گاهشمار حجاب اسلامی در ایران

این صفحه گاهشمار حجاب اسلامی در ایران است که به بررسی تحولات تاریخی، اجتماعی، سیاسی و حقوقی مرتبط با پوشش و حجاب زنان مسلمان در ایران می‌پردازد، موضوعی که همواره در کانون مناقشات جای داشته است و حجاب زنان در تاریخ سیاسی ایران همواره بخش اساسیِ منازعه‌ای مرکزی و پیچیده میان قدرت حاکم و جامعهٔ ایرانیان را شکل داده است.[۱]

سدهٔ ۱۹

  • ژوئن-ژوئیهٔ ۱۸۴۸/ تیر ۱۲۲۷: طاهره قُرَّةُ العین، مبلغ بابی، در گردهمایی بدشت بی‌پرده و بی‌روبنده پدیدار می‌شود و سخنرانی می‌کند؛ رفتاری غیر متعارف در آن زمان.[۲]او استقلال آیین بابی و نسخ شریعت اسلام را اعلام کرد. سپس فعالیت‌های خود را در کربلا ادامه داد، چهرهٔ خود را آشکار کرد، بر منبر رفت و خطبه خواند و به مناظره پرداخت؛ این رخداد، نخستین نمونه از این دست در تاریخ ایران و عراق بود.[۳][۴]

