ناماکالاتوس

ناماکالاتوس; محدودهٔ زمانی: ادیاکاران پایانی، ۵۴۹ تا ۵۴۲ میلیون سال پیش پرکامبرین کامبرین اردویسین سیلورین دوونین کربنیفر پرمین تریاس ژوراسیک کرتاسه پالئوژن نئوژن ۰ ۵۴۹ ۵۴۲ پرکامبرین کامبرین اردویسین سیلورین دوونین کربنیفر پرمین تریاس ژوراسیک کرتاسه پالئوژن نئوژن ۰
رده‌بندی علمی
فرمانرو:	جانوران
گروه غیررسمی:	Lophophorata (؟) (؟)
سرده:	†ناماکالاتوس; گروتزینگر و همکاران، ۲۰۰۰
گونه:	†N. hermanastes
نام دوبخشی
	†Namacalathus hermanastes; گروتزینگر و همکاران، ۲۰۰۰

ناماکالاتوس^[الف] یک سنگواره جانوریٔ مسئله‌دار است که در جدیدترین لایه‌های ادیاکاران یافت می‌شود. نخستین و تنها گونهٔ توصیف‌شدهٔ آن، N. hermanastes^[ب] است که برای نخستین بار در سال ۲۰۰۰ از گروه ناما در مرکز و جنوب نامیبیا توصیف گردید.^[۱]

کشف و نام‌گذاری

سنگواره‌های ناماکالاتوس نخستین بار در نامیبیا کشف شدند و پیش‌تر در سال ۱۹۹۰ به عنوان نمونه‌هایی از کلودینا توصیف شده بودند،^[۲] تا اینکه در سال ۲۰۰۰ به عنوان یک سردهٔ جدید نام‌گذاری شدند.^[۱] از آن پس، سنگواره‌های ناماکالاتوس در کانادا، عمان، پاراگوئه و روسیه نیز یافت شده‌اند.^[۳]^[۴]

توصیف

سن‌سنجی U–Pb زیرکن از سنگ‌های سنگواره‌دار در نامیبیا و عمان، برای زیست‌گاه ناماکالاتوس بازهٔ زمانی ۵۴۹ تا ۵۴۲ میلیون سال پیش را نشان می‌دهد که با ادیاکاران پسین مطابقت دارد.

این جاندار در کنار ناماپویکیا و کلودینا، قدیمی‌ترین شواهد شناخته‌شده در ثبت سنگواره‌ها از پیدایش تشکیل اسکلت آهکی در پریاختگان را نشان می‌دهد – ویژگی‌ای برجسته در جانورانی که بعدها در کامبرین پیشین پدیدار شدند.

طبقه‌بندی

شور و همکاران (۲۰۲۱) برای نخستین بار حفظ‌شدگی سه‌بعدی پیریتی از بافت نرم را در Namacalathus hermanastes از گروه ناما (نامیبیا) گزارش کردند و پیامدهای این یافته را برای درک روابط تبارزایشی این جانور ارزیابی نمودند؛ آن‌ها پیشنهاد می‌کنند که ناماکالاتوس نیای جانوران چرخ‌زیان (Lophotrochozoa) همچون بازوپایان و کرم‌ها است.^[۵]

دیرینه‌محیط

تنها پنج محلِ یافتِ ناماکالاتوس (نامیبیا، کانادا، عمان، سیبری، پاراگوئه) تا به امروز شناخته شده که همگی در همراهی با سنگواره‌های کلودینا یافت شده‌اند.^[۱]^[۶]^[۷]^[۳]^[۸]^[۴]

در میان مجموعهٔ سنگواره‌های پرکامبرین پسین در گروه ناما، نامیبیا، ناماکالاتوس از نظر تعداد بسیار بیشتر از کلودینا و دیگر آرایه‌ها و اثرسنگواره‌هایی است که به‌طور ضعیفی در سازند حفظ شده‌اند. سنگواره‌های گروه ناما درون رخساره‌های ترومبولیتی آبسنگ‌های عظیم استروماتولیتی پروتروزوییک یافت می‌شوند. ناماکالاتوس زندگی کف‌زی داشت و با ساقه‌اش به وسیلهٔ یک چسبانه به کف دریا، یا احتمالاً به تشک‌های جلبکی که بر سطح آبسنگ می‌روییدند، متصل می‌شد.

