وردآورد

وردآورد یکی از محلات با قدمت تاریخی در غرب تهران است که برای چندین قرن محل سکونت ایرانیان بوده است. واژهٔ «ورت» در پارسی باستان ساسانی به معنای چِمارهای گل و گل سرخ است که بعدها به صورت «ورد» در زبان آرامی تغییر شکل داده است^[۱][۲][۳] و وردآورد اگر از همان ترکیب واژگانی در نظر گرفته شود به معنی آوردگاه گل سرخ است؛ و احتمالا دلیل این نامگذاری وجود گل‌های سرخ فراوانی بوده که در این محله می‌روئیده است. وردآورد امروزی از شمال با آزاد راه تهران-کرج و از جنوب به شهر قدس از غرب به شهر گرمدره همسایه می‌باشد. مرز شرقی آن نیز رودخانه وردآورد می‌باشد^[۴]

در لغت‌نامه دهخدا به نقل از کتاب «فرهنگ جغرافیایی ایران» نوشته شده است: «وردآورد دهی جزء بخش کن شهرستان تهران، یک هزارگزی شمال راه شوسه تهران – کرج واقع در دامنه با سکنه ۴۳۸ تن شیعه، فارسی زبان و اکثریت کشاورز هستند. آب آن از قنات و نهر کرج تأمین می‌شود. محصولات کشاورزی وردآورد شامل: غلات، صیفی، میوجات است . مزرعه ٔ ازگی جزء این ده است.»^[۵] وردآورد در گذشته به صورت قلعه‌ای بود که ساکنان قریه وردآورد در آن زندگی می‌کردند و اراضی زراعی ده وردآورد خارج از این قلعه قرار داشت. قلعه‌ای با دیواری به بلندی ۱۲ متر و به همراه ۶ برج دیدبانی و یک دروازه برای ورود و خروج اهالی و ۲ قنات برای تامین آب. در باور عمومی واژه وردآورد ظاهراً به دلیل به کار رفتن واژه «ورد» برگرفته از واژه‌ای به معنای آوردگاه گل سرخ می‌باشد و در باور عمومی گفته می‌شود دلیل این نامگذاری وجود گل‌های سرخ فراوانی بوده که در این محله می‌روئیده است.^[۴][۶] قریه وردآورد در نزدیکی کاروانسرا سنگ وردآورد احداث شده است. این کاروانسرا در مجاورت راه شوسه تهران – کرج واقع شده بود و قدمت آن به دوره صفویه باز می‌گردد.^[۷] امروز از کاروانسرا سنگ وردآورد فقط شعبه‌ای از بانک تجارت به نام شعبه کاروانسرا سنگ در نزدیکی محل احداث کاروانسرا باقیمانده است. ^[۸] در گذشته پاسگاه ژاندارمری کاروانسرا سنگ وردآورد در ضلع جنوبی راه شوسه تهران – کرج قرار داشت^[۹] که بعدها با احداث پل‌های غیرهمسطح در این منطقه تخریب شد.

براساس اولین اسناد ثبتی صادر شده در پلاک ۴ از یک اصلی تهران(کن)، اراضی وردآورد متعلق به عباس میرزا سالار لشگر و نصرت‌الدوله فیروز بوده است که هر دو فرزندان عبدالحسین فرمانفرمائیان هستند. این دو برادر هر یک مالک نیمی از این روستا بودند. خیابانی که امروز با نام بلوار اصلی وردآورد نامیده می‌شود و در گذشته خیابان پهلوی وردآورد نام داشته است، مرز اراضی این دو برادر بوده است. براساس اسناد موجود اراضی این روستا در سال ۱۳۱۰ خورشیدی ثبت رسمی شد و پس از درگذشت این دو مالک به فرزندانشان به ارث رسید. آنها نیز قبل از اصلاحات ارضی بخشی از زمین‌ها را میان رعایا تقسیم کردند.^[۱۰] پس از انقلاب اسلامی باقیمانده اراضی وردآورد متعلق به این خانواده توسط بنیاد شهید انقلاب اسلامی، بنیاد مستضعفان و ستاد فرمان امام مصادره شد.

خسرو معتضد درباره تاریخچه وردآورد (قبل از ایجاد اداره ثبت و اسناد) اینگونه می‌گوید: «اگر به نقشه قدیمی عبدالرزاق بغایری که در سال ۱۳۲۸ هجری قمری(۱۲۷۹ شمسی) کشیده شده نگاهی بیندازیم، نامی از وردآورد دیده نمی‌شود. در این نقشه تمام روستاها به خوبی دیده می‌شود. در این نقشه به جای موقعیت کنونی محله وردآورد روستایی به نام حصار عمادآورد به چشم می‌خورد که ممکن است نام قدیمی وردآورد باشد. در آن سال‌ها این روستا به یکی از دختران میرزا یوسف مستوفی‌الممالک (همدم‌السلطنه همسر سلطان حسین میرزا ملقب به جلال‌الدوله) تعلق داشت. میرزا یوسف یکی از رجال نامدار و مورد اعتماد ناصرالدین شاه بود که ابتدا مستوفی دربار و بعد به وزارت مالیه و در سال‌های آخر عمرش به صدراعظمی ناصرالدین شاه رسید. در اواخر دوره قاجار دو تا از پسرهای میرزا عبدالحسین فرمانفرما از رجال با نفوذ دوره قاجار، به نام‌ها فیروز میرزا و عباس میرزا، وردآورد را از این خانم خریداری کردند و هرکدام از آنها باغ و عمارتی اربابی تدارک دیدند.^[۱۱]»

