هروی

هِرَوی می‌تواند در موارد زیر بکار رود:

اشخاص

عارفان و فقها

  • ابوذر هروی، ابوذر عبدالله بن احمد بن محمد هروی انصاری مالکی، محدث مشهور که شهرت وی مربوط به انتقال جامع‌الصحیح بخاری است.
  • ابوعبدالله هروی (متوفای ۲۷۷ ه. ق.)، از مشایخ و عرفای بزرگ هرات در سدهٔ سوم هجری، معاصر با طاهریان و صفاریان.
  • امامی هروی کرمانی، از مدح‌سرایان سلطان‌های کرمان.
  • قاضی هروی (متولد ۳۷۵ ه.ق در هرات)، محمد بن احمد عبادی، مُکَنّیٰ به ابوعاصم، از مشاهیرِ علما و فقهای شافعی.
  • مُعینِ هِرَوی، مولانا معین‌الدین، از فضلای سدهٔ دهم هجری، که در علم و فضل و تقوا از مشاهیر عصر خود بود. او راست: «معارج النبوة» و «روضة الجنة» در تاریخ هرات و «تاریخ موسوی» و «روضة الواعظین».

شاعران

  • آصفی هروی، آصف بن نعیم‌الدین نعمت‌الله علی قُهِستانی (درگذشت: ۹۲۳ ه. ق. /۱۵۱۷ م.)، شاعر عصر تیموریان بود. وی شاگرد جامی بود و مورد توجه بدیع‌الزمان میرزای تیموری قرار گرفت و در دربار سلطان حسین بایقرا نیز کار می‌کرد.
  • ابوشعیب هروی، صالح بن محمّد. یکی از اعاظم شعرای روزگار سامانیان.
  • ازرقی هروی نام شاعر سدهٔ پنجم است.
  • امامی هروی، ابوعبداﷲ محمد بن ابی‌بکر بن عثمان، از شاعران معروف نیمهٔ اول سدهٔ هفتم هجری.
  • امانی هروی (متوفای ۹۸۱ ه.ق)، میرزا...، مشهور به میر میخچه، از شاعران سدهٔ دهم هجری.
  • بدرالدین هروی، امام بدرالدین بن نورالدین هروی، از شاعران سدهٔ ششم هجری.
  • انصاری هروی (زادهٔ ۳۹۶ ه.ق/۱۰۰۶ م. - درگذشتهٔ ۴۸۱ ه.ق/۱۰۸۸ م.)، شیخ‌الاسلام، ابواسماعیل، عبدالله بن ابی‌منصور محمد معروف به پیرِ هرات و خواجه عبدالله انصاری، از شاعران، دانشمندان و عارفان سدهٔ پنجم هجری.
  • جنونی هروی، ملقب به ذوفنون، از شاعران سدهٔ نهم هجری هرات.
  • حاذقهٔ هروی (متوفی ۱۲۵۹/۱۸۴۳)، شاعر عصر دُرّانی.
  • دارای هروی، از شاعران سدهٔ نهم هجری معاصر امیر علیشیر نوایی.
  • محمدیوسف ریاضی هروی (زادروز: ۱۲ ربیع‌الاول ۱۲۹۰ ه.ق)، محمدیوسف، تاریخ‌نگار و شاعر پارسی‌گوی اهل هرات.
  • صایغ هروی
  • عارفی هروی، مولانا محمود، شاعر سدهٔ نهم هجری/پانزدهم میلادی معاصر شاهرخ تیموری است.
  • فخری هروی، سلطان‌محمد بن محمدامیرخان (یا سلطان) امیری هروی (زادهٔ حدود ۹۰۳ ه.ق/۱۴۹۳ م.؛ درگذشت: احتمالاً در آگره، پس از سال ۹۷۴ ه.ق/۱۵۶۶ م.)، شاعر، دانشمند، و صوفی که در باب جنبه‌های مختلف هنر شعر نوشته‌است. پدرش نیز شاعر بود و اسم مستعار امیری را برگزید. فخری هروی از مدح‌سرایان شاهان صفوی، شاه اسماعیل یکم و شاه تهماسب یکم نیز محسوب می‌شود.