سدهٔ ۲۰

  • ۱۹۲۴–۱۹۲۵م/ ۱۳۰۲ش: «مجمع کشف حجاب» از سوی شهناز آزاد و ابوالقاسم آزاد برپا شد اما بیش از یک سال دوام نیاورد. ابوالقاسم آزاد بازداشت و تبعید و مجمع تعطیل شد.[۵]
  • ۱۹۲۴م/ ۱۳۰۳ش: قمرالملوک وزیری، نخستین خواننده‌ای که در این ایران بدون حجاب آواز خواند و به لقب «اُمِ کلثومِ ایران» شهرت یافت، نخستین کنسرت خود را در گراند هتل تهران برگزار کرد. او در برابر مردان، بدون حجاب بر سر و در فضایی کاملاً مردانه خواند. قمرالملوک یاد کرده است که کنسرتی را بدون حجاب برگزار کرد، آن هم در زمانی که هر زنی که «چادر» بر سر نداشت به کلانتری برده می‌شد.[۶]
  • ۲۰ مارس ۱۹۲۸/ ۲۹ اسفند ۱۳۰۶/ ۲۷ رمضان ۱۳۴۶: تاج‌الملوک آیرملو، همسر رضا شاه، به‌سبب پوشیدن چادری نازک هنگام زیارت حرم فاطمهٔ معصومه در شهر قم، با هتاکی لفظی روبه‌رو شد. در همان روز، شاه شخصاً با خودروی خود به شهر رفت و با پوتین وارد حرم شد و با شماری از طلاب فقه و روحانیان درگیر شد؛ همچنین مردی که به همسرش اهانت کرده بود، تازیانه خورد. شاه از بیم برانگیخته شدن روحانیان، از همسرش خواست هنگام استقبال از امان‌الله، پادشاه افغانستان، و ملکه ثریا در زمان ورودشان به تهران در ژوئن/خردادِ همان سال، پوششی محافظه‌کارانه به تن کند و حجاب بر سر بگذارد.[۷]
  • سپتامبر ۱۹۲۹/ شهریور ۱۳۰۸: رضا شاه فرمانی صادر کرد که به زنان ایرانی اجازه می‌داد سوار بر درشکه‌ها و خودروهای روباز شوند، اما تنها به همراه همسرانشان و نه به‌تنهایی. پس از آن نیز دستوری به پلیس تهران داده شد تا به زنان اجازه دهد فقط بدون پوشیدن چادر از گردشگاه‌ها و پارک‌ها بازدید کنند.[۷]
  • ۱۹۳۰م/ ۱۳۰۸ش: سنگسار شدن شش زن شیرازی چادر رنگی‌پوشیده در خیابان زند.[۸]
  • ۱۰ ژوئیه ۱۹۳۵/ ۱۸ تیر ۱۳۱۴: حسین طباطبایی قمی، مرجع دینی اهل مشهد، نخستین کسی بود که علیه اقدامات اصلاح‌گرایانهٔ پوشش رضاشاهی به پا خاست و اعتراض خود را آشکارا اعلام کرد. او برای بیان دیدگاهش به تهران رفت، اما وقتی شاه از دیدار با او خودداری کرد، به شهر مشهد بازگشت و در ۱۰ ژوئیه/۱۸ تیر، گردهمایی بزرگی را با حضور اعضای خشمگین نهاد روحانیت در مسجد گوهرشاد برگزار کرد. به‌ناگاه، دامنهٔ این تجمع‌ها در فاصله‌ای کوتاه گسترش یافت و اعتراض‌ها شدت گرفت. معترضان یک‌صدا خواستار بازگشت فوری حجاب شدند و شاه را به‌شدت مورد انتقاد قرار دادند. این حادثه، به عنوان نخستین شورش طرفدار حجاب در میان درگیری‌هایی خونین سرکوب گردید.[۷] قیام گوهرشاد نقطهٔ عطفی در تاریخ معاصر ایران بود؛ رخدادی که خشم شاه را برانگیخت و او را بر آن داشت تا فوراً حجاب را به‌طور کامل ممنوع کند؛ نه‌تنها در مدارس و دانشگاه‌ها، بلکه در سراسر کشور.[۷]
تاج‌الملوک، همسر رضاشاه، و دخترانشان شمس و اشرف، ۸ ژانویهٔ ۱۹۳۶/ ۱۷ دی ۱۳۱۴، که برای اولین بار بدون حجاب در یک مراسم عمومی شرکت کردند.
