واترزوی

واترزوی
	شاه‌میگو واترزوی آراسته به سبزیجات
گونه	خورشت
خاستگاه	بلژیک
منطقه	فلاندر
مواد اصلی	هویج; کرفس; تره‌فرنگی; سیب‌زمینی; مرغ یا ماهی
	رسانه: واترزوی;

واترزوی (به هلندی: waterzooi) یک سوپ-خوراک آرام‌پز بلژیکی است که از خنت در بلژیک سرچشمه گرفته و بر پایه مرغ یا ماهی تهیه می‌شود. این خوراک از دیرباز یکی از سنتی‌ترین غذاهای منطقه فلاندر به‌شمار می‌رود و نامش در زبان فلاندری به معنای «آب جوشان» است.

واترزوی از پایه‌ای از زرده تخم‌مرغ، خامه و آب‌سبزی غلیظ‌شده تشکیل می‌شود و در کنار سبزیجاتی چون هویج، پیاز، تره‌فرنگی، و سیب‌زمینی سرو می‌شود. گونه اصلی این خوراک با ماهی آب شیرین تهیه می‌شد، اما امروزه گونه مرغی آن رایج‌تر است. این غذا در سرتاسر بلژیک شناخته‌شده‌است و جایگاه ویژه‌ای در آشپزی بلژیکی دارد.

پیشینه و ریشه‌شناسی

واترزوی یک خوراک سنتی بلژیکی از منطقه فلاندر است که پیشینه آن به دوران قرون وسطا و اواخر سده سیزدهم میلادی بازمی‌گردد. این خوراک در شهر خنت در بلژیک، در ناحیه اسکله برابانت پدید آمد.^[۱]

در آن دوران، آسیاب آبی‌ای برای تنظیم سطح آب رود اِسکو با استفاده از سدی ساخته شد.^[۲] پس از ساخت این آسیاب، مقادیر زیادی از پسماند غلات و آرد به داخل آب ریخت که ماهیان را به آن منطقه جذب کرد. بدین‌ترتیب شهر خنت به‌سرعت با انبوهی از ماهیان آب شیرین روبه‌رو شد. در پی این رویداد، شمار ماهیگیران در منطقه به‌شدت افزایش یافت. ماهی به کالایی ارزان‌قیمت برای مردم بومی تبدیل شد و پایه چندین خوراک اصیل منطقه فلاندر گشت.^[۱]

واژه waterzooi در زبان فلاندری به معنای «آب جوشان» است.^[۳] از نظر ریشه‌شناسی، water به معنای «آب» است و zooi برگرفته از فعل کهن zooien به معنای «پختن» است. در منبعی دیگر، بخش دوم نام از واژه هلندی میانه sode و soot گرفته شده که به عمل جوشاندن یا مواد در حال جوش اشاره دارد.^[۴]

بر اساس پذیرفته‌ترین نظریه، رودخانه‌های پیرامون خنت به‌تدریج آلوده شدند و ماهیان از آن‌ها ناپدید گشتند؛ از این‌رو در نسخه استاندارد خوراک، ماهی با مرغ جایگزین شد.^[۵] کارل پنجم، امپراتور مقدس روم که در خنت زاده شده بود، شیفته این خوراک بود و آن را حتی پس از ابتلا به نقرس می‌خورد.^[۶]

در فرهنگ

واترزوی چندین بار در کتاب مصور آستریکس در بلژیک از مجموعه آستریکس اثر رنه گوسینی و آلبر اودرزو که در ۱۹۷۹ منتشر شد، به آن پرداخته می‌شود. نخست در یک بزم، جایی که این خوراک ویژه توسط یک بلژیکی منایی به نام واندِکوسمِتیکس تهیه می‌شود. سپس این خوراک اندکی پیش از نبرد پایانی دوباره یادشده می‌شود؛ بخشی که پارودی دومین بخش شعر ویکتور هوگو کفاره (از مجموعه مجازات‌ها که نبرد واترلو را روایت می‌کند) است. بدین‌ترتیب مصراع مشهور «واترلو! واترلو! واترلو! دشت غم‌انگیز!» به «واترزوی‌ی! واترزوی‌ی! واترزوی‌ی! خوراک غم‌انگیز!» تغییر می‌یابد.^[۷]^[۸]

این خوراک همچنین غذای تخصصی میکه، نامزد بلژیکی پول پیترون در مجموعه کتاب مصور یوکو تسونو است. او در حجم زیادی واترزوی را در قسمت قایق آسمانی (۱۹۹۸) آماده می‌کند تا در صورت برخورد با قحطی در سفر یوکو به چین فئودال، گروه بتواند از آن تغذیه کند.