ریخت‌شناسی

باور بر این است که اسکلت آن از کلسیت با منیزیم بالا تشکیل شده بوده است.^[۹]

این جاندار شکلی منحصربه‌فرد با یک فنجان بر روی یک ساقه دارد. ساقه در تمام طول خود توخالی و از پایین باریک‌شونده است، قطری بین ۱ تا ۲ میلی‌متر داشته و طول آن به ۳۰ میلی‌متر می‌رسد. انتهای باریک‌تر بالایی ساقه به فنجان متصل می‌شود. فنجان توخالی است و یک سوراخ بزرگ در بالای خود دارد و پوسته با انحنا رو به بالا لبهٔ فنجان را تشکیل می‌دهد. در اطراف بدنهٔ کروی، شش یا هفت سوراخ با آرایش متقارن وجود دارد که «پنجره» نامیده می‌شوند. دیواره به سمت داخل پیرامون هر پنجره خم می‌شود و ساختاری به نام لبه‌های پنجره را تشکیل می‌دهد. هر سوراخ اندکی در جهت عمودی کشیده شده و در سمت بالایی پهن‌تر است. اندازهٔ فنجان از ۲ تا حدود ۲۵ میلی‌متر متغیر است، اما به‌طور میانگین ۶٫۱ میلی‌متر است. نسبت ارتفاع فنجان به قطر آن بین ۰٫۷ تا ۱٫۳ است. سنگواره اندکی آهکی شده و به صورت بلورهای کلسیت حفظ می‌شود؛ ریخت‌شناسی اولیهٔ آن ناشناخته است.^[۱۰] دیواره‌های ناماکالاتوس تنها ۰٫۱ میلی‌متر ضخامت دارند و اغلب زیر وزن رسوب تغییر شکل داده‌اند. پنجره‌ها احتمالاً در زمان حیات با مواد آلی پر شده بودند، اما خود فنجان احتمالاً باز بوده است.

نمونه‌های سیبریایی به‌دست‌آمده از گمانهٔ وستوک ۳ به‌عنوان گونه‌ای جدید معرفی شدند، زیرا برخلاف گونهٔ نوع N. hermanastes، اندازهٔ بسیار کوچک‌تری دارند. بیشتر نمونه‌ها مقاطعی از فنجان سوراخ‌دار را نشان می‌دهند که قطری بین ۱۱۰ تا ۲۳۰ میکرومتر دارند؛ یک نمونه (با فنجانی به قطر ۱۲۰ میکرومتر) دارای ساقه‌ای به قطر ۳۰ میکرومتر است. دیواره‌های فنجان ۱۰ میکرومتر ضخامت دارند.^[۳]

از آنجا که شکل سه‌بعدی ناماکالاتوس پیچیده و دیواره‌ها بسیار نازک هستند، سنگواره‌ها به‌صورت مقاطع دوبعدی با اشکال بسیار متنوعی شامل دایره‌های بسته و باز، شش‌ضلعی‌ها یا هفت‌ضلعی‌های نامنظم، و نیز اشکال قلب و ماه دیده می‌شوند.^[۱۱]

بوم‌شناسی

ناماکالاتوس یک همه‌چیززی بوم‌شناختی بود که می‌توانست محیط‌های متنوعی را در بخش‌های میانی تا انتهایی رمپ کربناته اشغال کند و اندازهٔ خود را متناسب با شرایط محلی تطبیق دهد.^[۱۲]

خویشاوندی

به‌طور معمول ناماکالاتوس را جانوری در حد مرجانیان در نظر می‌گرفتند، تا اندازه‌ای به دلیل گرایش آن به تولیدمثل غیرجنسی از راه جوانه‌زنی. با این حال، به‌تازگی (۲۰۱۵) بر پایهٔ مشاهدات دقیق از ساختار اسکلتی آن که بر رشد افزایشی به شیوهٔ بازوپایان و خزه‌زیان دلالت دارد، آن را به‌عنوان یک چرخ‌زی (Lophophorate) تفسیر کرده‌اند.^[۹]

