قره‌چای و چرکس
جمهوری قره‌چای و چرکس
(روسی) Карачаево-Черкесская Республика (چرکسی قاباردی) Къэрэшей-Адыгэ Республикэ قەرەشەیی-آدہگە رەسپوبلیكە (ترکی قره‌چایی-بالقاری) Къарачай-Черкес Республика قاراچای-چەركەس رەسپوبلیكا | |
|---|---|
 | |
 پرچم  مهر | |
_-_Karachay-Cherkessia.svg.png) جایگاه جمهوری قره‌چای و چرکس بر روی نقشه فدراسیون روسیه | |
| مختصات: ۴۳°۵۵′ شمالی ۴۱°۴۷′ شرقی / ۴۳٫۹۱۷°شمالی ۴۱٫۷۸۳°شرقی | |
| کشور |  روسیه |
| منطقهٔ فدرالی | قفقاز شمالی |
| منطقهٔ اقتصادی | قفقاز شمالی |
| بزرگ‌ترین شهر | چرکسک |
| تأسیس | ۹ ژانویه ۱۹۹۱ |
| مرکز | چرکسک |
| حکومت | |
| • نوع | جمهوری |
| • رئیس‌جمهور نخست‌وزیر | رشید تمرزوف مراد کاردانوف |
| مساحت | |
| • جمهوری خودمختار | ۱۴۱۰۰ کیلومتر مربع (۵۴۰۰ مایل مربع) |
| جمعیت | |
| • جمهوری خودمختار | ۴۷۷۸۵۹ |
| • رتبه | ۷۳ام |
| • تراکم | ۳۴/کیلومتر مربع (۸۸/مایل مربع) |
| • شهری | ۴۳٫۴٪ |
| • روستایی | ۵۶٫۶٪ |
| نژاد | |
| منطقهٔ زمانی | یوتی‌سی ۴+ (MSD) |
| کد ایزو ۳۱۶۶ | RU-KC |
| پلاک خودرو | ۰۹ |
| زبان‌های رسمی | روسی چرکسی قاباردی، ترکی قره‌چایی |
| واحد پول | روبل |
| وبگاه | www |
جمهوری قره‌چای و چرکس، (به روسی: Карачаево-Черкесия) یکی از جمهوری‌های فدراسیون روسیه است. این جمهوری عضو منطقهٔ اقتصادی فدراسیون قفقاز شمالی است. پایتخت جمهوری قره‌چای و چرکس شهر چرکسک است. این جمهوری در ۳ ژوئیهٔ ۱۹۹۱م. تأسیس شده‌است.
جغرافیا و طبیعت
قره‌چای و چرکس در کوهپایهٔ شمال غربی قفقاز واقع شده‌است. این جمهوری از سمت غرب سرزمین کراسنودار، از شمال سرزمین استاوروپو، از شرق جمهوری کاباردینو و از جنوب در امتداد کوه‌های قفقاز گرجستان و آبخازیا احاطه شده‌است. زمستان کوتاه و تابستان گرم و مرطوب طولانی موجب گشته این منطقه آب و هوایی نسبتاً گرم داشته باشد. متوسط درجهٔ حرارت در ماه ژانویه °۳- تا °۲ درجهٔ سانتی‌گراد و در ماه ژوئیه °۶+ تا °۲۰+ درجهٔ سانتی‌گراد است. رکورد بالاترین درجهٔ حرارت °۳۹+ درجهٔ سانتی‌گراد و پائین‌ترین مقدار °۲۹- درجهٔ سانتی‌گراد ثبت شده‌است. ۸۰ درصد این جمهوری در منطقهٔ کوهستانی واقع شده‌است. این کشور دارای منابع فراوان آب شیرین، که شامل ۱۳۰ دریاچه و تعداد فراوانی آبشار و ۱۷۲ رودخانه می‌شود. خاک این منطقه غنی از منابع طبیعی همچون: زغال سنگ، گرانیت، سنگ مرمر، معادن مختلف سنگ و خاک رس می‌باشد. به دلیل وجود چشمه‌های آب گرم این کشور داری ذخایر بزرگ آب‌های معدنی می‌باشد.
