پونه زیبا
| پونه زیبا | |
|---|---|
رده‌بندی علمی  | |
| فرمانرو: | گیاهان |
| تبارشاخه: | نهان‌دانگان |
| تبارشاخه: | دولپه‌ای‌های نو |
| تبارشاخه: | گل‌ستاره‌داران |
| راسته: | نعناسانان |
| تیره: | نعنائیان |
| سرده: | نعنا |
| گونه: | |
| زیرگونه: | M. l. typhoides |
| نام سه‌بخشی | |
| Mentha longifolia typhoides (Briq.) Harley | |
پونه زیبا یا کالینتا (نام علمی: Mentha longifolia var. calliantha یا Mentha longifolia subsp. typhoides) یک واریته یا زیرگونه از گونهٔ پونه کوهی (Mentha longifolia) است که متعلق به سردهٔ نعنا و خانوادهٔ نعناعیان می‌باشد.[۱][۲] واژهٔ *calliantha* در زبان یونانی به معنای «دارای گل‌های زیبا» است.
توصیف
این زیرگونه گیاهی علفی و معطر از سردهٔ نعنا در تیرهٔ نعناعیان است که در ایران می‌روید.[۳]
تاریخچه و نام‌گذاری
این آرایه گیاه‌شناسی نخستین بار در سال ۱۸۸۵ میلادی توسط گیاه‌شناس اتریشی، اتو اشتاپف (Stapf) به عنوان یک گونهٔ مستقل تحت عنوان علمی Mentha calliantha شناسایی و توصیف شد.[۴]
سپس در سال ۱۸۹۷ میلادی، گیاه‌شناس سوئیسی جان ایزاک بریکه (Briq.) با بازنگری در رده‌بندی سردهٔ نعنا، آن را به عنوان یک زیرگونه (یا واریته) از پونه کوهی معرفی کرد.[۲] در رده‌بندی‌های نوین پایگاه باغ‌های گیاه‌شناسی پادشاهی کیو، این نام امروزه مترادف با آرایهٔ Mentha longifolia subsp. typhoides در نظر گرفته می‌شود.[۲]
توزیع جغرافیایی
پونه زیبا یک گیاه پایا (چندساله) و بومی منطقهٔ خاورمیانه است. نمونه‌های اولیهٔ (تیپ) این گیاه در اواخر قرن نوزدهم از کوهستان‌های ایران جمع‌آوری و ثبت شدند.[۵] این واریته اغلب در زیست‌بوم‌های معتدل، دامنه‌های کوهستانی و حاشیه چشمه‌سارهای مناطق غربی و مرکزی ایران می‌روید.
ویژگی‌ها
این گیاه به دلیل داشتن گل‌آذین‌های سنبله‌ای متراکم با گل‌هایی به رنگ ارغوانی تیره یا یاسی روشن که ظاهری بسیار آراسته و زیبا به گیاه می‌دهند، از سایر پونه‌های وحشی متمایز است و نام عمومی آن نیز به همین ویژگی ظاهری اشاره دارد.[۱] برگ‌های آن پوشیده از کرک بوده و دارای اسانس‌های تند معطر و غنی از ترکیبات فنولی است.[۶]
جستارهای وابسته
تصاویر
منابع
- 1 2 مظفریان، فرهنگ نام‌های گیاهان ایران، ۳۴۵.
- 1 2 3 "Mentha longifolia subsp. calliantha (Stapf) Briq". Plants of the World Online (Kew Science) (in English).
- ↑ "Mentha longifolia subsp. typhoides (Briq.) Harley". Plants of the World Online (in English). باغ‌های گیاه‌شناسی سلطنتی کیو.
- ↑ "Mentha calliantha Stapf". GBIF (Global Biodiversity Information Facility) (in English).
- ↑ "Mentha calliantha Stapf (WU 0065983)". Virtual Herbaria (JACQ) (in English).
- ↑ "Phenolic composition and functional properties of wild mint". ResearchGate (in English).
پیوند به بیرون
- گیاگان ایران