تهیه

این یک خوراک یک‌دیگی از مرغ یا ماهی است که با سبزیجات همراه است، در کاسه سوپ و بشقاب سوپ سرو می‌شود و آب‌مرغ یا عصاره ماهی آن با زرده تخم‌مرغ و خامه یا کره بسته می‌شود.

گونه‌ها

همه گونه‌های واترزوی بر پایه‌ای از زرده تخم‌مرغ، خامه و آب‌سبزی غلیظ‌شده استوارند. خود خوراک دربرگیرنده ماهی یا مرغ، سبزیجاتی چون هویج، پیاز، کرفس، تره‌فرنگی، سیب‌زمینی و گیاهان معطری چون جعفری، آویشن، برگ بو و مریم‌گلی است.^[۹]

ماهی

در اصل، ماهی ریشدار برای این خوراک به کار می‌رفت، اما این ماهی تا همین اواخر به‌دلیل تلاش‌های حفاظتی از رودخانه‌ها ناپدید شده بود.^[۱۰] امروزه از ماهیانی چون مارماهی، اردک‌ماهی، کپور و خارماهی استفاده می‌شود، هرچند ماهیانی چون کاد، پلیدماهی یا لوزی‌ماهی نیز می‌توانند به‌کار روند. گونه‌ای به نام Gentse Waterzooi van Tarbot شامل سپرماهی است.

مرغ

مرغ جایگزین رایجی برای ماهی در این دستور پخت است، در حالی که بقیه مواد یکسان باقی می‌مانند.

مواد لازم

واترزوی از مواد زیر تشکیل می‌شود:^[۱۱]

هویج
کرفس
تره‌فرنگی
شلغم
پیاز
جعفری (برگ و ریشه^[۱۲])
سیب‌زمینی
مرغ یا ماهی

جستارهای وابسته

منابع

1 2 Renards Gourmets. "Waterzooi". 196flavors (in French). Retrieved 12 août 2021. {{cite web}}: از پارامتر ناشناخته |accès url= صرف‌نظر شد (کمک); بیش از یک پارامتر |وبگاه= and |ژورنال= داده‌شده است (کمک); تاریخ وارد شده در |تاریخ بازبینی= را بررسی کنید (کمک).
↑ «Le waterzooï gantois, tradition du Moyen Age». gourmandiz.be (به فرانسوی). ۲۷ فوریه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲ ژوئن ۲۰۲۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده).
↑ «Waterzooï: la soupe qui a conquis le cœur des Belges». francetvinfo.fr (به فرانسوی). ۲ مارس ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲ ژوئن ۲۰۲۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده).
↑ van Dale Etymologisch Woordenboek, p.965, dr. P.A.F. van Veen & drs. Nicoline van der Sijs, 1989, شابک ‎۹۰−۶۶۴۸−۳۱۲−۱
↑ «Gentse Waterzooi " Gentblogt». gentblogt.be.
↑ Patricia Carson, Fair Face of Flanders (Belgian Art Research Institute, 2001), p. 124.
↑ Blancher، Marc (۲۰۰۷). The Dynamics of Wordplay. Berlin: De Gruyter. ص. ۲۸۴. شابک ۹۷۸-۳-۱۱-۰۴۰۶۵۷-۳. {{cite book}}: از پارامتر ناشناخته |auteurs ouvrage= صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته |numéro dans collection= صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته |pages totales= صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته |sous-titre ouvrage= صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته |titre chapitre= صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته |titre ouvrage= صرف‌نظر شد (کمک); پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده).
↑ Rouvière, Nicolas (2008). Astérix ou la parodie des identités. Champs (in French). Paris: Flammarion. p. 217. ISBN 978-2-08-120926-8. {{cite book}}: از پارامتر ناشناخته |lien auteur1= صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته |numéro dans collection= صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته |pages totales= صرف‌نظر شد (کمک).
↑ «Le Waterzooi Gantois (cuisine de Gand)». La Bonne Cuisine. دریافت‌شده در ۱۱ مارس ۲۰۱۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
↑ «Na meer dan 40 jaar opnieuw kwabaal in Grote Nete». Het Laatste Nieuws. ۲۹ ژوئن ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۱۱ مارس ۲۰۱۳.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
↑ "La recette du waterzoï à la gantoise". lavoixdunord.fr (in French). 26 نوامبر 2022. Retrieved 2 ژوئن 2024..
↑ Ruymbeke، Laurence Van (۱۰ ژوئیه ۲۰۲۲). «Ces produits oubliés (2/6): le persil tubéreux, cousin du panais». levif.be (به فرانسوی بلژیک). دریافت‌شده در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده).

