پالاتینات-بایرن

حوزه راین (پالاتینات بایرن) Rheinkreis Pfalz (از ۱۸۳۷) حوزه راین
۱۸۱۶–۱۹۴۶
نشان ملی
وضعیت	منطقه اداری
پایتخت	اشپایر
حکومت	بخشی از ایالت بایرن
تاریخ
• معاهده مونیخ	۱ مه ۱۸۱۶
• قیام پالاتینات	۱ مه ۱۸۴۹
• اشغال راینلند	۱ دسامبر ۱۹۱۸
• تشکیل قلمرو حوضه سار	۱۰ ژانویه ۱۹۲۰
• تشکیل ایالت راینلند-فالتس	۳۰ اوت ۱۹۴۶ ۱۹۴۶
پیشین پسین امپراتوری اتریش راینلاند فالتس تحت‌الحمایه سار
امروز بخشی از	آلمان

حوزه راین (به آلمانی: Rheinkreis) که از سال ۱۸۳۷ میلادی با نام پالاتینات (به آلمانی: Pfalz) شناخته می‌شد، یکی از مناطق اداری و برون‌بوم‌های راهبردی پادشاهی بایرن در ساحل غربی رود راین بود. این قلمرو که پس از سقوط ناپلئون و در پی کنگره وین (۱۸۱۶) به پادشاهی بایرن واگذار شد، به دلیل جدایی جغرافیایی از بدنه اصلی بایرن و هم‌مرزی با فرانسه، همواره دارای هویتی متمایز و لیبرال بود. حوزه راین در طول سده نوزدهم میلادی، کانون فعالیت‌های دموکراتیک و قیام‌های آزادی‌خواهانه در آلمان به شمار می‌رفت و نقش مهمی در تحولات منتهی به اتحاد آلمان ایفا کرد. این منطقه تا پایان جنگ جهانی دوم تحت حاکمیت اداری بایرن باقی ماند و در نهایت در سال ۱۹۴۶ میلادی به عنوان یکی از اجزای اصلی، ایالت مدرن راینلند-فالتس را تشکیل داد.

الحاق به بایرن و بازسازی پس از ناپلئون

شکل‌گیری حوزه راین محصول پیچیدگی‌های دیپلماتیک پس از جنگ‌های ناپلئونی و معاهده مونیخ در سال ۱۸۱۶ میلادی بود. بر اساس این توافق، امپراتوری اتریش اراضی پالاتینات چپ راین را که پیش‌تر تحت اشغال فرانسه بود، در ازای دریافت منطقه تیرول به پادشاهی بایرن واگذار کرد. ماکسیمیلیان یکم، پادشاه بایرن، شهر تاریخی اشپایر را به عنوان مرکز اداری این حوزه برگزید. این جابه‌جایی قدرت، هویتی دوگانه به منطقه بخشید؛ از سویی تحت قوانین اداری بایرن قرار داشت و از سوی دیگر بسیاری از اصلاحات حقوقی ناپلئونی (مانند کد ناپلئون) را حفظ کرد که باعث شد حوزه راین به یکی از مدرن‌ترین مناطق آلمان از نظر حقوقی تبدیل شود.

قیام ۱۸۴۹ و کانون لیبرالیسم آلمانی

در میانه‌های سده نوزدهم، حوزه راین به دلیل ساختار اجتماعی خاص و نفوذ اندیشه‌های اصلاح‌طلبانه، به مرکز تپنده لیبرالیسم در آلمان تبدیل شد. جشنواره هامباخ در سال ۱۸۳۲ که در قلعه‌ای به همین نام در پالاتینات برگزار شد، نخستین جرقه ملی‌گرایی دموکراتیک در آلمان بود. این تنش‌ها در مه ۱۸۴۹ به اوج خود رسید و منجر به «قیام پالاتینات» گشت که در آن انقلابیون خواستار اجرای قانون اساسی فرانکفورت و جدایی از حاکمیت محافظه‌کار بایرن شدند. اگرچه این قیام توسط ارتش پروس سرکوب شد، اما روحیه استقلال‌طلبی و آزادی‌خواهی مردم حوزه راین، جایگاه این منطقه را به عنوان پیشگام جنبش‌های وحدت‌طلبانه در تاریخ سیاسی آلمان تثبیت کرد.

اشغال نظامی و جدایی حوضه سار

شکست آلمان در جنگ جهانی اول، دوران جدیدی از سختی و تغییرات مرزی را برای حوزه راین (پالاتینات بایرن) رقم زد. طبق پیمان ورسای، این منطقه تحت اشغال نیروهای فرانسوی قرار گرفت که تا سال ۱۹۳۰ ادامه داشت. در این دوران، جنبش‌های تجزیه‌طلب تحت حمایت فرانسه تلاش کردند تا «جمهوری پالاتینات» را مستقل از بایرن اعلام کنند که با مقاومت شدید محلی روبرو شد. همچنین در سال ۱۹۲۰ میلادی، بخش غربی این حوزه جدا شد تا «قلمرو حوضه سار» را تحت نظارت جامعه ملل تشکیل دهد. این تجزیه ارضی، ضربه اقتصادی سنگینی به ساختار صنعتی پالاتینات وارد کرد و باعث شد پیوندهای سنتی میان مراکز تولید زغال‌سنگ و صنایع فلزی منطقه گسسته شود.

سقوط رایش سوم و انحلال نهایی حوزه راین

با پایان جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۴۵، حوزه راین بار دیگر به اشغال نیروهای فرانسوی درآمد. ژنرال ماری پی‌یر کونیگ، فرمانده نظامی منطقه اشغالی فرانسه، در ۳۰ اوت ۱۹۴۶ میلادی فرمان انحلال پیوند اداری پالاتینات با بایرن را صادر کرد تا ایالت جدیدی به نام راینلند-فالتس ایجاد شود. این تصمیم که با مخالفت دولت ایالتی بایرن در مونیخ روبرو شد، عملاً به حاکمیت ۱۳۰ ساله بایرن بر این منطقه پایان داد. اگرچه پالاتینات دیگر بخشی از بایرن نبود، اما میراث اداری و فرهنگی بایرن همچنان در نهادهای محلی و هویت تاریخی مردم منطقه باقی ماند و حوزه راین سابق به قلب تپنده ایالت جدید در جمهوری فدرال آلمان تبدیل شد.

جستارهای وابسته

• تاریخ آلمان
• گاه‌شمار تاریخ آلمان