  • فدایی هروی، براتعلی فدایی هروی، از شاعران معاصر.
  • فَرقیِ هِرَوی، از شاعران عصر صفوی.
  • فصیحی هروی، میرزا فصیح‌الدین بن ابوالمکارم بن مولانا میرجان انصاری (زادهٔ ح. ۹۸۷ ه.ق/۱۵۷۹ م.؛ درگذشتهٔ ۱۰۴۹ ه.ق/۱۶۳۹ م.)، شاعر سدهٔ یازدهم ه.ق/هفدهم میلادی است.
  • فوشَنجی هروی، علی و پسر احمد بن سهل، از عارفان اوایل سدهٔ چهارم هجری، معاصر خلافت عباسیان.
  • کوثری هروی، از شاعران هرات و از مصاحبان خواجه آصفی.
  • گازر هروی، ابومنصور گازُرِ هروی، از عارفان سدهٔ پنجم هجری.
  • مظفر هروی (متوفای ۷۲۸ ه.ق)، از شاعران معاصر سلمان ساوَجی.
  • مجلسی هروی، سید محمد، از شاعران سدهٔ نهم هجری و معاصر سلطان حسین بایقرا.
  • محجوبهٔ هروی (۱۲۸۵–۱۳۴۵ ه‍.خ/۱۳۲۴ ق–؟)، نام اصلی بی‌بی صفورا، شاعر پارسی‌گوی اهل بادغیس افغانستان.
  • مقصود هروی، مولانا یوسف‌شاه مشهور به درویش مقصود تیرگر، از شاعران سدهٔ دهم هجری.
  • مهری هروی، از شاعران زبان فارسی در سدهٔ نهم هجری، به افتخار او هم‌اکنون نام یک لیسه (دبیرستان) را در هرات «لیسهٔ مهری هروی» گذاشته‌اند.
  • ناظم هروی، از شاعران سدهٔ یازدهم هجری هرات.
  • نظمی هروی، از شاعران سدهٔ نهم هجری قمری.
  • ندائی هروی، سلطان محمد، معروف به حافظ و متخلص به ندائی، از شاعران سدهٔ نهم هرات و معاصر سلطان حسین بایقرا.
  • نظام‌الدین هروی، از شاعران عهد سلطان حسین بایقرا و معاصر امیر علیشیر نوائی.
  • نعیمی هروی، از شاعران سدهٔ نهم هجری قمری است و در عهد سلطان حسین میرزا بایقرا درگذشته است.
  • نقیبی هروی، از شاعران سدهٔ نهم است و به مناسبت مصاحبت با امیر عبدالقادر نقیب تخلص نقیبی اختیار کرده‌است.

نویسندگان و تاریخ‌نگاران

خوشنویسان و نگارگران

دانشمندان

پزشکان مشهور

  • این هَزاردارِ هِرَوی، نام طبیبی ماهر و بزرگ از مردم هرات.
  • موفق هروی (سده چهارم و پنجم ه. ق/دهم و یازدهم میلادی)، ابن منصور موفق هروی، پزشک و داروشناس و مؤلف کهن‌ترین کتاب فارسی موجود در داروشناسی.

موسیقی‌دانان

  • اُلفت هروی
  • بنائی هروی
  • عزیز هروی، رباب‌نواز و دوتارنواز مشهور معاصر هرات.
  • گدامحمد هروی
  • محب‌علی هروی
  • محمدکریم هروی
  • ناوک هروی (زادروز: ۱۳۱۷ خ. - درگذشت: ۱۳۷۴ خ.)، ذبیح‌الله خوشخوان هروی مشهور به ناوَک هِرَوی، از بزرگان موسیقی هرات.

سیاستمداران

منابع