پاک‌چوی

پاک‌چوی خام
ارزش غذایی در هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس)
انرژی	۲۰ کیلوکالری (۸۴ کیلوژول)
کربوهیدرات	3.4 گرم
فیبر خوراکی	1.3 گرم
چربی	0.2 گرم
پروتئین	1.0 گرم
ویتامین‌ها	درصد ارزش روزانه
فولیک (B۹)	۱۷٪ 68 میکروگرم
ویتامین ث	۳۶٪ 30 میلی‌گرم
مواد معدنی	مقدار درصد ارزش روزانه
کلسیم	۶٪ 62 میلی‌گرم
مس	۱٪ 0.028 میلی‌گرم
آهن	۳٪ 0.44 میلی‌گرم
منیزیم	۴٪ 13.6 میلی‌گرم
منگنز	۱۰٪ 0.20 میلی‌گرم
پتاسیم	۵٪ 228 میلی‌گرم
سدیم	۱٪ 14 میلی‌گرم
روی	۳٪ 0.27 میلی‌گرم
دیگر اجزاء	اندازه
آب	94.5 گرم
	پیوند به گزارش کامل در بانک دادهٔ مواد مغذی وزارت کشاورزی ایالات متحده
	یکاها; μg = میکروگرم • mg = میلی‌گرم; IU = یکاهای بین‌المللی;
	†درصدهای تقریبیٔ پیش‌نهاده برای افراد بزرگسال، از روی مرجع مصرف رژیم غذایی هستند.

پاک‌چویِ پخته
نام چینی
زبان‌های چینی	青菜، 小白菜
پین‌یین	qīngcài، xiǎobáicài
نام کانتونی
زبان‌های چینی	白菜
جیوت‌پینگ	baak6 coi3
نام کره‌ای
هانگول	청경채
لاتین‌نویسی اصلاح‌شده	cheonggyeongchae
نام ژاپنی
کانجی	青梗菜
لاتین‌نویسی	chingensai

پاک‌چوی
پاک‌چوی
	Brassica rapa subsp. chinensis
جزئیات
گونه	کلم راپا
گروه	گروه کینِنسیس
مبدا	چین، سدهٔ پنجم میلادی

پاک‌چوی یا بوک‌چوی (نام علمی: Brassica rapa subsp. chinensis) نوعی کلم چینی است که آن را برای خوراک و به‌عنوان سبزی برگی می‌کارند. رقم‌های آن سر یا پیچ نمی‌بندند و به‌جای آن برگ‌های سبز با دمبرگ‌های ضخیم و روشن‌تر دارند که کنار هم دسته‌ای شبیه خردل چینی می‌سازند. مزهٔ آن را چیزی میان اسفناج و شاه‌بلوط آبی توصیف کرده‌اند که کمی شیرین‌تر است و ته‌مزه‌ای ملایم و فلفلی دارد. برگ‌های سبز طعمی قوی‌تر از بخش سفید و گوشتی گیاه دارند.^[۲]

رقم‌های گروه کینِنسیس در جنوب چین، شرق آسیا و جنوب شرق آسیا محبوب‌اند. کارل لینه این گیاه را نخست با نام Brassica chinensis گونه‌ای مستقل دانست، ولی امروزه آن را زیرگونه‌ای از کلم راپا به‌شمار می‌آورند. پاک‌چوی از تیرهٔ شب‌بویان است.

نام‌گذاری

نام «پاک‌چوی» و گونهٔ دیگرش «بوک‌چوی» هر دو از واژهٔ کانتونی baak choi به معنای «سبزی سفید» گرفته شده‌اند. در انگلیسی آمریکای شمالی و استرالیا بیشتر bok choy و در بریتانیا و آفریقای جنوبی pak choi به کار می‌رود. در کانتونی گاهی آن را siu bok choy یعنی «سبزی سفید کوچک» می‌نامند تا از dai bok choy یعنی «سبزی سفید بزرگ»، که همان کاهوی چینی است، جدا شود. نام‌های کم‌کاربردتر دیگری هم مانند «خردل کرفسی» و «کلم قاشقی» برایش گفته شده است.

