نبرد سولبی

نبرد سولبی
بخشی از جنگ فرانسه و هلند و جنگ سوم انگلستان و هلند
سوختن رویال جیمز در نبرد سولبی، ۲۸ مهٔ ۱۶۷۲ اثر ون د ولده
تاریخ ۶ ژوئن ۱۶۷۲ موقعیت ساوت‌وود، انگلستان ۵۲°۲۰′شمالی ۱°۴۸′شرقی نتایج پیروزی استراتژیک هلند
طرف‌های درگیر
جمهوری هلند	انگلستان فرانسه
فرماندهان و رهبران
میشل دو رویتر آدریان بانکرت ویلم جوزف د خنت †	جیمز دوم، پادشاه انگلستان ادوارد مونتاگو † ژان دوم دِسترِه
قوا
۶۱ کشتی جنگی بزرگ ۱۴ ناوچه ۳۲ آتش‌کشتی ۲۲ کشتی کوچکتر ۴۵۰۰ قبضه توپ ۲۰۷۰۰ نفر	۸۰ کشتی جنگی بزرگ ۱۳ ناوچه ۲۴ آتش‌کشتی ۲۸ کشتی کوچکتر ۶۱۵۸ قبضه توپ ۳۵٬۰۰۰–۴۰٬۰۰۰ نفر
تلفات و خسارات
۱ کشتی نابود شد ۱ کشتی به اسارت گرفته شد	۴ کشتی نابود شد
موقعیت در انگلستان نبرد سولبی (دریای شمال)

نبرد دریایی سولبِی (به انگلیسی: Battle of Solebay) در ۷ ژوئن ۱۶۷۲ رخ داد. این اولین نبرد از جنگ هلند بود. ناوگانی متشکل از ۷۵ کشتی از استان‌های متحد، به فرماندهی دریاسالار میشل دو رویتر، ویلم جوزف د خنت و آدریان بانکرت، بر ناوگان فرانسوی-انگلیسی که ۹۳ کشتی داشت و در سولبی (سافک)، در سواحل شرقی انگلستان، لنگر انداخته بود، غافلگیر کردند.

نبرد

دوک یورک و ژان دوم دِسترِه قصد داشتند هلندی‌ها را در بنادرشان محاصره کرده و از دسترسی آنها به دریای شمال جلوگیری کنند. ناوگان هلندی نیز به نوبه خود امیدوار بود که موفقیت خود را در حمله به مدوی تکرار کند و یک اسکادران از ناوچه‌ها به فرماندهی ویلم جوزف د خنت به دهانه رود تیمز رسید، اما متوجه شد که قلعهٔ شیرنس برای عبور آنها بسیار مستحکم است. ناوگان هلندی به دلیل مشکلات هماهنگی بین پنج نیروی دریایی کشور، خیلی دیر رسید تا از پیوستن ناوگان انگلیسی و فرانسوی به نیروها جلوگیری کند. اما در ۷ ژوئن ۱۶۷۲، ناوگان متفقین که برای تعمیرات در سولبی توقف کرده بود، بامداد با ظاهر شدن ناوگان هلندی غافلگیر شد. ناوگان فرانسوی به سمت جنوب حرکت کرد و ۱۵ کشتی آدریان بانکرت به دنبال آن رفتند و اقدام آن‌ها به درگیری توپخانه‌ای از راه دور محدود شد. با این حال، کشتی سوپرب (Superbe) به شدت آسیب دید و تلفات فرانسوی‌ها در پایان نبرد به ۴۵۰ تن رسید.

نمای کلی از نبرد. رنگ روغن روی بوم اثر ون د ولده

بقیه ناوگان هلند به انگلیسی‌ها حمله می‌کنند. انگلیسی‌ها به دلیل وزش باد شدید مخالف که چندین کشتی آن‌ها را از میدان نبرد خارج کرد، با مشکلات بزرگی روبرو می‌شوند. دو ناو فرماندهی، پرنس و دِ زِفِن پرووینسین، به مدت دو ساعت با یکدیگر دوئل می‌کنند؛ دوئلی که در پایان آن پرنس از کار می‌افتد. دریاسالار آرت جانس ون نیس، سوار بر کشتی اندراخت، در نبرد با کشتی لندن به فرماندهی ادوارد اسپراگ بود که ناگهان توسط کشتی رویال کاترین مورد حمله قرار گرفت. با این حال، رویال کاترین چنان آسیب شدیدی می‌بیند که ناخدای آن ناچار می‌شود پرچم را پایین بیاورد (علامت تسلیم) و به اسارت درمی‌آید، اما ملوانان هلندی با نوشیدن برندی که در انبار کشتی پیدا می‌کنند، مست می‌شوند و این فرصت را به انگلیسی‌ها می‌دهند تا دوباره کشتی رویال کاترین را پی بگیرند.

