نوسان بین‌دهه‌ای اقیانوس آرام

نوسان بین‌دهه‌ای اقیانوس آرام (انگلیسی: Interdecadal Pacific oscillation)، به اختصار: IPO، پدیده‌ای اقیانوس‌شناختی و هواشناختی است که بر تغییرپذیری اقلیمی حوضهٔ اقیانوس آرام و فراتر از آن، در مقیاس‌های زمانی بین‌دهه‌ای، تأثیر می‌گذارد.^[۱]^[۲]

این اصطلاح در اواخر دههٔ ۱۹۹۰ میلادی^[۱] برای توصیف یک الگوی مشاهده‌شدهٔ تقریباً جهانی از تغییرپذیری بین‌دهه‌ایِ دمای سطح دریا، مشابه با آنچه در نوسان جنوبی ال نینو دیده می‌شود، معرفی شد.^[۲] چندین شاخص از تغییرپذیری اقلیمی اقیانوس آرام که به‌طور مستقل از یکدیگر استخراج شده‌اند، با وجود تفاوت در روش‌شناسی و قلمرو مکانی، در مقیاس‌های زمانی بین‌دهه‌ای، روند زمانی مشابهی با IPO نشان می‌دهند.^[۱]^[۳]

IPO ارتباط نزدیکی با نوسان دهه‌ای اقیانوس آرام (PDO) دارد، هرچند PDO در اقیانوس آرام شمالی متمرکز است، در حالی که IPO هر دو نیم‌کره و بخش بزرگی از اقیانوس آرام حاره‌ای را در برمی‌گیرد.^[۱]^[۳]^[۴]

IPO با تغییرپذیری بین‌دهه‌ای در الگوهای اقلیمی و بارشی اقیانوس آرام مرتبط دانسته شده است، از جمله جابه‌جایی منطقه همگرایی جنوب اقیانوس آرام (SPCZ) و تغییرپذیری بارشِ وابسته به آن در سراسر کشورهای جزیره‌ای اقیانوس آرام و مناطق پیرامون آن.^[۲]^[۵]

همچنین IPO با تغییرپذیری بین‌دهه‌ای در دورپیوندهای ناشی از انسو و اثرات مرتبط با آن بر بارش، دما، جریان رودخانه‌ها و تولید کشاورزی در مناطقی از جمله استرالیا و بخش‌هایی از آسیا و آمریکا مرتبط دانسته شده است.^[۱]^[۳]^[۶]

وجود IPO هم در مشاهدات و هم در شبیه‌سازی‌های مدل‌های اقلیمیِ جفت‌شده مشهود است و ممکن است تا حدی به‌صورت باقیمانده‌ای از تغییرات بین‌دهه‌ای در فعالیت انسو پدید آید، هرچند فرایندهای اقیانوسی و برهم‌کنش‌های حاره‌ای-فراحاره‌ای نیز می‌توانند در آن نقش داشته باشند.^[۷]^[۸]^[۹]

جستارهای وابسته

نوسان جنوبی ال نینو

منابع

1 2 3 4 5 Power، S.؛ Casey، T.؛ Folland، C.؛ Colman، A.؛ Mehta، V. (۱۹۹۹). «Inter-decadal modulation of the impact of ENSO on Australia». Climate Dynamics. ۱۵: ۳۱۹–۳۲۴. doi:10.1007/s003820050284.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
1 2 3 Folland، C. K.؛ Renwick، J. A.؛ Salinger، M. J.؛ Mullan، A. B. (۲۰۰۲). «Relative influences of the Interdecadal Pacific Oscillation and ENSO on the South Pacific Convergence Zone». Geophysical Research Letters. ۲۹ (۱۳): ۱۶۴۳. doi:10.1029/2001GL014201.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
1 2 3 Power، S.؛ Haylock، M.؛ Colman، R.؛ Wang، X. (۲۰۰۶). «The predictability of interdecadal changes in ENSO activity and ENSO teleconnections». Journal of Climate. ۱۹: ۴۷۵۵–۴۷۷۱. doi:10.1175/JCLI3868.1.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
↑ Mantua، N. J.؛ Hare، S. R.؛ Zhang، Y.؛ Wallace، J. M.؛ Francis، R. C. (۱۹۹۷). «A Pacific interdecadal climate oscillation with impacts on salmon production». Bulletin of the American Meteorological Society. ۷۸: ۱۰۶۹–۱۰۷۹.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
↑ Henley، B. J.؛ Gergis، J.؛ Karoly، D. J.؛ Power، S.؛ Kennedy، J.؛ Folland، C. K. (۲۰۱۵). «A Tripole Index for the Interdecadal Pacific Oscillation». Climate Dynamics. ۴۵: ۳۰۷۷–۳۰۹۰.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
↑ Verdon، D. C.؛ Wyatt، A. M.؛ Kiem، A. S.؛ Franks، S. W. (۲۰۰۴). «Multidecadal variability of rainfall and streamflow: Eastern Australia». Water Resources Research. ۴۰: W۱۰۲۰۱. doi:10.1029/2004WR003234.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
↑ Power، S.؛ Lengaigne، M.؛ Capotondi، A. (۲۰۲۱). «Decadal climate variability in the tropical Pacific: Characteristics, causes, predictability, and prospects». Science. ۳۷۴: eaay۹۱۶۵. doi:10.1126/science.aay9165. {{cite journal}}: از پارامتر ناشناخته |و دیگران= صرف‌نظر شد (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:شماره مقاله به‌جای شماره صفحه (رده)
↑ Meehl، G. A.؛ Teng، H.؛ Arblaster، J. M. (۲۰۰۹). «The Mid-۱۹۷۰s Climate Shift in the Pacific and the Relative Roles of Forced versus Inherent Decadal Variability». Journal of Climate. ۲۲: ۷۸۰–۷۹۲. doi:10.1175/2008JCLI2552.1.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
↑ Meehl، G. A.؛ Hu، A.؛ Teng، H. (۲۰۱۶). «Initialized decadal prediction for transition to positive phase of the Interdecadal Pacific Oscillation». Nature Communications. ۷ (۱): ۱۱۷۱۸. doi:10.1038/ncomms11718.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:شماره مقاله به‌جای شماره صفحه (رده)