البته براساس اسناد موجود در کتابخانه دانشگاه هاروارد در دوره‌ای که همدم السلطنه (دختر مستوفی الممالک و همسر جلال‌الدوله) مالک این روستا بوده، این روستا با نام وردآورد نامگذاری می‌شده است. بر اساس این اسناد همدم السلطنه طی قراردادی یک باب کاروانسرای سنگی و قهوه‌خانه واقع در روستای وردآورد را به فردی به نام کربلائی هادی طهرانی و به مبلغ یکصد و نود و هشت تومان به مدت یازده ماه اجاره داده است. این قرارداد به تاریخ سال ۱۲۹۵ خورشیدی (۱۳۳۵ قمری) است. (۱۶ سال پس از ترسیم نقشه بغایری) این شاید قدیمی‌ترین سند تاریخی است که نام وردآورد در آن ثبت شده باشد.^[۱۲]

براساس آمار اعلام شده توسط رئیس کمیسیون نامگذاری و تغییر نام معابر و اماکن عمومی شهر تهران، وردآورد ۷۸ شهید در انقلاب و جنگ ایران و عراق دارد که اکثریت در گلزار شهدای وردآورد تدفین شدند. ^[۲۱] حسین اسدالهی، فرمانده لشکر ۲۷ محمد رسول‌الله تهران، از اهالی وردآورد بوده است.

براساس گزارش خبرگزاری دانشجو از گذشته گروهی از ساکنان وردآورد را بهاییان تشکیل می‌دادند. ^[۲۲] جهان نیوز نیز گزارشی در مورد فعالیت‌های یک گروه فرهنگی اجتماعی وابسته به بهاییان وردآورد منتشر کرده است. ^[۲۳] خانه اسناد بهائی ستیزی در ایران نیز طی گزارش ۱۶ سپتامبر ۲۰۰۷ سکونت تعدادی از بهاییان در وردآورد را تایید کرده است.^[۲۴]

علی کریمی، بازیکن سابق تیم ملی فوتبال ایران دوران کودکی و نوجوانی خود را در وردآورد سپری کرده است^[۲۵]

حسین اسداللهی، فرمانده سابق لشکر ۲۷ محمد رسول‌الله ساکن وردآورد بوده است و مراسم تشییع و خاکسپاری او نیز در گلزار شهدا وردآورد برگزار شد.^[۲۶]

عباس صادقی (پدرام)، شاعر و ترانه سرای معاصر براساس اطلاعات مندرج در ویکی‌پدیایش زاده وردآورد بوده است.

محمد تقی ارغوانی تنها شهید مدافع حرم شهرداری تهران ساکن وردآورد بوده و در گلزار شهدای وردآورد تدفین شده است. ^[۲۷] پل غیر همسطح کاروانسرا سنگ وردآورد نیز به نام شهید ارغوانی نامگذاری شده است. ^[۲۸]

سجاد صادقی، پژوهشگر روابط بین‌الملل نیز براساس احکام قضایی منتشر شده ساکن وردآورد است.

در غروب روز ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ سایت راداری وردآورد که به صورت دو نیم‌کره سفید رنگ بر روی کوه‌های البرز مشرف به اتوبان تهران کرج قابل رویت از غرب تهران و مناطقی در کرج بود، مورد اصابت چند موشک قرار گرفت. ^{[۳۳] [۳۴][۳۵]}این سایت راداری رهگیری موشک و هواپیما پیش از انقلاب توسط آمریکایی‌ها و به عنوان بخشی از پروژه آیبکس ساخته شد و برای دسترسی به آن جاده‌ای آسفالت از شمال وردآورد تا محل سایت راداری احداث شد.^[۳۶]

وردآورد از نظر تقسیمات شهرداری، بخشی از ناحیه ۳ در منطقه ۲۱ شهرداری تهران محسوب می‌شود. ^[۳۷] بنابر گزارش شورای شهر تهران- آذر ۱۴۰۰-، علیرغم اینکه وردآورد جزئی از مدیریت شهر تهران است اداره مالیات و مدیریت برخی از بانک‌های این محله در اختیار استان البرز قرار دارد.

رودخانه وردآورد

ایستگاه مترو وردآورد

منطقه ۲۱ شهرداری تهران

بوستان جنگلی وردآورد

کاروانسرا سنگ وردآورد

مزرعه ازگی

سرکوب کاروانسرا سنگ وردآورد

پاسگاه ژاندارمری کاروانسرا سنگ وردآورد

گلزار شهدای وردآورد

سایت راداری وردآورد