جستارهای وابسته

زیواگان ادیاکاران

یادداشت‌ها

↑ ناما، برگرفته از نام گروه زمین‌شناسی که در آن توصیف شده، + یونانی کالاتوس (κάλαθος) به معنی «سبدی به شکل گل زنبق» یا «جام شراب»
↑ یونانی هِرما (ἕρμα) به معنی «صخرهٔ زیر آب، آبسنگ»، + ناستِس (νάστης) به معنی «ساکن»

منابع

1 2 3 Grotzinger, John P.; Watters, Wesley A.; Knoll, Andrew H. (2000). "Calcified metazoans in thrombolite-stromatolite reefs of the terminal Proterozoic Nama Group, Namibia". Paleobiology. 26 (3): 334–359. doi:10.1666/0094-8373(2000)026<0334:CMITSR>2.0.CO;2. S2CID 52231115.
↑ Grant, S. W. (1990). "Shell structure and distribution of Cloudina, a potential index fossil for the terminal Proterozoic". American Journal of Science. 290-A: 261–294. PMID 11538690.
1 2 3 Kontorovich, A.E.; Varlamov, A.I.; Grazhdankin, D.V.; Karlova, G.A.; Klets, A.G.; Kontorovich, V.A.; Saraev, S.V.; Terleev, A.A.; Belyaev, S.Yu.; Varaksina, I.V.; Efimov, A.S.; Kochnev, B.B.; Nagovitsin, K.E.; Postnikov, A.A.; Filippov, Yu.F. (2008). "A section of Vendian in the east of West Siberian Plate (based on data from the Borehole Vostok 3)". Russian Geology and Geophysics. 49 (12): 932–939. Bibcode:2008RuGG...49..932K. doi:10.1016/j.rgg.2008.06.012.
1 2 Lucas Veríssimo Warren; Fernanda Quaglio; Marcello Guimarães Simões; Claudio Gaucher; Claudio Riccomini; Daniel G. Poiré; Bernardo Tavares Freitas; Paulo C. Boggiani; Alcides Nobrega Sial (2017). "Cloudina-Corumbella-Namacalathus association from the Itapucumi Group, Paraguay: Increasing ecosystem complexity and tiering at the end of the Ediacaran" (PDF). Precambrian Research. 298: 79–87. Bibcode:2017PreR..298...79W. doi:10.1016/j.precamres.2017.05.003. hdl:11449/163140.
↑ Shore, A. J.; Wood, R. A.; Butler, I. B.; Zhuravlev, A. Yu.; McMahon, S.; Curtis, A.; Bowyer, F. T. (2021). "Ediacaran metazoan reveals lophotrochozoan affinity and deepens root of Cambrian Explosion". Science Advances. 7 (1) eabf2933. Bibcode:2021SciA....7.2933S. doi:10.1126/sciadv.abf2933. PMC 7775780. PMID 33523867.
↑ Amthor, Joachim E.; Grotzinger, John P.; Schröder, Stefan; Bowring, Samuel A.; Ramezani, Jahandar; Martin, Mark W.; Matter, Albert (2003). "Extinction of Cloudina and Namacalathus at the Precambrian-Cambrian boundary in Oman". Geology. 31 (5): 431–434. Bibcode:2003Geo....31..431A. doi:10.1130/0091-7613(2003)031<0431:EOCANA>2.0.CO;2.
↑ Hofmann, Hans J.; Mountjoy, Eric W. (2001). "Namacalathus-Cloudina assemblage in Neoproterozoic Miette Group (Byng Formation), British Columbia: Canada's oldest shelly fossils". Geology. 29 (12): 1091–1094. Bibcode:2001Geo....29.1091H. doi:10.1130/0091-7613(2001)029<1091:NCAINM>2.0.CO;2.
↑ Kontorovich, A. E.; Sokolov, B. S.; Kontorovich, V. A.; Varlamov, A. I.; Grazhdankin, D. V.; Efimov, A. S.; Klets, A. G.; Saraev, S. V.; Terleev, A. A.; Belyaev, S. Yu.; Varaksina, I. V.; Karlova, G. A.; Kochnev, B. B.; Nagavitsin, K. E.; Postnikov, A. A.; Filippov, Yu. F. (2009). "The first section of vendian deposits in the basement complex of the West Siberian petroleum megabasin (resulting from the drilling of the Vostok-3 parametric borehole in the Eastern Tomsk region)". Doklady Earth Sciences. 425 (1): 219–222. Bibcode:2009DokES.425..219K. doi:10.1134/S1028334X09020093. S2CID 129356532.
1 2 Zhuravlev, A. Yu.; Wood, R. A.; Penny, A. M. (2015). "Ediacaran skeletal metazoan interpreted as a lophophorate". Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. 282 (1818) 20151860. doi:10.1098/rspb.2015.1860. PMC 4650157. PMID 26538593.
↑ Porter, S. M. (1 June 2007). "Seawater Chemistry and Early Carbonate Biomineralization". Science. 316 (5829): 1302. Bibcode:2007Sci...316.1302P. doi:10.1126/science.1137284. PMID 17540895. S2CID 27418253.
↑ Watters, Wesley A.; Grotzinger, John P. (2001). "Digital reconstruction of calcified early metazoans, terminal Proterozoic Nama Group, Namibia". Paleobiology. 27 (1): 159–171. doi:10.1666/0094-8373(2001)027<0159:DROCEM>2.0.CO;2. S2CID 30276413.
↑ Penny, A. M.; Wood, R. A.; Zhuravlev, A. Yu.; Curtis, A.; Bowyer, F.; Tostevin, R. (2016). "Intraspecific variation in an Ediacaran skeletal metazoan: Namacalathus from the Nama Group, Namibia". Geobiology. 15 (1): 81–93. doi:10.1111/gbi.12205. PMID 27677524. S2CID 6705745.