  • ۸ ژانویهٔ ۱۹۳۶/ ۱۷ دی ۱۳۱۴: رضا شاه فرمانی را صادر کرد که به «کشف حجاب» شناخته می‌شود. این فرمان استفاده از همهٔ پوشش‌های اسلامیِ صورت و سر (از جمله حجاب و چادر) را ممنوع می‌کرد و به‌سرعت و با قاطعیت اجرا شد.[۹]شاه همان روز در مراسم فارغ‌التحصیلی دانشسرای تربیت معلم، همراه با همسر و دو دخترش، بدون حجاب حضور یافت. به همهٔ زنان حاضر در مراسم دستور داده شده بود بدون حجاب شرکت کنند.[۷] پس از آن، دستورالعمل‌هایی صادر شد که همهٔ زنان ایرانی از خانوادهٔ شاه الگو بگیرند و پوشش مردم ایران همانند پوشش آنان باشد؛ و بدین‌ترتیب، کشف حجاب عملاً به فرمانی سلطنتی بدل شد که از آن پس با عنوان «کشف حجاب» شناخته شد.[۷] سپس شاه دامنهٔ اصلاحات مرتبط با پوشش را به‌طور چشمگیری گسترش داد؛ به‌گونه‌ای که به دختران محجبه اجازهٔ دریافت گواهی‌نامه‌های تحصیلی داده نمی‌شد و معلمانی که چادر می‌پوشیدند از دریافت حقوق خود محروم بودند. همچنین ممنوعیت حجاب در مدارس در سال تحصیلی ۱۹۳۵–۱۹۳۶م/ ۱۳۱۳–۱۳۱۴ش الزامی شد و روحانیانی که به این اقدام اعتراض کردند به زندان افتادند.[۷] با استعفای رضا شاه، دوباره از سال ۱۹۴۳م/ ۱۳۲۲ش این قانون جنجالی، نه صرفاً به‌سبب خودِ قانون، بلکه به‌دلیل شیوهٔ اجرای آن، به دستور محمدرضا شاه لغو شد؛ بنابراین از سال ۱۹۴۳ تا ۱۹۸۳م/ ۱۳۲۲ تا ۱۳۶۲ش هیچ قانون مدونی دربارهٔ اجباری بودن حجاب یا بی‌حجابی در ایران برقرار نبود.[۱۰]
  • ۶ مارس ۱۹۷۹/ ۱۵ اسفند ۱۳۵۷: روح‌الله خمینی رهبر نظام جدید کشور، در یک سخنرانی در مدرسهٔ فیضیهٔ قم خطاب به دولت مهدی بازرگان، دولت مؤقت، دستور می‌دهد که زنان باید با حجاب شرعی در وزارتخانه رفت و آمد کنند. خمینی دربارهٔ لزوم رعایت حجاب و پوشش اسلامی تا ژوئیهٔ ۱۹۸۰/ تیر ۱۳۵۹ دیگر موضع مشخصی اعلام نکرد.[۱۱][۱۲] او فردای آن نیز دستور داد که زنان در ادارات دولتی حجاب بپوشند.[۱۳]
زنان مشارک در تظاهرات روز جهانی زن در تهران، ۸ مارس ۱۹۷۹/ ۱۷ اسفند ۱۳۵۷.
  • ۸ مارس ۱۹۷۹/ ۱۷ اسفند ۱۳۵۷: راهپیمایی برای برای بزرگداشت روز جهانی زن در تهران به اعتراضات تبدیل شد. کمیتهٔ برگزاری روز جهانی زن در ایران در اعتراض به حجاب اجباری، مراسمی ابتدا در دانشکدهٔ فنی دانشگاه تهران و پس از آن در خیابان آزادی، برگزار کرد که با دخالت مدافعان حجاب اجباری به خشونت کشیده شد. همچنین در این روز بسیاری از دانش‌آموزان دختر دبیرستان‌های تهران در مدرسه‌ها و خیابان‌ها دست به اعتراض و راهپیمایی زدند.[۱۲][۱۲]
  • ۱۰ مارس ۱۹۷۹/ ۱۹ اسفند ۱۳۵۷: ادامهٔ اعتراضات زنان در تهران، به ویژه پیرامون کاخ دادگستری و دانشگاه تهران. در پایان این تجمع قطعنامه‌ای صادر شد که در آن خواسته شده بود پوشش متعارف زنان باید با توجه به عرف و عادت و اقتضای محیط به تشخیص خود زنان واگذار شود.[۱۲][۱۲]
  • ۱۱ مارس ۱۹۷۹/ ۲۰ اسفند ۱۳۵۷: راهپیمائی ۵ هزار تن از معلمان و دانش‌آموزان دختر تهرانی و نیز تجمع کارکنان وزارت خارجه و برخی هنرپیشگان تئاتر در مخالفت با حجاب اجباری. همزمان، گروهی از مردان مدافع حجاب اجباری در مقابل دفتر روزنامه‌ها جمع شدند.[۱۲][۱۲]