مردم
جمهوری قره‌چای و چرکس یک کشور چندملیتی بوده که ۸۰ گروه قومی در این جمهوری زندگی می‌کنند. با توجه به آخرین سرشماری انجام شده جمعیت قره چای و چرکس حدود ۴۷۱٬۶۸۳ نفر است. تراکم جمعیت ۳۳٫۰۴ در هر کیلومتر مربع می‌باشد. از این مقدار جمعیت ۴۲٫۸۸٪ درصد مردم در شهرها زندگی می‌کنند.
| گروه قومی | جمعیت در سال ۲۰۱۰ | جمعیت در سال ۲۰۰۳ |
|---|---|---|
| قره‌چای | ↗ ۱۹۴ ۳۲۴ (۴۱٬۰٪) | ۱۶۹ ۱۹۸ (۳۸٬۵٪) |
| روس | ↗ ۱۵۰ ۰۲۵ (۳۱٬۶٪) | ۱۴۷ ۸۷۸ (۳۳٬۶٪) |
| چرکس | ↗ ۵۶ ۴۶۶ (۱۱٬۹٪) | ۴۹ ۵۹۱ (۱۱٬۳٪) |
| آبازا | ↗ ۳۶ ۹۱۹ (۷٬۸٪) | ۳۲ ۳۴۶ (۷٬۴٪) |
| نوغایی | ↗ ۱۵ ۶۵۴ (۳٬۳٪) | ۱۴ ۸۷۳ (۳٬۴٪) |
| اوستیایی | ↘ ۳ ۱۴۲ | ۳ ۳۳۳ |
| ارمنی | ↘ ۲ ۷۳۷ | ۳ ۱۹۷ |
| اوکراینی | ↘ ۱ ۹۹۰ | ۳ ۳۳۱ |
| [[تاتار][ | ↘ ۱ ۶۹۶ | ۲ ۰۲۱ |
| یونانی | ↘ ۱ ۲۷۶ | ۱ ۳۴۹ |
| دیگر اقوم | ↗ ۳ ۴۹۹ | ۸۸ |
شهرها و شهرستان‌ها
جمهوری قره‌چای و چرکس متشکل از ۲ شهر و ۱۰ شهرستان می‌باشد.
| ردیف | نام شهر/شهرستان | نام به روسی | نام به چرکسی قاباردی | نام به ترکی قره‌چایی-بالقاری | مساحت(km۲) | جمعیت (سرشماری سال ۲۰۲۱)[۱] |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | شهر چرکسک | городской округ Черкесск gorodskoy okrug Cherkessk |
Шэрджэс къалэ شەرجەس قالە |
Черкесск шахар چەركەسسك شاھار |
۶۶٫۶۶ | ۱۱۳٬۲۲۶ |
| ۲ | شهر کاراچایفسک (قره‌چای) | городской округ Карачаевск gorodskoy okrug Karachajevsk |
къалэ Къэрэшейкъалэ قەرەشەیقالە |
Черкесск шахар قاراچای شاھار |
۲۲٫۴۶ | ۲۳٬۸۶۷ |
| ۳ | شهرستان آبازا | Абазинский район Abazinjskij rajon |
Абазэ къедзыгъуэ آبازە قەذ‍ہ‍غوە |
Абаза район ابازا رایوٓن |
۳۰۰٫۱۹ | ۱۷٬۵۱۵ |
| ۴ | شهرستان آدیگه-خابل | Адыге-Хабльский район Adyge-Khabl'skij rajon |
Адыгэ-Хьэблэ къедзыгъуэ آدہگە-حەبلە قەذ‍ہ‍غوە |
Адыге-Хабль район ادىٕگە-حۤابل رایوٓن |
۳۲۳٫۳۷ | ۱۶٬۴۱۳ |
| ۵ | شهرستان اوروپ | Урупский район Urupskij rajon |
Уэрп къедзыгъуэ وەرپ قەذ‍ہ‍غوە |
Уруп район وروپ رایوٓن |
۲٬۷۸۲٫۰۰ | ۲۴٬۴۵۹ |
| ۶ | شهرستان اوست-جگوتا | Усть-Джегутинский район Ust'-Dzhegutinskij rajon |
Жэгуэтэныпэ къедзыгъуэ جەگوەتەن‍ہ‍پە قەذ‍ہ‍غوە |
Джёгетей Аягъы район جۆگەتەی ایاغىٕ رایوٓن |
۸۹۰٫۱۵ | ۵۰٬۷۳۶ |
