ونیراتو

صنایع ونیراتو سی.ای.

نمایی از کارخانه در سال ۲۰۱۰
نوع پیشین	اس.ای.
صنعت	وسایل نقلیه موتوری
سرنوشت	تولید در سال ۲۰۱۶ متوقف شد
بنا نهاده	۳ نوامبر ۲۰۰۶
از بین رفته	۲۰۱۶
دفتر مرکزی	ماراکای، ایالت آراگوآ، ونزوئلا
محدودهٔ فعالیت	ونزوئلا
مالک	کورپیونسا (۶۴٪) شرکت توسعه صنایع خودرو (۳۶٪)

ونیراتو (به انگلیسی: Venirauto) یک شرکت خودروسازی ایرانی–ونزوئلایی است که در ۳ نوامبر ۲۰۰۶ تأسیس شده و در شهر ماراکای در نزدیکی کاراکاس قرار دارد.^[۱][۲] دو سهامدار این شرکت، مؤسسه ونزوئلایی کورپیونسا (وابسته به وزارت صنایع ونزوئلا) و شرکت توسعه صنایع خودرو (با سهامداری ایران‌خودرو و سایپا) به ترتیب با ۶۴٪ و ۳۶٪ سهام هستند.^[۲]

ونیراتو سمند را با نام تجاری سنتارو و پراید را با نام تجاری تورپیال تولید می‌کرد.^[۲]

در دهه ۲۰۰۰ میلادی، ایران‌خودرو و سایپا با انگیزه‌های سیاسی و تلاش برای دور زدن تحریم‌ها، به سمت سرمایه‌گذاری‌های خارجی رفتند. این پروژه‌ها اغلب در کشورهای همسو با سیاست‌های ضدآمریکایی ایران اجرا شدند و شامل تأسیس کارخانه یا خطوط مونتاژ در سوریه (سیامکو^[۳] و سیویکو^[۴])، سنگال (سنیران اتو)^[۵]، بلاروس (یونیسون)،^[۶] جمهوری آذربایجان (آذسمند،^[۷] بعدها خزر^[۸]) و عراق (سایپا اسکندریه^[۹] و زسکو^[۱۰]) می‌شدند. کل ضرر این سرمایه‌گذاری‌های خارجی برای صنعت خودرو ایران بیش از یک میلیارد دلار تخمین زده می‌شود. بسیاری از این پروژه‌ها بازدهی اقتصادی نداشتند و بیشتر جنبه سیاسی داشتند. در این میان، پروژه ونزوئلا برجسته‌ترین و پرهزینه‌ترین بود. این یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری‌های مستقیم خارجی خودروسازان ایرانی محسوب می‌شد که با روابط نزدیک محمود احمدی‌نژاد و هوگو چاوز گره خورده بود.

در سال ۲۰۰۶، شرکت مشترکی به نام Venirauto (ترکیبی از Venezuela، Iran و Auto) در شهر ماراکای در نزدیکی کاراکاس تأسیس شد.^[۱۱] ایران‌خودرو و سایپا سهم عمده‌ای (حدود ۵۱ درصد) داشتند و کل سرمایه‌گذاری انجام‌شده حدود ۹۰ میلیون دلار بود.^[۱۲] هدف از احداث این کارخانه، تولید خودروهای ارزان‌قیمت ایرانی برای بازار ونزوئلا بود تا هم نیاز محلی را برآورده کند و هم حرکتی برای ارتقای سطح روابط و همکاری دو کشور باشد.^[۱۳] تولید سمند X7 و پراید ۱۴۱ به ترتیب با نام‌های محلی سنتارو و تورپیال (پرنده ملی ونزوئلا که خود چاوز این نام را انتخاب کرد)^[۱۴] آغاز شد که بعداً جای خود را به سمند ال‌ایکس با نام محلی سنتارو ال‌ایکس و پراید ۱۳۲ با نام محلی تورپیال ال‌ایکس دادند.^[۱۵] برنامه‌ریزی اولیه با تولید ۱۰ هزار دستگاه در سال اول و افزایش به ۲۶ هزار و ۵۰۰ دستگاه در سه سال،^[۱۶] بسیار خوش‌بینانه بود اما کارشناسان از همان ابتدا هشدار دادند که مقیاس اقتصادی تولید خودرو حداقل ۱۰۰ هزار دستگاه در سال است و تولید کمتر، بدون تمرکز روی مونتاژ ساده قطعات وارداتی، سوددهی نخواهد داشت.^[۱۷]

تولید از سال ۲۰۰۷ آغاز شد اما هرگز به اهداف نزدیک نشد. طبق گزارش‌ها، در کل ۹ سال فعالیت (تا ۲۰۱۵)، تنها حدود ۱۱ هزار و ۶۰۵ دستگاه تورپیال (پراید) تولید شد و تولید سمند هم سالانه از ۵ هزار دستگاه فراتر نرفت.^[۱۸] در سال ۱۳۸۹ بحثی برای ایجاد کارخانه جدید با ۱۰۱ میلیون دلار سرمایه اضافی مطرح شد اما این طرح هرگز عملی نشد.^[۱۹]

این پروژه به چند دلیل مهم شکست خورد. عدم پرداخت به‌موقع پول قطعات و خودروها از سوی طرف ونزوئلایی، بحران اقتصادی ونزوئلا پس از مرگ چاوز و سقوط قیمت نفت و تحریم‌های سنگین که لجستیک و تأمین قطعات را مختل کرد، مهم‌ترین دلایل بودند.^[۱۷] درنهایت، پروژه در سال ۱۳۹۴ به دلیل زیان‌دهی سنگین تعطیل و به یکی از بزرگ‌ترین شکست‌های سرمایه‌گذاری خارجی ایران تبدیل شد.^[۱۸]

ونزوئلا با تورم افسارگسیخته، افت شدید قدرت خرید و زیرساخت‌های صنعتی فرسوده، بازاری کوچک و پرریسک برای خودروهای مونتاژی ایجاد کرده است. حتی پروژه‌هایی با تیراژ محدود نیز به دلیل هزینه‌های بالای لجستیک، مشکلات واردات قطعات و نرخ ارز ناپایدار، با سودآوری پایین یا حتی منفی مواجه می‌شوند. چنین محیطی، هرگونه سرمایه‌گذاری در خطوط مونتاژ یا تولید مشترک را به یک ریسک جدی تبدیل می‌کند.^[۲۰]

• وبگاه رسمی