  • ۱۲ مارس ۱۹۷۹/ ۲۱ اسفند ۱۳۵۷: گسترش اعتراضات زنان ایرانی به حجاب اجباری به سنندج، اصفهان و ادامهٔ آن در تهران. در همین چارچوب گروه زنان حقوقدان بیانیه‌ای صادر کرد که در آن اعلام شد «با توجه به اینکه آیات عظام و دولت موقت مهندس بازرگان مسئله اجبار در حجاب را منتفی دانسته‌اند»، به همین دلیل اعتراضات به این موضوع پایان یافته اعلام می‌شود.[۱۲][۱۲]
  • ۱۹۸۰م/ ۱۳۵۸ش: میراث من جنون به نویسندگی و کارگردانی مهدی فخیم‌زاده و بازیگری فرزانه تأییدی، از آخرین فیلم‌هایی بود که بدون حجاب فیلمبرداری شد.[۱۴] تأییدی بعدها نوشت که در چند مورد «آخرین» است، از جمله بازی در «آخرین فیلمی که زنی بدون حجاب در آن ایفای نقش کرد» و «آخرین هنرپیشه‌ای که تا جایی که توانست زیر بار حجاب اجباری نرفت…».[۱۵]
گروهی از زنان معترض در برابر دفتر نخست‌وزیری محمدعلی رجایی در اعتراض به حجاب اجباری، ۵ ژوئیه ۱۹۸۰/ ۱۴ تیر ۱۳۵۹.
  • ۴ ژوئیه ۱۹۸۰/ ۱۳ تیر ۱۳۵۹: خمینی در یک سخنرانی از رئیس‌جمهور ابوالحسن بنی‌صدر واست تا سریعاً اداره‌های دولتی را اسلامی کند.[۱۲]
  • ۵ ژوئیه ۱۹۸۰/ ۱۴ تیر ۱۳۵۹: ورود زنان بی‌حجاب به اداره‌های دولتی نیز ممنوع شد امری که تا سال ۱۳۶۱ ادامه یافت.[۱۲][۱۲]
  • ۹ اوت ۱۹۸۳/ ۱۸ مرداد ۱۳۶۲: قانون تعزیرات اسلامی تصویب شد. مادهٔ ۱۰۵ این قانون می‌گفت که زنانی که بدون حجاب شرعی در معابر ظاهر شوند تا ۷۴ ضربه شلاق خواهند خورد.[۱۰][۱۲]
  • ۲۵ دسامبر ۱۹۹۱/ ۴ دی ۱۳۷۰: علی خامنه‌ای دومین رهبر ایران، در یک سخنرانی در دیدار اعضای شورای فرهنگی اجتماعی زنان، به چادر اشاره کرد و اظهار داشت که «نه اینکه من بخواهم بگویم چادر نوع منحصر است؛ نه، من می‌گویم چادر بهترین نوع حجاب است؛ نمی‌گویم نوع منحصر است. چادر بهترین نوع حجاب است؛ یک نشانهٔ ملّی ما هم هست… لباس رسمی زن می‌تواند چادر باشد و چادر بهترین نوع حجاب است… البتّه نوع منحصرِ حجاب نیست؛ می‌توان محجّبه بود و چادر هم نداشت…»[۱۶] سپس در ۲۰ مهر ۱۳۷۳ در سخنرانی دیگری تأکید که «چادر، لباس ملی ماست» و «پیش از آن‌که یک حجاب اسلامی باشد، یک حجاب ایرانی است.»[۱۷] از آن هنگام، او بارها چادر را «حجاب برتر» زنان ایرانی اعلام کرده است.[۱۸]
  • ۲۱ فوریهٔ ۱۹۹۴/ ۲ اسفند ۱۳۷۲: هما دارابی در خیابانی نزدیک میدان تجریش در اعتراضی نمادین به حجاب، خودش را به آتش می‌کشد و بر اثر شدت سوختگی می‌میرد.[۱۹]
  • ۲۲ مه ۱۹۹۶/ ۲ خرداد ۱۳۷۵: در قانون مجازات اسلامی که در مجلس به تصویب رسید، مجازات زنانی که حجاب اسلامی را رعایت نمی‌کردند از شلاق به حبس و جزای نقدی کاهش یافت.[۱۰]
  • ۳ فوریهٔ ۱۹۹۸/ ۱۴ بهمن ۱۳۷۶: تصویب «اصول و مبانی و روش‌های اجرایی گسترش فرهنگ عفاف» در شورای عالی انقلاب فرهنگی با امضای رئیس‌جمهور محمد خاتمی.[۲۰][۲۱]

