مفاهیم جهان معنوی چینی

لوح سنگی کوه تای

مفاهیم جهان معنوی چینی به مجموعه‌ای از باورها، شیوه‌های فرهنگی یا روش‌هایی گفته می‌شود که در فرهنگ چینی رواج دارند. برخی از این مفاهیم در چارچوب یک دین خاص قرار می‌گیرند، در حالی که برخی دیگر چنین نیستند. به‌طور کلی، این مفاهیم به‌گونه‌ای منحصربه‌فرد از ارزش‌های چینی، از جمله احترام و وظیفه‌مندی در قبال والدین و نیاکان، پذیرش ضمنی همزیستی زندگان و درگذشتگان، و باور به رابطهٔ علّی میان اعمال و پیامدهای آن‌ها و نیز تناسخ، شکل گرفته‌اند؛ خواه با مضامین و مؤلفه‌های دینی همراه باشند یا نباشند.

رسوم و باورها

  • پرستش نیاکان (拜祖) — آیینی برای گرامی‌داشت اعمال، یاد و خاطرهٔ درگذشتگان است. این آیین را می‌توان امتدادی از مفهوم تقوای فرزندی دانست که در آموزه‌های کنفوسیوس و لائوتسه ریشه دارد. سالمندان، بزرگان، اعضای خانوادهٔ گسترده و به‌ویژه والدین باید مورد احترام قرار گیرند، به سخنان آنان توجه شود و از ایشان مراقبت به عمل آید. این احترام پس از مرگ آنان نیز ادامه می‌یابد. افزون بر جشن‌های چینگ‌مینگ و چونگ‌یانگ، از فرزندان انتظار می‌رود که در جریان جشن ژونگ‌یوان‌جیه نیز برای نیاکان خود مراسم بزرگداشت به‌جا آورند؛ جشنی که بیشتر با عنوان عید ارواح شناخته می‌شود. افزون بر نصب سنگ قبر یا پوششِ کوزهٔ خاکستر، به‌طور سنتی از فرزندان انتظار می‌رود که در خانهٔ خود محرابی (神台) برپا کنند و هر روز با روشن کردن چوب‌های عود و تقدیم چای، به نیاکان ادای احترام کنند. نیاکان، از جمله والدین و پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها، چنان مورد پرستش یا تکریم قرار می‌گیرند که گویی همچنان در قید حیات هستند.
  • سه قلمرو (三曹) — باوری است مبنی بر اینکه آسمان (بهشت)، زندگان و درگذشتگان در کنار یکدیگر وجود دارند؛ آسمان جایگاه قدیسان یا ارواح آرام‌یافته است و دوزخ جایگاه درگذشتگانی است که مرتکب جرم یا گناه شده‌اند. مفهوم سه هون و هفت پو (三魂七魄) نیز چگونگی وجود انسان را تبیین می‌کند. بر اساس این دیدگاه، «سه قلمرو» مکان‌هایی هستند که انسان در آن‌ها وجود دارد و «هفت حالت» عواملی هستند که وجود انسان را شکل می‌دهند. برای نمونه، قوم پومی از پیروان این باور به‌شمار می‌روند.[۱]
  • جیان (間) — به جهان زندگان که انسان‌ها در واقعیت در آن زندگی می‌کنند، «یانگ جیان» (陽間) گفته می‌شود. جهان زیرین که ارواح پس از مرگ در آن حضور دارند، «یین جیان» (陰間) نامیده می‌شود؛ بااین‌حال، این قلمرو لزوماً مکانی منفی یا معادل دوزخ نیست.
  • فان تای سوی (犯太歲) — به وضعیتی گفته می‌شود که فرد با موانع و مشکلات عمده‌ای در زمینهٔ سلامت، شغل یا تحصیل مواجه شود.[۲] گفته می‌شود این موانع یک سال از تقویم چینی ادامه دارند. برای نمونه، استاد فنگ‌شویی هنگ‌کنگی، ریموند لو، تلاش کرد رویدادهای سال ۲۰۰۸ را با توجه به وضعیت رهبران جمهوری خلق چین، هو جینتائو و ون جیابائو، توضیح دهد. در نظام طالع‌بینی حیوانی، «اسب» با «موش» در تضاد قرار دارد و بر اساس این باور، چنین تقابلی موجب سالی پرتنش می‌شود.[۳] هو جینتائو و ون جیابائو هر دو در سال ۱۹۴۲، یعنی سال «اسب»، متولد شده بودند و سال ۲۰۰۸ نیز سال «موش» بود؛ ازاین‌رو، بر اساس این باور، سال ۲۰۰۸ برای آنان سالی نامساعد محسوب می‌شد. در متن اصلی، رویدادهایی همچون ناآرامی‌های تبت و زمین‌لرزهٔ سیچوان در سال ۲۰۰۸ به‌عنوان نمونه‌هایی از وقایع پرتنش آن سال ذکر شده‌اند.[۲] نمونهٔ دیگری که در این زمینه مطرح شده، هنری تانگ است که گفته می‌شود در سال ۲۰۱۲ تحت تأثیر «فان تای سوی» قرار داشت و در جریان انتخابات، با مسائلی از جمله جنجال مربوط به زیرزمین غیرقانونی خانه‌اش و رویدادهای دیگری مواجه شد.[۴] تانگ در نهایت در انتخابات شکست خورد.
  • زونگ ساانگ گِی (種生基) — روشی است که در آن تار مویی را در مکانی خاص که از نظر فنگ‌شویی مناسب تلقی می‌شود قرار می‌دهند، با این هدف که طول عمر فرد افزایش یابد. یکی از نمونه‌های مشهور این عمل، تینا لئونگ، بازیگر هنگ‌کنگی، است که در سال ۱۹۹۸ این آیین را در مکانی نزدیک دریاچهٔ شینگ‌دائو (星島湖) در بئیهای، واقع در گوانگشی چین، انجام داد. گفته می‌شد که حداکثر افزایش طول عمر حاصل از این عمل ۱۲ سال است. او دقیقاً ۱۲ سال بعد، در سال ۲۰۱۰، درگذشت.[۵][۶]