| ۷ | شهرستان پریکوبان | Прикубанский район Prikubanskij rajon |
Прикубан къедзыгъуэ پریکوبان قەذ‍ہ‍غوە |
Къобан район قوٓبان رایوٓن |
۹۴۶٫۲۹ | ۲۹٫۸۸۱ |
| ۸ | شهرستان خابِز | Хабезский район Khabezskij rajon |
Уэрп къедзыгъуэ وەرپ قەذ‍ہ‍غوە |
Хабез район حۤابەز رایوٓن |
۵۲۸٫۵۳ | ۳۰٬۹۷۶ |
| ۹ | شهرستان زلنچوک | Зеленчукский район Zelenchukskij rajon |
Зеленчук къедзыгъуэ زەلەنچوک قەذ‍ہ‍غوە |
Зеленчук район زەلەنچوك رایوٓن |
۲٬۹۳۰٫۷۲ | ۵۴٬۳۰۹ |
| ۱۰ | شهرستان کاراچایفسک (قره‌چای) | Карачаевский район Karachajevskij rajon |
Къэрэшей къедзыгъуэ قەرەشەی قەذ‍ہ‍غوە |
Къарачай район قاراچای رایوٓن |
۳٬۹۱۷٫۲۴ | ۳۱٬۴۸۶ |
| ۱۱ | شهرستان مالوکاراچایفسک (قره‌چای کوچک) | Малокарачаевский район Maloarachajevskij rajon |
Къэрэшей цӀыкӀу къедзыгъуэ قەرەشەی ڗ‍ہࢰو قەذ‍ہ‍غوە |
Гитче Къарачай район گیتچە قاراچای رایوٓن |
۱٬۲۹۱٫۸۹ | ۴۳٬۲۴۴ |
| ۱۲ | شهرستان نوقای | Ногайский район Nogajskij rajon |
Нэгъуей къедзыгъуэ نەغوەی قەذ‍ہ‍غوە |
Ногъай район نوٓغای رایوٓن |
۲۰۹٫۵۹ | ۱۶٬۴۵۵ |
| جمهوری قره‌چای و چرکس | Карачаево-Черкесская Республика Karacahjevo-Cherkesskaja Respublika |
Къэрэшей-Адыгэ Республикэ قەرەشەیی-آدہگە رەسپوبلیكە |
Къарачай-Черкес Республика قاراچای-چەركەس رەسپوبلیكا |
۱۴٬۲۰۹٫۰۹ | ۴۵۲٬۶۰۵ |
ساختار سیاسی
قوهٔ مقننه
مجلس خلق (پارلمان) که هر چهار سال یکبار با رأی مستقیم مردم نمایندگان انتخاب می‌شوند. تعداد نمایندگان مجلس خلق ۷۳ نفر است.
قوهٔ مجریه
قوهٔ مجریه (دولت) شامل نخست‌وزیر، معاون نخست‌وزیر، وزیران و رؤسای کمیته‌های دولتی می‌شوند. نخست‌وزیر توسط رئیس‌جمهور با موافقت مجلس خلق (پارلمان) منصوب می‌شود.
تنها قدرت اجرایی در جمهوری قره‌چای و چرکس رئیس‌جمهور می‌باشد که توسط مجلس خلق (پارلمان) منصوب می‌شود.
منابع
- ↑ Russian Federal State Statistics Service. Всероссийская перепись населения 2020 года. Том 1 [2020 All-Russian Population Census, vol. 1] (XLS) (in Russian). Federal State Statistics Service.
- قره‌چای و چرکس
- ایالتها و قلمروهای بنیانگذاریشده در سال ۱۹۹۱ (میلادی)
- جغرافیای قفقاز
- کشورها و سرزمینهای روسیزبان
- منطقههای اروپا دارای زبان‌های رسمی چندگانه
- چرکس