[1] ناما، برگرفته از نام گروه زمین‌شناسی که در آن توصیف شده، + یونانی کالاتوس (κάλαθος) به معنی «سبدی به شکل گل زنبق» یا «جام شراب»

[2] یونانی هِرما (ἕρμα) به معنی «صخرهٔ زیر آب، آبسنگ»، + ناستِس (νάστης) به معنی «ساکن»

[Grotzinger2000-3] 1 2 3 Grotzinger, John P.; Watters, Wesley A.; Knoll, Andrew H. (2000). "Calcified metazoans in thrombolite-stromatolite reefs of the terminal Proterozoic Nama Group, Namibia". Paleobiology. 26 (3): 334–359. doi:10.1666/0094-8373(2000)026<0334:CMITSR>2.0.CO;2. S2CID 52231115.

[4] Grant, S. W. (1990). "Shell structure and distribution of Cloudina, a potential index fossil for the terminal Proterozoic". American Journal of Science. 290-A: 261–294. PMID 11538690.

[Kontorovich2008-5] 1 2 3 Kontorovich, A.E.; Varlamov, A.I.; Grazhdankin, D.V.; Karlova, G.A.; Klets, A.G.; Kontorovich, V.A.; Saraev, S.V.; Terleev, A.A.; Belyaev, S.Yu.; Varaksina, I.V.; Efimov, A.S.; Kochnev, B.B.; Nagovitsin, K.E.; Postnikov, A.A.; Filippov, Yu.F. (2008). "A section of Vendian in the east of West Siberian Plate (based on data from the Borehole Vostok 3)". Russian Geology and Geophysics. 49 (12): 932–939. Bibcode:2008RuGG...49..932K. doi:10.1016/j.rgg.2008.06.012.

