کوسه گرینلند

کوسه گرینلند
	کوسه گرینلند، Somniosus microcephalus
وضعیت حفاظت
	; نزدیک تهدید (IUCN 3.1)
رده‌بندی علمی
فرمانرو:	جانوران
شاخه:	طنابداران
رده:	غضروف‌ماهیان
زیررده:	نرم‌آبشش‌داران
راسته:	خاردارکوسه‌سانان
گونه:	S. microcephalus
نام دوبخشی
	Somniosus microcephalus;

کوسه گرینلند (به انگلیسی: Greenland shark؛ نام علمی: Somniosus microcephalus) گونه‌ای از کوسه‌های بزرگ و کندحرکت است که در آب‌های سرد شمال اقیانوس اطلس و اقیانوس منجمد شمالی زندگی می‌کند. این جانور یکی از بزرگ‌ترین گونه‌های کوسه زنده در جهان و از طولانی‌عمرترین مهره‌داران شناخته‌شده است.^[۱]

ویژگی‌های ظاهری

کوسه گرینلند بدنی بزرگ، ستبر و کندحرکت دارد. طول متوسط آن میان ۲٫۵ تا ۵ متر است، اما برخی نمونه‌ها تا بیش از ۶٫۴ متر نیز گزارش شده‌اند.^[۲] رنگ پوست از خاکستری روشن تا قهوه‌ای تیره متغیر است و گاه لکه‌های روشن یا خطوط موجی روی آن دیده می‌شود. پوست آن بسیار زبر و ضخیم است و دارای فلس‌های دندانه‌مانند (دنتیکل‌های پوستی) است.

زیستگاه و پراکندگی

این گونه عمدتاً در آب‌های شمالی گرینلند، کانادا، نروژ و ایسلند یافت می‌شود. در زمستان ممکن است تا اعماق ۲۲۰۰ متری پایین برود، اما در تابستان در آب‌های کم‌عمق‌تر نزدیک سطح و مناطق ساحلی سرد دیده می‌شود.^[۳]

رفتار و تغذیه

کوسه گرینلند شکارچی فرصت‌طلبی است که از ماهیان، فک‌ها، ماهی مرکب، لاشه نهنگ‌ها و گاه زباله‌های انسانی تغذیه می‌کند. به دلیل کندی حرکت، بیشتر از شکارهای خواب‌آلود یا مرده تغذیه می‌کند. تحقیقات نشان داده‌اند که این کوسه متابولیسمی بسیار آهسته دارد که با زیست در دمای پایین سازگار است.^[۴]

طول عمر

بر اساس پژوهش دانشگاه کپنهاگ در سال ۲۰۱۶، با بررسی ایزوتوپ کربن-۱۴ در عدسی چشم کوسه‌های گرینلند، مشخص شد که سن برخی از آن‌ها تا **۳۹۲ سال** (با خطای ±۱۲۰ سال) می‌رسد. به این ترتیب، این گونه مسن‌ترین مهره‌دار شناخته‌شده روی زمین است.^[۱]

تولیدمثل

اطلاعات اندکی دربارهٔ تولیدمثل این کوسه در دست است. گمان می‌رود که تخم‌زا-زنده‌زا باشد و توله‌ها پس از رشد درون بدن مادر زاده می‌شوند. طول نوزادان حدود ۴۰ سانتی‌متر است. بلوغ جنسی در ماده‌ها ممکن است تا سن ۱۵۰ سالگی طول بکشد.^[۵]

نابینایی ناشی از انگل

یکی از ویژگی‌های بارز این گونه، آلودگی شایع چشم‌های آن به انگل دریایی Ommatokoita elongata اوماتوکویتا الونگاتا است. این انگل کرمی‌شکل روی قرنیه می‌چسبد و در بیشتر موارد موجب کاهش بینایی یا کوری کامل می‌شود. با این حال، چون کوسه گرینلند بیشتر از بویایی و حس ارتعاش برای یافتن طعمه استفاده می‌کند، نابینایی تأثیر عمده‌ای بر زندگی‌اش ندارد.^[۶]