کشتی پرچمدار فرانسوی سنت فیلیپ در نبرد سولبی

کشتی رویال جیمز، کشتی پرچمدار دریاسالار ادوارد مونتاگو، درگیر نبردی شدید با کشتی دلفین به فرماندهی ویلم جوزف د گنت بود که در درگیری‌های بعدی با اصابت گلوله کشته شد. سپس ناخدا یان ون براکل، سوار بر کشتی گروت هلاندیا، به نوبهٔ خود به کشتی رویال جیمز حمله کرد و بیش از یک ساعت بدنه آن را بمباران کرد و چنان به آن آسیب می‌رساند که مونتاگو به تسلیم شدن اندیشید، اما از این کار منصرف شد، زیرا تسلیم در برابر ناخدایی از طبقهٔ پایین را برای خود بی‌شرمانه می‌دانست. سپس اسلوپ‌های انگلیسی به کشتی گروت هلاندیا یورش بردند و آن را مجبور به عقب‌نشینی کردند. در همین حال ، کشتی رویال جیمز که از مسیر خارج شده بود، مورد حمله هفت آتش‌کشتی قرار گرفت. دو کشتی غرق شدند، اما کشتی سوم موفق شد آن را به آتش بکشد و تلفات سنگینی به بار آورد. خود مونتاگو، به همراه پسرخوانده‌اش فلیپ کارترت، هنگام تلاش برای فرار غرق شدند. قایق پارویی مونتاگو زیر سنگینی ملوانان وحشت‌زده‌ای که به داخل آن پریدند، واژگون گردید و غرق شد. جسد او بعداً در ساحل پیدا شد و تنها از روی لباسش که نشان بند جوراب روی آن بود، قابل شناسایی بود.

سواحل سافک پر از تماشاگران هیجان‌زده بود؛ صدای آتش توپ‌ها از سیصد کیلومتر دورتر شنیده می‌شد. یک آواز دریایی انگلیسی روایت می‌کند که «... با شجاعت تمام جایگاه خود را به دست گرفت و تمام سواحل از ولبرسویک تا دانویچ را پیمود.»

در آن زمان بود که جهت باد تغییر کرد و به انگلیسی‌ها برتری می‌بخشد و ناوگان هلند در اواخر بعدازظهر عقب‌نشینی می‌کند. تلفات هر دو طرف سنگین است؛ هلندی‌ها یک کشتی غرق‌شده و یک کشتی به اسارت گرفته‌شده دارند، در حالی که یک کشتی دیگر در حین تعمیرات دچار حادثه می‌شود و اندکی پس از نبرد منفجر می‌گردد؛ بنابراین نبرد به صورت بدون نتیجهٔ قطعی پایان می‌یابد و هر دو طرف ادعای پیروزی می‌کنند، اما هلندی‌ها دلایل بیشتری برای این ادعا دارند، زیرا نقشهٔ محاصرهٔ فرانسه و انگلیسی‌ها منتفی گردید.

پیامدها

برای دفاع از هلند، ویلیام سوم دستور داد سدهایی را که آب دریا را مهار می‌کردند، شکسته شوند. با شکست ناوگان‌های انگلیسی و فرانسوی، حمله دریایی به هلند غیرممکن شد. این دو ناوگان دوباره در نخستین نبرد اسخونفلد در سال ۱۶۷۳ با هم روبرو شدند.

منابع

• Blok, P.J. (1928). Michiel de Ruyter (PDF) (in Dutch). Martinus Nijhof.
• Van Nimwegen, Olaf (2020). De Veertigjarige Oorlog 1672–1712: de strijd van de Nederlanders tegen de Zonnekoning [The 40 Years' War 1672–1712: the Dutch struggle against the Sun King] (in Dutch). Prometheus. ISBN 978-90-446-3871-4.
• Mahan, Alfred Thayer (1918). The Influence of Sea Power Upon History, 1660-1783. Little, Brown.