در فارسی نام یکدستی برای این سبزی جا نیفتاده و در بازار و رسانه‌های ایران هر دو صورت «پاک‌چوی» و «بوک‌چوی» به کار می‌رود؛^[۳] گاهی هم آن را به‌سادگی «کلم چینی» می‌خوانند، که نامی مبهم است، چون همین عبارت برای کاهوی چینی هم به کار می‌رود.^[۴]

پاک‌چوی دو نوع اصلی دارد که در چینی ماندارین روی هم 小白菜 (شیائو بای‌تسای) یعنی «سبزی سفید کوچک» نامیده می‌شوند: نوعی با برگ‌های سبز تیره و ساقهٔ سفید، و نوعی با برگ‌های روشن‌تر و ساقهٔ سبز. نوع ساقه‌سفید بیشتر در جنوب چین کاشته می‌شود و نوع ساقه‌سبز در شرق چین رایج‌تر است و نام‌های محلی گوناگونی دارد، از جمله 上海青 یعنی «سبزِ شانگهای». بوته‌های جوان و لطیف نوع ساقه‌سبز را در چین 雞毛菜 یعنی «سبزی پر مرغ» می‌نامند؛ این بوته‌ها ترد نیستند و به‌آسانی بیش از اندازه پخته می‌شوند.^[۵] عبارت «پاک‌چوی بچه» هم به بوته‌های جوان هر یک از رقم‌ها گفته می‌شود.

شرایط رشد

پاک‌چوی خاک حاصلخیز و زهکش‌دار با ماده آلی فراوان و پی‌اچ میان ۶٫۰ تا ۷٫۵ را می‌پسندد و بهتر است پیش از کاشت، خاک با کمپوست یا کود پوسیده تقویت شود. این گیاه به مواد غذایی، به‌ویژه نیتروژن، نیاز زیادی دارد و خاک باید در سراسر فصل مرطوب بماند. خشک شدن خاک یا دمای بالاتر از حدود ۲۱ درجهٔ سلسیوس گیاه را به گل می‌نشاند. بهترین دامنهٔ دما میان ۱۳ تا ۲۱ درجهٔ سلسیوس است و بیشتر رقم‌ها در ۳۰ تا ۶۰ روز می‌رسند.^[۶]

کاربرد

در آشپزی

پاک‌چوی با بخارپز کردن، تفت دادن یا جوشاندن در آب تنها دو تا سه دقیقه پخته می‌شود و اگر آن را درسته بخارپز کنند حدود هشت دقیقه وقت می‌برد. برگ‌ها زودتر از ساقه می‌پزند. این سبزی را مانند دیگر سبزی‌های برگی، از جمله اسفناج و کلم، به کار می‌برند.^[۷] پاک‌چوی را خام هم می‌توان خورد و کاربرد رایجی در سالاد دارد.

نگهداری

پاک‌چوی خشک‌شده طعمی شورتر و غلیظ‌تر دارد و نوع ترشی‌انداخته ماه‌ها خوردنی می‌ماند.^[۸] بوته‌های نارس ساقه و برگ شیرین‌تر و لطیف‌تری دارند.^[۹]

ارزش غذایی

پاک‌چوی خام ۹۴ درصد آب، ۳ درصد کربوهیدرات، ۱ درصد پروتئین و کمتر از ۱ درصد چربی است. هر ۱۰۰ گرم از آن ۲۰ کالری انرژی می‌دهد، منبع غنی ویتامین ث به‌شمار می‌رود و مقدار متوسطی فولات دارد.

تاریخچه

پاک‌چوی در چین از خردل پدید آمده و از سدهٔ پنجم میلادی در آنجا کاشته می‌شود.^[۱] خاستگاه آن را دلتای رود یانگ‌تسه، یکی از کهن‌ترین مناطق کشاورزی جهان، دانسته‌اند.^[۱۰] در درهٔ رود زرد نیز باستان‌شناسان دانه‌های کلم چینی با قدمت شش هزار سال یافته‌اند.^[۱۱]

با گسترش مصرف پاک‌چوی، کشت آن به دیگر نقاط آسیا رسید و سرانجام در کشورهایی مانند ژاپن، مالزی، اندونزی و فیلیپین رایج شد. تا اوایل سدهٔ نوزدهم میلادی در ژاپن و مالایا مزرعه‌های پاک‌چوی برپا بود، هرچند در مالایا تهیدستان چندان از آن نمی‌خوردند.^[۱۲]

این سبزی در میانهٔ سدهٔ هجدهم میلادی به اروپا راه یافت. مسافری سوئدی به نام اوسبک دانه‌های پاک‌چوی را به اروپا برد و در همان سال‌ها مبلغان یسوعی گونه‌های مشابهی را در اختیار دانشمندان آلمانیِ شاغل در روسیه گذاشتند. پاک‌چوی در سدهٔ نوزدهم به آمریکای شمالی رسید، ولی تا یک سده پس از آن چندان فراگیر نشد.^[۱۲]

