کای‌لان
| کای‌لان | |
|---|---|
 کای‌لان | |
| جزئیات | |
| گونه | کلم وحشی |
| گروه | گروه آلبوگلابرا |
| مبدا | ناشناخته |
| کای‌لان | |||||||||||
.svg.png) واژهٔ «کای‌لان» به خط چینی سنتی (بالا) و ساده‌شده (پایین) | |||||||||||
| نام چینی | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| نویسه‌های چینی سنتی | 芥蘭 | ||||||||||
| نویسه‌های چینی ساده‌شده | 芥兰 | ||||||||||
| پین‌یین | jièlán | ||||||||||
| معنای تحت‌اللفظی | ارکیدهٔ خردل | ||||||||||
| |||||||||||
| نام برمه‌ای | |||||||||||
| خط برمه‌ای | ကိုက်လန် | ||||||||||
| نام ویتنامی | |||||||||||
| زبان ویتنامی | cải làn یا cải rổ | ||||||||||
| نام تایلندی | |||||||||||
| خط تایلندی | คะน้า | ||||||||||
| نویسه‌گردانی RTGS | khana | ||||||||||
| نام خمر | |||||||||||
| خمر | ខាត់ណា | ||||||||||
کای‌لان یا گای‌لان (نام علمی: Brassica oleracea var. alboglabra)، که به آن بروکلی چینی هم می‌گویند،[۱] سبزی‌ای برگی با برگ‌های پهن، ضخیم و براقِ سبزِ مایل به آبی و ساقه‌های کلفت است که گل‌آذین‌هایی شبیه بروکلی ولی بسیار کوچک‌تر دارد.[۲] کای‌لان رقمی از کلم وحشی و از گروه آلبوگلابرا است؛ این نام از دو واژهٔ لاتین albus به معنای «سفید» و glabrus به معنای «بی‌کرک» ساخته شده است. وقتی گیاه به گل می‌نشیند، شکوفه‌های سفیدش شبیه گل‌های خویشاوندش شب‌بو می‌شود. مزهٔ کای‌لان بسیار به بروکلی شباهت دارد، اما به‌روشنی قوی‌تر و اندکی تلخ‌تر است.[۳]
نام این گیاه در چینی 芥蘭 (به خط ساده‌شده 芥兰) نوشته می‌شود که در چینی ماندارین «جیه‌لان» و در کانتونی «گای‌لان» تلفظ می‌شود و معنای تحت‌اللفظی آن «ارکیدهٔ خردل» است. نام رایج آن در فارسی و در بیشتر زبان‌های دیگر از همین واژهٔ چینی گرفته شده است.
کاشت و برداشت
کای‌لان محصولی است که هوای خنک را می‌پسندد و بهترین رشدش در دمای ۱۸ تا ۲۸ درجهٔ سلسیوس روی می‌دهد. این گیاه گرمای تابستان را بهتر از دیگر کلم‌ها، مانند بروکلی و کلم، تحمل می‌کند. برداشت آن حدود ۶۰ تا ۷۰ روز پس از کاشت و درست پیش از باز شدن گل‌ها انجام می‌شود، چون با به گل نشستن گیاه ساقه‌ها چوبی و سفت می‌شوند.[۴] این سبزی را معمولاً در ارتفاع ۱۵ تا ۲۰ سانتی‌متری برای عرضه به بازار برداشت می‌کنند، ولی می‌توان آن را به‌صورت «کای‌لان بچه» نیز پرورش داد؛ این نوع را با کاشت متراکم بوته‌ها و کوددهی فراوان به دست می‌آورند و ظاهرش به کلم غنچه‌ای می‌ماند، با این تفاوت که لایه‌های برگش بازتر است.[۵]
دورگه‌ها
کاربرد در آشپزی
ساقه و برگ کای‌لان در آشپزی چینی بسیار خورده می‌شود. رایج‌ترین شیوه‌های پخت آن تفت دادن با زنجبیل و سیر، و نیز آب‌پز یا بخارپز کردن و سرو آن با سس صدف است. این سبزی در آشپزی ویتنامی، برمه‌ای و تایلندی هم جایگاه دارد.[۳] در چین بیشتر آن را با رستوران‌های دیم سام می‌شناسند.[۵]
در نسخهٔ آمریکایی‌شدهٔ غذاهای چینی، مانند خوراک گوشت گاو و بروکلی، هرجا کای‌لان در دسترس نبوده آن را با بروکلی جایگزین کرده‌اند.[۷]
گالری
کای‌لان پاک‌شده و آمادهٔ پخت
کای‌لان بچه به سبک کانتونی
کای‌لان سرخ‌شده با شکم خوکِ برشته، خوراکی تایلندی
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ Cummings, Patrick J.; Wolf, Hans-Georg (2011). A Dictionary of Hong Kong English: Words from the Fragrant Harbor (in English). Hong Kong University Press. p. 62. ISBN 9789888083305.
- ↑ "Brassica oleracea L. var. alboglabra (L. H. Bailey) Musil". شبکهٔ اطلاعات منابع ژرم‌پلاسم (in English). وزارت کشاورزی ایالات متحده. Retrieved 23 اوت 2016.
- 1 2 "Kai-lan – Cuisine of Myanmar (Burma)". Trek Zone (in English). Retrieved 10 مه 2023.
- ↑ Rana, M. K.; Reddy, P. Karthik (2018). Vegetable Crop Science (in English). CRC Press. p. 289–298. ISBN 978-1138035218.
- 1 2 Hutton, Wendy (2004). A Cook's Guide to Asian Vegetables (in English). سنگاپور: Periplus Editions. p. 42–43. ISBN 0794600786.
- ↑ "Broccolini". دانشگاه ایالتی واشینگتن (in English). Retrieved 14 اوت 2018.
- ↑ Hung, Melissa (31 اکتبر 2019). "When authenticity means a heaping plate of Tex-Mex". San Francisco Chronicle (in English). Retrieved 5 نوامبر 2019.
پیوند به بیرون
پرونده‌های رسانه‌ای مربوط به Gai lan در ویکی‌انبار
- آشپزی برمه‌ای
- آشپزی تایلندی
- آشپزی چینی
- آشپزی ویتنامی
- سبزیجات آسیایی
- سبزیجات برگی
- سبزیجات چینی
- کلم