کاروانسرای باغ شیخ
 | |
| نام | کاروانسرای باغ شیخ |
|---|---|
| کشور | ایران |
| استان | استان مرکزی |
| شهرستان | شهرستان ساوه |
| اطلاعات اثر | |
| نامهای دیگر | کاروانسرای عبدالغفارخان |
| کاربری | کاروانسرا، باغ، سرای |
| دیرینگی | دوره زند |
| دورهٔ ساخت اثر | دوره زند |
| اطلاعات ثبتی | |
| شمارهٔ ثبت | ۱۱۸۵ |
| تاریخ ثبت ملی | ۱۴ مهر ۱۳۵۴ |
  کاروانسرای باغ شیخ مکان در ایران | |
| میراث جهانی یونسکو | |
|---|---|
| مکان | آسیا و اقیانوسیه، ایران |
| معیار ثبت | فرهنگی: (ii), (iii) |
| شمارهٔ ثبت | ۱۶۶۸ |
| تاریخ ثبت | ۲۰۲۳ (طی نشست ۴۵) |
کاروانسرای باغ شیخ (عبدالغفارخان) مربوط به دوره زند است و در شهرستان ساوه، ۸ کیلومتری جاده ساوه، مجاور روستای باغ شیخ واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۴ مهر ۱۳۵۴ با شمارهٔ ثبت ۱۱۸۵ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست.[۱]
این کاروانسرا در ۶ کیلومتری شرق ساوه بنا گردیده و تاریخ بنای آن به دوره زندیه بازمیگردد. در مجموعه این کاروانسرا، یک آبانبار و یک حسینیه نیز احداث شدهاست. کاروانسرای مزبور به صورت یک چهار ایوانی بوده که دارای چهار برج دیدهبانی در چهارگوشه آن میباشد و در درون آن یک شاهنشین، باراندازها و حجرات متعددی به چشم میخورد.[۲]
اهمیت و معماری
کاروانسرای باغ شیخ (عبدالغفارخان) از معدود کاروانسراهای دوره زندیه است که در شهرستان ساوه، ۸ کیلومتری جاده ساوه، مجاور روستای باغ شیخ واقع شده است.
دلیل اصلی اهمیت کاروانسرای باغ شیخ دوره تاریخی آن است چرا که از دوره زندیه تعداد انگشت شماری کاروانسرا باقی مانده است. همچنین برخوردای از ویژگیهای معماری خاص، بر اهمیت این کاروانسرا در میان کاروانسراهای هم دوره آن، میافزاید. از ویژگی های منحصر به فرد این بنا وجود کلاه فرنگی در داخل کاروانسرا است که شبها داخل آن چراغ روشن میکردند تا مسافرانی که از راه دور میآیند محل کاروانسرا را تشخیص دهند.
بر اساس اسناد و متون تاریخی و فرم ساختمان و مصالح و تزئینات آن، این کاروانسرا توسط عبدالغفار خان خلج و در دوران زندیه بنا نهاده شده است.[۳]
ثبت در فهرست میراث جهانی
در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای عبدالغفارخان (باغ شیخ) بههمراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته میشود.[۴][۵]
تصاویر
نمای داخلی کاروانسرا
نمای بیرونی کاروانسرا
تابلوی توضیحات کاروانسرا
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایرانشهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانیشده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافتشده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.
- ↑ داود نعیمی (۱۳۸۵)، «فصل سوم: دیدنیهای باستانی و دینی»، افتخارآفرینان استان مرکزی، کومه، ص. ۹۶، شابک ۹۶۴-۲۵۹۸-۰۹-۴
- ↑ «تابلو اطلاعات بنا در روبروی کاروانسرا».
- ↑ «یونسکو کاروانسراهای ایران را به فهرست میراث جهانی اضافه کرد». رادیو فردا. ۲۷ شهریور ۱۴۰۲. دریافتشده در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۳.
- ↑ «ویدیو/ «کاروانسراهای ایرانی» رای آوردند، «دیزمار» رد شد». ایسنا. ۲۶ شهریور ۱۴۰۲. دریافتشده در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۳.
|  | |