شیوه‌های ارتباط

  • فوجی (扶箕) — «نگارش با لوح» یا «نوشتن با صفحهٔ روح» روشی است که در آن از یک الک حصیری (کوسینومانسی) یا قلمی چوبی برای نوشتن نویسه‌های چینی بر روی شن یا خاکستر عود استفاده می‌شود. این سنت چینیِ نویسندگی خودکار همچنان در معابد تائویی هنگ‌کنگ، تایوان و چین انجام می‌شود.
  • مون مای (問米) — روشی برای برقراری ارتباط مستقیم با ارواح افرادی است که درگذشته‌اند. رایج‌ترین کاربرد آن، یافتن و برقراری ارتباط با خویشاوندان یا عزیزان درگذشته است. بر اساس این باور فرهنگی، برای برقراری ارتباط، فرد درگذشته از زیر زمین یا از آسمان فراخوانده می‌شود. در فرهنگ غربی، نزدیک‌ترین نمونه‌های قابل مقایسه با آن احتمالاً احضار روح یا فال اموات است.
  • یوم سی لو (陰司路) — به باوری اشاره دارد که بر اساس آن، مسیر معنوی فرد درگذشته باید با پول معنوی پوشانده یا انباشته شود تا اطمینان حاصل شود که او با ایمنی به مقصد خود می‌رسد. در فرهنگ چینی، مسیر رسیدن به آسمان، دیوئو یا تناسخ ممکن است روشن و هموار نباشد. بر اساس این باور، با قرار دادن مقدار زیادی پول معنوی در مسیر، ارواح سرگردان یا آشفته‌ای که در راه حضور دارند، سرگرم جمع‌آوری پول شده و روحِ در حال سفر را به حال خود رها می‌کنند. این عمل نوعی اطمینان‌بخشی برای زندگان به‌شمار می‌رود. (این بخش در متن اصلی نیازمند منبع است)
  • ضرب‌وشتم شروران (打小人) — نوعی جادوی عامیانه است که در منطقهٔ گوانگ‌دونگ چین و هنگ کنگ رواج دارد و برای جن‌گیری به کار می‌رود.[۷]
  • تونگ لینگ (通靈) — به معنای برقراری ارتباط با ارواح یا ایزدان از طریق نوعی «کانال ارتباطی» یا مجرای معنوی است. در منطقهٔ مینان، تانگ‌کی نمونهٔ برجسته‌ای از این شیوه به‌شمار می‌رود.

اشخاص

  • گوی رِن (貴人) — شخصی که می‌تواند به شما کمک کند یا سرنوشت او به‌گونه‌ای رقم خورده است که به شما یاری برساند.
  • شیائو رِن (小人) — در زبان کانتونی «سیو یِن» — شخصی که می‌تواند به شما آسیب برساند یا سرنوشت او به‌گونه‌ای رقم خورده است که به شما آسیب وارد کند. روش‌های ساده‌ای مانند کائو جیم معمولاً می‌توانند مشخص کنند که آیا در آیندهٔ نزدیک، «گوی رِن» یا «شیائو رِن» در مسیر زندگی فرد ظاهر خواهد شد یا خیر.