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Waterzooï». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۳۰ مه ۲۰۲۶.
مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Waterzooi». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای هلندی ، بازبینی‌شده در ۳۰ مه ۲۰۲۶.
مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Waterzooi». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۳۰ مه ۲۰۲۶.

پیوند به بیرون

«Waterzooï de poulet». cuisineaz.com. دریافت‌شده در ۲۱-۴-۲۰۲۵. {{cite web}}: تاریخ وارد شده در |تاریخ بازبینی= را بررسی کنید (کمک)
«Waterzooi». ۱۹۶flavors.com. دریافت‌شده در ۲۱-۴-۲۰۲۵. {{cite web}}: تاریخ وارد شده در |تاریخ بازبینی= را بررسی کنید (کمک)

[196flavors-1] 1 2 Renards Gourmets. "Waterzooi". 196flavors (in French). Retrieved 12 août 2021. {{cite web}}: از پارامتر ناشناخته |accès url= صرف‌نظر شد (کمک); بیش از یک پارامتر |وبگاه= and |ژورنال= داده‌شده است (کمک); تاریخ وارد شده در |تاریخ بازبینی= را بررسی کنید (کمک).

[gourmandiz-2] «Le waterzooï gantois, tradition du Moyen Age». gourmandiz.be (به فرانسوی). ۲۷ فوریه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲ ژوئن ۲۰۲۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده).

[francetv-3] «Waterzooï: la soupe qui a conquis le cœur des Belges». francetvinfo.fr (به فرانسوی). ۲ مارس ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲ ژوئن ۲۰۲۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده).

[vdew-4] van Dale Etymologisch Woordenboek, p.965, dr. P.A.F. van Veen & drs. Nicoline van der Sijs, 1989, شابک ‎۹۰−۶۶۴۸−۳۱۲−۱

[gentblogt-5] «Gentse Waterzooi " Gentblogt». gentblogt.be.

[carson-6] Patricia Carson, Fair Face of Flanders (Belgian Art Research Institute, 2001), p. 124.

[blancher-7] Blancher، Marc (۲۰۰۷). The Dynamics of Wordplay. Berlin: De Gruyter. ص. ۲۸۴. شابک ۹۷۸-۳-۱۱-۰۴۰۶۵۷-۳. {{cite book}}: از پارامتر ناشناخته |auteurs ouvrage= صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته |numéro dans collection= صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته |pages totales= صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته |sous-titre ouvrage= صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته |titre chapitre= صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته |titre ouvrage= صرف‌نظر شد (کمک); پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده).

[rouviere-8] Rouvière, Nicolas (2008). Astérix ou la parodie des identités. Champs (in French). Paris: Flammarion. p. 217. ISBN 978-2-08-120926-8. {{cite book}}: از پارامتر ناشناخته |lien auteur1= صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته |numéro dans collection= صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته |pages totales= صرف‌نظر شد (کمک).

[labonnecuisine-9] «Le Waterzooi Gantois (cuisine de Gand)». La Bonne Cuisine. دریافت‌شده در ۱۱ مارس ۲۰۱۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

[hln-10] «Na meer dan 40 jaar opnieuw kwabaal in Grote Nete». Het Laatste Nieuws. ۲۹ ژوئن ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۱۱ مارس ۲۰۱۳.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

[lavoixdunord-11] "La recette du waterzoï à la gantoise". lavoixdunord.fr (in French). 26 نوامبر 2022. Retrieved 2 ژوئن 2024..

[levif-12] Ruymbeke، Laurence Van (۱۰ ژوئیه ۲۰۲۲). «Ces produits oubliés (2/6): le persil tubéreux, cousin du panais». levif.be (به فرانسوی بلژیک). دریافت‌شده در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده).

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]