اهمیت زیست‌محیطی

کوسه گرینلند نقش مهمی در چرخه بوم‌سازگان دریایی شمالی دارد و بقای آن برای توازن زنجیره غذایی حیاتی است. سرعت رشد بسیار پایین و سن دیر بلوغ آن را در برابر صید بی‌رویه آسیب‌پذیر کرده است. اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) وضعیت آن را «نزدیک به تهدید» (NT) طبقه‌بندی کرده‌است.^[۷]

در فرهنگ عامه

به دلیل ظاهر آرام، طول عمر شگفت‌انگیز و زیست در اعماق تاریک، کوسه گرینلند در افسانه‌های اسکاندیناوی به عنوان نمادی از «نگهبانان کهن دریا» شناخته می‌شود. گوشت این کوسه در حالت خام سمی است، اما در ایسلند پس از فرآوری سنتی به نام هاکارل مصرف می‌شود.^[۸]

جستارهای وابسته

کوسه سگ‌ماهی
کوسه سفید بزرگ
فهرست طولانی‌ترین عمر مهره‌داران
حیات دریایی در اقیانوس منجمد شمالی

منابع

1 2 Nielsen، Julius (۲۰۱۶). «Eye lens radiocarbon reveals centuries of longevity in the Greenland shark (Somniosus microcephalus)». Science. ۳۵۳ (۶۳۰۰): ۷۰۲–۷۰۴. doi:10.1126/science.aaf1703.
↑ «Greenland Shark». NOAA Fisheries. دریافت‌شده در ۱۲ اکتبر ۲۰۲۵.
↑ Michael، MacNeil (۲۰۱۲). «Stable isotope analysis of the Greenland shark: evidence of slow metabolism and high trophic position». Ecology of the North Atlantic.
↑ Steven، Campana (۲۰۱۵). «Biology and ecology of the Greenland shark, Somniosus microcephalus». Journal of Fish Biology. ۸۷: ۱۱۸۲–۱۲۰۳.
↑ K.، Yano (۲۰۰۴). «Reproduction in the Greenland shark, Somniosus microcephalus». Environmental Biology of Fishes. ۷۱ (۴): ۳۷۹–۳۸۹.
↑ Joanna D.، Borucinska (۱۹۹۸). «Ocular lesions associated with Ommatokoita elongata (Copepoda) in the Greenland shark». Journal of Fish Diseases. ۲۱: ۴۱۵–۴۲۲.
↑ «Somniosus microcephalus». IUCN Red List. دریافت‌شده در ۱۲ اکتبر ۲۰۲۵.
↑ «Why Icelanders eat rotten shark». بی‌بی‌سی. دریافت‌شده در ۱۲ اکتبر ۲۰۲۵.

پیوند به بیرون

الگو:پستانداران آبزی

منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Greenland shark». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۴ فوریه ۲۰۱۴.

پیوند به بیرون

[Nielsen2016-1] 1 2 Nielsen، Julius (۲۰۱۶). «Eye lens radiocarbon reveals centuries of longevity in the Greenland shark (Somniosus microcephalus)». Science. ۳۵۳ (۶۳۰۰): ۷۰۲–۷۰۴. doi:10.1126/science.aaf1703.

[2] «Greenland Shark». NOAA Fisheries. دریافت‌شده در ۱۲ اکتبر ۲۰۲۵.

[3] Michael، MacNeil (۲۰۱۲). «Stable isotope analysis of the Greenland shark: evidence of slow metabolism and high trophic position». Ecology of the North Atlantic.

[4] Steven، Campana (۲۰۱۵). «Biology and ecology of the Greenland shark, Somniosus microcephalus». Journal of Fish Biology. ۸۷: ۱۱۸۲–۱۲۰۳.

[5] K.، Yano (۲۰۰۴). «Reproduction in the Greenland shark, Somniosus microcephalus». Environmental Biology of Fishes. ۷۱ (۴): ۳۷۹–۳۸۹.

[6] Joanna D.، Borucinska (۱۹۹۸). «Ocular lesions associated with Ommatokoita elongata (Copepoda) in the Greenland shark». Journal of Fish Diseases. ۲۱: ۴۱۵–۴۲۲.

[7] «Somniosus microcephalus». IUCN Red List. دریافت‌شده در ۱۲ اکتبر ۲۰۲۵.

[8] «Why Icelanders eat rotten shark». بی‌بی‌سی. دریافت‌شده در ۱۲ اکتبر ۲۰۲۵.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]