اشیا

  • شمشیر چوب هلو (桃木劍) — سلاح اصلی و شاخصی است که در آیین‌های جن‌گیری تائویی برای بیرون راندن دیوها و ارواح شرور به کار می‌رود.[۸] شمشیرهای ساخته‌شده از چوب درخت هلو در کوهستان لانگ، در استان جیانگشی، به‌عنوان نمونه‌هایی با کیفیت ممتاز، ارزش و اعتبار ویژه‌ای دارند.[۸]
  • لوح‌های سنگی شی گان‌دانگ (石敢當) — این لوح‌ها در ورودی اصلی خانه‌ها، محل تقاطع کوچه‌ها، سه‌راهی‌ها، کنارهٔ رودخانه‌ها یا حوض‌ها نصب می‌شوند تا انرژی مثبت را جذب کنند و ارواح و نیروهای شرور را دور نگه دارند. گاهی نیز از آن‌ها برای جلوگیری از آسیب‌ها و حوادث طبیعی، از جمله بلایای طبیعی، استفاده می‌شود.[۸]
  • لوح‌های سنگی تای‌شان شی گان‌دانگ (泰山石敢當) — قدرتمندترین نوع این لوح‌های سنگی، از سنگ‌هایی ساخته می‌شود که از کوه تای به دست آمده‌اند. این سنگ‌ها به شکلی تراشیده می‌شوند که نمادی شبیه به کوه و دارای فرم پنج‌انگشتی ایجاد کنند.[۸] نمونه‌هایی که عبارت «泰山石敢當» بر آن‌ها حک شده است، با افسانهٔ نبرد میان «چی یوئو»، ایزد جنگ، و امپراتور زرد ارتباط دارند.[۸] بر اساس این افسانه، الههٔ نووا لوحی را که این عبارت بر آن حک شده بود بر سر راه چی یو قرار داد و او را ترساند و دور کرد. پس از آن، امپراتور زرد نیز همین عبارت را بر لوح‌های مختلف حک کرد و آن‌ها را در نقاط گوناگون قرار داد تا چی یو را دور نگه دارد.[۸]
  • لوح روح — جایگاهی روحانی در خانه است که به‌عنوان محل حضور و اقامت ارواح نیاکان در نظر گرفته می‌شود.

اقتصاد

  • ژِنگ چای (正財) — در زبان کانتونی «جینگ چوی» — به درآمد معمولی و مشروعی گفته می‌شود که فرد از طریق کار یا شغل خود به دست می‌آورد. (این بخش در متن اصلی نیازمند منبع است)
  • هِنگ چای (橫財) — در زبان کانتونی «وانگ چوی» — نوعی ثروت یا درآمد مقدر است که معمولاً در مبالغ قابل‌توجه به دست می‌آید. در یک ضرب‌المثل قدیمی چینی آمده است: «اگر مال تو باشد، از آنِ توست؛ و اگر مال تو نباشد، هرگز از آنِ تو نخواهد شد.»[۹]
  • پو چای دانگ زای (破財擋災) — در زبان کانتونی «پو چوی دونگ جوی» — به فرایند از دست دادن مقدار زیادی پول به‌منظور جلوگیری از وقوع یک مصیبت یا حادثه اشاره دارد. بر اساس برخی باورها، به بعضی افراد توصیه می‌شود که در سال‌های خاص اختربینی چینی، خود را برای از دست دادن مقداری از ثروت یا دارایی آماده کنند.[۱۰]

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ China.com.cn. "China.com.cn." 三魂七魄 普米族喊魂的习俗. Retrieved on 2010-07-24.
  2. 1 2 HKstandard. "HKstandard بایگانی‌شده در ۲۰۰۹-۰۶-۱۱ توسط Wayback Machine." Rats to lucky number eight. Retrieved on 2008-05-19.
  3. ↑ IHT. "International Herald Tribune." Feng Shui master explains bad to start to 2008 Olympic year. Retrieved on 2008-05-19.
  4. ↑ 唐宮曝光 英名掃地 年犯太歲 議員: 退選吧﹗ – 東方日報 (in Chinese). Orientaldaily.on.cc. Retrieved 2012-02-26.
  5. ↑ Eastweek. 2010 April 11 volume 326. pg 54.
  6. ↑ Sina.com. "Sina.com." 狄娜愛兒否認請人種生基. Retrieved on 2010-07-24.
  7. ↑ "Demon-exorcising Service at 'Goose-neck Bridge' " بایگانی‌شده در ۲۰۰۷-۰۹-۲۷ توسط Wayback Machine. My Heart, My Home – 18 Districts Reach Out Together for Lovable Sights in Hong Kong. Retrieved 11 June 2006.
  8. 1 2 3 4 5 6 Lee, James. [2006] (2006). James Lee Astrology guide 2006 English edition. World publishing co. شابک ‎۹۶۲−۴۳۲−۵۰۳−۰.
  9. ↑ Fengshui magazine. "Fengshui magazine." Article no. 125. Retrieved on 2009-05-27.
  10. ↑ Fengshui association. "Fengshui window بایگانی‌شده در ۲۰۰۹-۰۶-۱۱ توسط Wayback Machine." 2005 sample. Retrieved on 2009-05-27.