ فوریه ۲۰۱۷ | متصدی بدون محدودیت زمانی |
۸ سال، ۳۴۵ روز | – | علی‌اف | حزب آذربایجان نوین |
| از زمان تأسیس این دفتر در سال ۲۰۱۶، هیچ معاون رئیس‌جمهوری منصوب نشده است. | |||||||||
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ Alba Prifti (2017-02-24). "Azerbaijan's president creates a VP position - and appoints his wife". CNN (به انگلیسی). Retrieved 2021-07-11.
- ↑ Tamkin, Emily. "Azerbaijan's President Makes His Wife Second in Command". Foreign Policy (به انگلیسی). Retrieved 2021-07-11.
- ↑ "Azerbaijan's president has chosen a new VP — his wife". Washington Post (به انگلیسی). ISSN 0190-8286. Retrieved 2021-07-11.
- ↑ "Mehriban Aliyeva appointed first vice-president of Azerbaijan" (به انگلیسی). APA Information Agency. Archived from the original on 2017-09-04. Retrieved 2017-02-21.
- ↑ اصل ۱۱۰۳، بخش ۱ از قانون اساسی جمهوری آذربایجان (۱۹۹۵) پیوند
- ↑ "What powers does Azerbaijan's First Vice-President have?". Azerbaijan Press Agency. 21 February 2017. Archived from the original on 22 February 2017. Retrieved 21 February 2017.
- ↑ Tamkin, Emily. "Azerbaijan's President Makes His Wife Second in Command". Foreign Policy (به انگلیسی). Retrieved 2021-07-11.
- ↑ "Constitution " AZERBAIJAN " Official web-site of President of Azerbaijan Republic". president.az (به انگلیسی). Retrieved 2025-12-24.
- ↑ Tamkin, Emily. "Azerbaijan's President Makes His Wife Second in Command". Foreign Policy (به انگلیسی). Retrieved 2021-07-11.
- ↑ Alba Prifti (2017-02-24). "Azerbaijan's president creates a VP position - and appoints his wife". CNN (به انگلیسی). Retrieved 2021-07-11.
- ↑ Tamkin, Emily. "Azerbaijan's President Makes His Wife Second in Command". Foreign Policy (به انگلیسی). Retrieved 2021-07-11.
- ↑ Tamkin, Emily. "Azerbaijan's President Makes His Wife Second in Command". Foreign Policy (به انگلیسی). Retrieved 2021-07-11.
- ↑ Tamkin, Emily. "Azerbaijan's President Makes His Wife Second in Command". Foreign Policy (به انگلیسی). Retrieved 2021-07-11.
- ↑ "Azerbaijan's president has chosen a new VP — his wife". Washington Post (به انگلیسی). ISSN 0190-8286. Retrieved 2021-07-11.
- ↑ Tamkin, Emily. "Azerbaijan's President Makes His Wife Second in Command". Foreign Policy (به انگلیسی). Retrieved 2021-07-11.
- ↑ Tamkin, Emily. "Azerbaijan's President Makes His Wife Second in Command". Foreign Policy (به انگلیسی). Retrieved 2021-07-11.