[Power1999-1] 1 2 3 4 5 Power، S.؛ Casey، T.؛ Folland، C.؛ Colman، A.؛ Mehta، V. (۱۹۹۹). «Inter-decadal modulation of the impact of ENSO on Australia». Climate Dynamics. ۱۵: ۳۱۹–۳۲۴. doi:10.1007/s003820050284.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

[Folland2002-2] 1 2 3 Folland، C. K.؛ Renwick، J. A.؛ Salinger، M. J.؛ Mullan، A. B. (۲۰۰۲). «Relative influences of the Interdecadal Pacific Oscillation and ENSO on the South Pacific Convergence Zone». Geophysical Research Letters. ۲۹ (۱۳): ۱۶۴۳. doi:10.1029/2001GL014201.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

[Power2006-3] 1 2 3 Power، S.؛ Haylock، M.؛ Colman، R.؛ Wang، X. (۲۰۰۶). «The predictability of interdecadal changes in ENSO activity and ENSO teleconnections». Journal of Climate. ۱۹: ۴۷۵۵–۴۷۷۱. doi:10.1175/JCLI3868.1.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

[4] Mantua، N. J.؛ Hare، S. R.؛ Zhang، Y.؛ Wallace، J. M.؛ Francis، R. C. (۱۹۹۷). «A Pacific interdecadal climate oscillation with impacts on salmon production». Bulletin of the American Meteorological Society. ۷۸: ۱۰۶۹–۱۰۷۹.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

[5] Henley، B. J.؛ Gergis، J.؛ Karoly، D. J.؛ Power، S.؛ Kennedy، J.؛ Folland، C. K. (۲۰۱۵). «A Tripole Index for the Interdecadal Pacific Oscillation». Climate Dynamics. ۴۵: ۳۰۷۷–۳۰۹۰.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

[6] Verdon، D. C.؛ Wyatt، A. M.؛ Kiem، A. S.؛ Franks، S. W. (۲۰۰۴). «Multidecadal variability of rainfall and streamflow: Eastern Australia». Water Resources Research. ۴۰: W۱۰۲۰۱. doi:10.1029/2004WR003234.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

[7] Power، S.؛ Lengaigne، M.؛ Capotondi، A. (۲۰۲۱). «Decadal climate variability in the tropical Pacific: Characteristics, causes, predictability, and prospects». Science. ۳۷۴: eaay۹۱۶۵. doi:10.1126/science.aay9165. {{cite journal}}: از پارامتر ناشناخته |و دیگران= صرف‌نظر شد (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:شماره مقاله به‌جای شماره صفحه (رده)

[8] Meehl، G. A.؛ Teng، H.؛ Arblaster، J. M. (۲۰۰۹). «The Mid-۱۹۷۰s Climate Shift in the Pacific and the Relative Roles of Forced versus Inherent Decadal Variability». Journal of Climate. ۲۲: ۷۸۰–۷۹۲. doi:10.1175/2008JCLI2552.1.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

[9] Meehl، G. A.؛ Hu، A.؛ Teng، H. (۲۰۱۶). «Initialized decadal prediction for transition to positive phase of the Interdecadal Pacific Oscillation». Nature Communications. ۷ (۱): ۱۱۷۱۸. doi:10.1038/ncomms11718.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:شماره مقاله به‌جای شماره صفحه (رده)

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]