[:0-6] 1 2 Lucas Veríssimo Warren; Fernanda Quaglio; Marcello Guimarães Simões; Claudio Gaucher; Claudio Riccomini; Daniel G. Poiré; Bernardo Tavares Freitas; Paulo C. Boggiani; Alcides Nobrega Sial (2017). "Cloudina-Corumbella-Namacalathus association from the Itapucumi Group, Paraguay: Increasing ecosystem complexity and tiering at the end of the Ediacaran" (PDF). Precambrian Research. 298: 79–87. Bibcode:2017PreR..298...79W. doi:10.1016/j.precamres.2017.05.003. hdl:11449/163140.

[7] Shore, A. J.; Wood, R. A.; Butler, I. B.; Zhuravlev, A. Yu.; McMahon, S.; Curtis, A.; Bowyer, F. T. (2021). "Ediacaran metazoan reveals lophotrochozoan affinity and deepens root of Cambrian Explosion". Science Advances. 7 (1) eabf2933. Bibcode:2021SciA....7.2933S. doi:10.1126/sciadv.abf2933. PMC 7775780. PMID 33523867.

[Amthor2003-8] Amthor, Joachim E.; Grotzinger, John P.; Schröder, Stefan; Bowring, Samuel A.; Ramezani, Jahandar; Martin, Mark W.; Matter, Albert (2003). "Extinction of Cloudina and Namacalathus at the Precambrian-Cambrian boundary in Oman". Geology. 31 (5): 431–434. Bibcode:2003Geo....31..431A. doi:10.1130/0091-7613(2003)031<0431:EOCANA>2.0.CO;2.

[Hofmann2001-9] Hofmann, Hans J.; Mountjoy, Eric W. (2001). "Namacalathus-Cloudina assemblage in Neoproterozoic Miette Group (Byng Formation), British Columbia: Canada's oldest shelly fossils". Geology. 29 (12): 1091–1094. Bibcode:2001Geo....29.1091H. doi:10.1130/0091-7613(2001)029<1091:NCAINM>2.0.CO;2.

[Kontorovich2009-10] Kontorovich, A. E.; Sokolov, B. S.; Kontorovich, V. A.; Varlamov, A. I.; Grazhdankin, D. V.; Efimov, A. S.; Klets, A. G.; Saraev, S. V.; Terleev, A. A.; Belyaev, S. Yu.; Varaksina, I. V.; Karlova, G. A.; Kochnev, B. B.; Nagavitsin, K. E.; Postnikov, A. A.; Filippov, Yu. F. (2009). "The first section of vendian deposits in the basement complex of the West Siberian petroleum megabasin (resulting from the drilling of the Vostok-3 parametric borehole in the Eastern Tomsk region)". Doklady Earth Sciences. 425 (1): 219–222. Bibcode:2009DokES.425..219K. doi:10.1134/S1028334X09020093. S2CID 129356532.

[Zhuravlev2015-11] 1 2 Zhuravlev, A. Yu.; Wood, R. A.; Penny, A. M. (2015). "Ediacaran skeletal metazoan interpreted as a lophophorate". Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. 282 (1818) 20151860. doi:10.1098/rspb.2015.1860. PMC 4650157. PMID 26538593.

[Porter2007-12] Porter, S. M. (1 June 2007). "Seawater Chemistry and Early Carbonate Biomineralization". Science. 316 (5829): 1302. Bibcode:2007Sci...316.1302P. doi:10.1126/science.1137284. PMID 17540895. S2CID 27418253.

[Watters2001-13] Watters, Wesley A.; Grotzinger, John P. (2001). "Digital reconstruction of calcified early metazoans, terminal Proterozoic Nama Group, Namibia". Paleobiology. 27 (1): 159–171. doi:10.1666/0094-8373(2001)027<0159:DROCEM>2.0.CO;2. S2CID 30276413.

[14] Penny, A. M.; Wood, R. A.; Zhuravlev, A. Yu.; Curtis, A.; Bowyer, F.; Tostevin, R. (2016). "Intraspecific variation in an Ediacaran skeletal metazoan: Namacalathus from the Nama Group, Namibia". Geobiology. 15 (1): 81–93. doi:10.1111/gbi.12205. PMID 27677524. S2CID 6705745.

[الف]

[ب]

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]