ویکی (شامپانزه)
ویکی (به انگلیسی: Viki) موضوع یکی از اولین آزمایشها در مورد زبان در میمونها بود که به اواخر دهه ۱۹۴۰ و اوایل دهه ۱۹۵۰ برمیگردد. ویکی شامپانزهای بود که توسط کیت و کاترین هیز به شیوه یک نوزاد انسان بزرگ شد تا ببینند آیا میتواند واژگان انسانی را یاد بگیرد یا خیر. او تحت گفتاردرمانی قرار گرفت که شامل دستکاری فک پایین او توسط خانواده هیز میشد. در نهایت، او توانست چهار کلمه را بیان کند:[۱]
- «ماما»
- «پاپا»
- بالا
- فنجان
تجزیه و تحلیل ضبطهای صوتی او نشان داد که او قادر به جذب همزمان «قالبهای» صامت و «محتوای» مصوتگونه نبود، اما «با موفقیت نمونه کوچکی از صداهای گفتاری صامت شبه انسانی، ازجمله تلفظ لبی و احتمالاً نرمکامی» را تولید کرد.[۱]
در آن زمان، موفقیت بسیار محدود او در ابتدا به این صورت تفسیر شد که نشان میدهد میمونها قادر به استفاده از زبان انسانی نیستند. بااینحال، آزمایشهای بیشتر که در آن به شامپانزهها در استفاده از زبان اشاره آمریکایی آموزش داده شد، نشان داد که دستاوردهای ویکی بهطور قابل توجهی بهدلیل محدودیتهای فیزیولوژیکی مختل شده است: شامپانزهها قادر به تولید صداهایی نیستند که گفتار انسان را تشکیل میدهند. ویکی بهمدت سه سال مانند یک انسان، حتی با یک خواهر و برادر انسانی، با مربیان خود، کیت و کتی هیز در اورنج پارک، فلوریدا، زندگی کرد، با این تصور که سایر تلاشهای ناموفق برای آموزش زبان انسانی به یک نخستی غیرانسانی به این دلیل شکست خورده است که این مطالعات از محیطهایی بسیار متفاوت با محیط انسان هنگام یادگیری زبان توسط نوزادان استفاده کردهاند. بااینحال، تجربه فراگیری زبان شکست خورد، کتی هیز پساز سه سال گفت: «تنها نقص آشکار و مهم در هوش ذاتی میمون، در مقایسه با انسان، فقدان یک قابلیت برای استفاده و درک زبان است».[۲]
استدلال قوه زبان در حوزه زبانشناسی تکاملی و زبانشناسی زیستی رایج است. نوآم چامسکی آن را «دستگاه اکتساب زبان» ذاتی انسان نامید که امکان استفاده از «اندام زبانی» یا قوه زبان بالغ را برای ما فراهم میکند.[۲] چامسکی، با اذعان به اینکه زبان اجزای مشترکی در گونهها و حوزههای مختلف دارد، اکنون از اصطلاحات «وسیع» و «محدود» استفاده میکند، که محدود بودن تنها ویژگی انسانی با بینهایت گسسته است.
منابع
- 1 2 Ekström, Axel G. (18 February 2023). "Viki's First Words: A Comparative Phonetics Case Study". International Journal of Primatology. 44 (2): 249–253. doi:10.1007/s10764-023-00350-1. ISSN 0164-0291.
- 1 2 Hauser, Marc D.; Chomsky, Noam; Fitch, W. Tecumseh (22 November 2002). "The Faculty of Language: what is it, who has it, and how did it evolve?". Science. 298 (5598): 1569–1579. doi:10.1126/science.298.5598.1569. PMID 12446899.
برای مطالعه بیشتر
- هیز، کاترین (۱۹۵۱)، میمون در خانه ما. نیویورک: هارپر. ASIN B002ANLGA8
- کی.جی. هیز و سی. هیز، سی. (اکتبر ۱۹۵۲). «تقلید در یک شامپانزه خانگی». مجله روانشناسی تطبیقی و فیزیولوژیکی، جلد ۴۵، شماره ۲، صفحات ۴۵۰–۴۵۹. doi: 10.1037/h0053609
- کی.جی. هیز و سی.اچ. نیسن. (۱۹۶۵). «عملکردهای ذهنی بالاتر یک شامپانزه پرورشیافته در خانه». در شرایر، ای.ام. و استولنیتز، اف. (ویراستاران). رفتار نخستیسانان غیرانسانی. صفحات ۵۰–۱۱۵. نیویورک. انتشارات آکادمیک. شابک ۹۷۸–۱۴۸۳۲۵۱۴۶۲