میل رادکان غربی
 | |
| کشور | ایران |
|---|---|
| استان | گلستان |
| شهرستان | شهرستان کردکوی |
| اطلاعات اثر | |
| کاربری | آرامگاه، برج |
| اطلاعات ثبتی | |
| شمارهٔ ثبت | ۱۴۵ |
| تاریخ ثبت ملی | ۱۵ دی ۱۳۱۰ |
  میل رادکان غربی مکان در ایران | |
میل رادکان یا گنبد رادکان، در ۴ کیلومتری جنوب شرقی روستای رادکان و در ۴۲ کیلومتری جنوب کردکوی و ۵۴ کیلومتری جنوب غربی گرگان و ۱۱۷ کیلومتری برج گنبد قابوس در یک منطقه کوهستانی - جنگلی و بر فراز تپه با صفایی که دارای موقعیت خاص طبیعی و سوق الجیشی است در دامنه جنوبی سلسله جبال البرز و دره‌ها و تراس‌های حاشیه شمالی رودخانه نکا که از شرق به غرب جریان دارد قرار دارد. این گنبد در امتداد گنبدهای لاجیم و رسکت در کنار شاهراه منتهی به شاهکوه، گردنه شمشیر بر، چشمه علی، جهان‌نما، بخش یانه سر، بر فراز تپه‌ای که از دور نمایان است، به منظور راهنمایی رهگذران و مسافران ساخته شده‌است. بعدها از این بنا به‌عنوان آرامگاه بانی آن استفاده کرده‌اند. این گنبد مدفن یکی از اسپهبدان آل باوند طبرستان به نام ابوجعفر محمد بن وَندَرینِ باوند است.
بر کتیبه‌ای که در زیر گنبد دیده می‌شود، ساخت آن در ۴۰۷ هجری قمری در زمان فرمانروایی اسپهبد ابوجعفر آغاز و در ۴۱۱ هجری قمری بدست احمدبن عمر به پایان رسید. این بنا از دو قسمت گنبد و بدنه تشکیل شده‌است. گنبد آن به صورت ترک (مخروطی شکل) و دو پوشه است، که بیش از ۳۵ متر ارتفاع دارد. بدنه بسیار ساده و دارای آجر چینی معمولی و دارای تزئینات آجرکاری و گچ بری است. به منظور استحکام بخشی بیشتر حد فاصل بندهای آجرها با فشار انگشت دست به داخل فشرده شده‌است که قابل توجه می‌باشد.
در فواصل معین سوراخ‌هایی به چشم می‌خورد که جای داربست بوده که در هنگام احداث بنا تعبیه شده‌است. ورودی هلالی شکل آن در ضلع جنوبی گنبد قرار دارد. زیباترین قسمت بنا در بخش فوقانی آن قرار دارد، که عبارت از دو ردیف قطار بندی و دو کتیبه کوفی و پهلوی است که در میان تزئینات آجرکاری و گچ بری است که نام بانی و تاریخ ساخت بر آن نوشته شده‌است. طرح داخلی گنبد رادکان مدور و دارای نمایی ساده و اندود گچ و آهک است. در تمام بدنه بنا آجر و ملات گچ و آهک بکار رفته‌است. کتیبهٔ پهلوی میل رادکان یکی از واپسین کتیبه‌های شناخته‌شده به زبان فارسی میانه (پهلوی) است که بر برج میل رادکان در نزدیکی کردکوی در استان گلستان امروزی یافت شده است.[۱] این کتیبه به خط پهلوی کتابی نوشته شده و متعلق به دورهٔ آل باوند است.[۲]
متن هزوارش:
plmwt’ krtn’ ZNE gwmbd’ by zywndkyh NPŠE sphpt’ ʾbygʿpl m(h)m(d) Y wndlyn b’wnd mwly’ mlwmwmnyn by ŠNT tylyst hšt’t’ by tm’m krtn’ by ŠNT tylyst hštʾt hšt
آوانویسی:
framūd kardan ēn gumbad be zīndagīh ī xwēš spāhbed Abī Jaʿfar Mohammad ī Wandarīn Bāwand mowlī Amīr-um-mōminīn be sāl tīrīst haštād se; be tamām kardan be sāl tīrīst haštād haft.
ترجمه:
«سپهبد ابوجعفر محمد بن وندرین باوند، مولای امیرالمؤمنین، در زمان زندگی خویش فرمود این گنبد را بسازند، در سال ۳۸۳ یزدگردی؛ و در سال ۳۸۷ یزدگردی آن را به پایان رساندند.»
- ↑ Cereti, Carlo G. (2019). "Two Late Pahlavi Inscriptions from the Alborz Mountains: Lajim and Mil-e Radekan". In Hämeen-Anttila, Jaakko; Lindstedt, Ilkka (eds.). Translation and Transmission: Collection of Articles. Münster: Ugarit-Verlag. pp. 55–94.
- ↑ Carlo G. Cereti. "Mīl-i Rādkān Inscription". Sasanika Project. University of California, Irvine. Retrieved 2026-06-13.
نگارخانه
جستارهای وابسته
- برج رسکت
- برج لاجیم
- بنای تاریخی تشر
- منطقه حفاظت‌شده جهان‌نما
- هزارگری یا هزارجریب
- یانه سر
| مرکز | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| بخش |
| ||||||||||||
منابع
| مرکز |    | |
|---|---|---|
| شهرستان‌ها | ||
| شهرها | ||
| جاذبه‌های گردشگری | ||
- برج‌های تاریخی شهرستان کردکوی
- معماری باوندی
- میلهای تاریخی شهرستان کردکوی