گالری

بوته‌های جوان پاک‌چوی در باغچه
مزرعهٔ پاک‌چوی
پاک‌چوی سفید
پاک‌چوی سبز
نمای جانبی بوتهٔ پاک‌چوی
گل‌های زرد پاک‌چوی
پاک‌چوی سفید، پهن‌شده روی زمین پس از خشک شدن در آفتاب

جستارهای وابسته

منابع

1 2 Sanderson, Helen; Renfrew, Jane M. (2005). Ghillean Prance و Mark Nesbitt (ed.). The Cultural History of Plants (in English). Routledge. p. 115. ISBN 0415927463.
↑ Joey Bruno (2 مارس 2019). "What Does Pak Choi Taste Like?" (in English). Thrive Cuisine. Retrieved 13 دسامبر 2021.
↑ «آشنایی با فواید کلم بوک چوی یا کلم چینی». خبرگزاری ایسکانیوز. دریافت‌شده در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
↑ «کلم چینی (بوک چوی)». روزنامه اطلاعات. دریافت‌شده در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
↑ "Regular vs. Shanghai Baby Bok Choy". Cook's Illustrated (in English). Retrieved 21 سپتامبر 2026.
↑ "Growing Chinese cabbage and bok choy in home gardens". extension.umn.edu (in English). Retrieved 21 سپتامبر 2026.
↑ "Pak choi". BBC Good Food (in English). Retrieved 2 فوریه 2022.
↑ "6 Ways to Store Bok Choy so It Lasts Longer". Homestratosphere (in English). 20 مه 2019. Retrieved 20 فوریه 2023.
↑ "Harvesting Bok Choy Plants: How And When To Pick Bok Choy". Gardening Know How (in English). 29 ژوئیه 2012. Retrieved 20 فوریه 2023.
↑ "Bok Choy". North Coast Growers' Association (in English). Retrieved 28 ژانویه 2025.
↑ Dyer, Mary H. (21 مارس 2022). "Bok Choy History And Uses" (in English). Gardening Know How. Retrieved 28 ژانویه 2025.
1 2 "Pak Choi" (in English). هیئت کتابخانهٔ ملی سنگاپور. Retrieved 28 ژانویه 2025.

پیوند به بیرون

پرونده‌های رسانه‌ای مربوط به Brassica rapa subsp. chinensis در ویکی‌انبار

[sanderson-1] 1 2 Sanderson, Helen; Renfrew, Jane M. (2005). Ghillean Prance و Mark Nesbitt (ed.). The Cultural History of Plants (in English). Routledge. p. 115. ISBN 0415927463.

[2] Joey Bruno (2 مارس 2019). "What Does Pak Choi Taste Like?" (in English). Thrive Cuisine. Retrieved 13 دسامبر 2021.

[3] «آشنایی با فواید کلم بوک چوی یا کلم چینی». خبرگزاری ایسکانیوز. دریافت‌شده در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

[4] «کلم چینی (بوک چوی)». روزنامه اطلاعات. دریافت‌شده در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

[5] "Regular vs. Shanghai Baby Bok Choy". Cook's Illustrated (in English). Retrieved 21 سپتامبر 2026.

[umn-6] "Growing Chinese cabbage and bok choy in home gardens". extension.umn.edu (in English). Retrieved 21 سپتامبر 2026.

[7] "Pak choi". BBC Good Food (in English). Retrieved 2 فوریه 2022.

[8] "6 Ways to Store Bok Choy so It Lasts Longer". Homestratosphere (in English). 20 مه 2019. Retrieved 20 فوریه 2023.

[9] "Harvesting Bok Choy Plants: How And When To Pick Bok Choy". Gardening Know How (in English). 29 ژوئیه 2012. Retrieved 20 فوریه 2023.

[10] "Bok Choy". North Coast Growers' Association (in English). Retrieved 28 ژانویه 2025.

[11] Dyer, Mary H. (21 مارس 2022). "Bok Choy History And Uses" (in English). Gardening Know How. Retrieved 28 ژانویه 2025.

[nlb-12] 1 2 "Pak Choi" (in English). هیئت کتابخانهٔ ملی سنگاپور. Retrieved 28 ژانویه 2025.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]