سدهٔ ۲۱

دههٔ ۲۰۰۰

آغاز به کار گشت ارشاد در تهران، ۲۲ آوریل ۲۰۰۷/ ۲ اردیبهشت ۱۳۸۶
  • ۳ ژانویهٔ ۲۰۰۶/ ۱۳ دی ۱۳۸۴: براساس مصوبهٔ ۴۲۷ شورای انقلاب فرهنگی و شورای فرهنگ عمومی، وظایفی برای شماری از دستگاه‌های دولتی برای «اشاعهٔ حجاب» تعیین شده است.[۲۲]
  • ۱ مارس ۲۰۰۷/ ۱۰ اسفند ۱۳۸۵: تصویب قانون ساماندهی مد و لباس توسط مجلس شورای اسلامی.[۲۳]
  • ۲۲ آوریل ۲۰۰۷/ ۲ اردیبهشت ۱۳۸۶: اجرای مرحلهٔ اول «طرح ارتقای امنیت اجتماعی با رویکرد اخلاقی و مبارزه با بدحجابی» معروف به گشت ارشاد از سوی پلیس ایران[۲۴][۲۵] که با واکنش‌های بسیاری ازسوی موافقان و مخالفان روبرو شده است.[۲۴]سپس، گزارش‌هایی به ویژه در تهران از دستگیری‌های خشن و «خونین»، درگیری‌ها، مقاومت زنان و حتی بی‌حجاب شدن آنان در حین دستگیری در همان روزهای اولیه خبرساز شد.[۲۶]در اجرای این طرح، نیروی انتظامی، بسیج و سپاه پاسداران، ده‌ها هزار زن ایرانی آرایش کرده یا مانتو، شلوار کوتاه یا روسری رنگی پوشیده بودند را بازداشت و به مراجع قضایی معرفی کردند.[۲۷][۲۸]بیژن یگانه از رادیو فردا، این سیاست پلیس ایران را «بزرگ‌ترین طرح سازماندهی شده علیه زنان در ایران» نامید.[۲۹]
  • ۲۵ آوریل ۲۰۰۷/ ۵ اردیبهشت ۱۳۸۶: ۲۰۳ نمایندهٔ مجلس هفتم در نامه‌ای از اجرای گشت ارشاد حمایت کردند، «بدحجابی» را «پدیدهٔ شوم بی‌عفتی» نامیدند و گسترش آن را در کشور به «شیاطین اِنس و جِن و آمریکا و اسرائیل» نسبت دادند.[۳۰]اسماعیل احمدی مقدم فرماندهٔ نیروی انتظامی چهار روز پس از اجرای آن طرح، تأکید کرد که فقط ۱۳ نفر از دستگیرشدگان طرح مبارزه با بدحجابی به مراجع قضایی معرفی شده‌اند.[۳۱]
  • ۸ دسامبر ۲۰۰۹/ ۱۷ آذر ۱۳۸۶: احمدرضا رادان، رئیس پلیس تهران بزرگ، اجرای گسترده طرح تشدید با آنچه «بدپوششی ویژهٔ زمستان» نامید، خبر داد و بیان کرد که «پوشیدن چکمه‌های بلند روی شلوار، استفاده از کلاه به جای روسری، پوشیدن مانتوهای تنگ و چسبان و پوشیدن کاپشن‌های کوتاه به جای مانتو از جمله مصادیق برخورد با بد پوششی است.»[۳۲]او همچنین روشن ساخت که تصمیم‌گیری دربارهٔ «مصادیق برخورد با افراد بدحجاب» در ستاد جرایم خاص متشکل از نمایندهٔ قوه قضاییه، پلیس، سپاه، وزارت اطلاعات و دستگاه‌های فرهنگی انجام می‌گیرد.[۳۳]
  • ۱۱ دسامبر ۲۰۰۹/ ۲۰ آذر ۱۳۸۸: در پی بازداشت مجید توکلی از فعالان دانشجویی روز ۱۶ آذر، شمار بسیاری از حامیان جنبش سبز، وبلاگ‌نویسان و مخالفان ایرانی با به راه انداختن کمپین «من مجیدم» یا «مردان باحجاب» در فیس‌بوک و دیگر شبکه‌های اجتماعی، اعتراض خود را نمایان ساختند.[۳۴]مردان این کمپین با پوشیدن روسری، چادر و ساخت کلیپ‌های تصویری نسبت به ادعای رسانه‌های حامی دولت مبنی بر بازداشت مجید توکلی در لباس زنانه واکنش نشان داده‌اند.[۳۵][۳۶]

دههٔ ۲۰۱۰

  • ژوئیه ۲۰۱۲/ تیر ۱۳۹۱: گروه دانشجویان و دانش‌آموختگان لیبرال دانشگاه‌های ایران کمپین «نه به حجاب اجباری» را در فیس‌بوک راه‌اندازی کرد.[۳۷]
  • ۲۳ ژوئیه ۲۰۱۲/ ۲ مرداد ۱۳۹۱: نعیمه اشراقی، نوهٔ روح‌الله خمینی، در مصاحبه‌ای با وبگاه «جماران» از اجباری شدن حجاب در ایران انتقاد کرد؛ موضوعی که در تضاد با موضع رسمی حکومت ایران است.[۳۸]
  • ۲۰۱۳م/ ۱۳۹۲ش: در شمارهٔ مارس و آوریل ۲۰۱۳/ نوروز ۱۳۹۲، شعر کوتاهی از منصور اوجی با عنوان «جملگی کلاغ» در مجلهٔ «بخارا» در تهران منتشر شد که جنجال گسترده‌ای را برانگیخت. پس از انتشار این شعر، گروهی از دانشجویان اسلام‌گرای تندرو، او را به «توهین به چادر» متهم کردند. علی دهباشی، سردبیر مجله، عذرخواهی رسمی کرد، در حالی که اوجی مجبور شد توضیحی با عنوان «نقش غلط مخوان» بنویسد که در آن تأیید کرد که «به هیچ وجه با حجاب مخالف نیستم». با این وجود، علیه این مجله شکایتی مطرح شد و در فوریهٔ ۲۰۱۴/ بهمن ۱۳۹۲، اعضای هیئت منصفهٔ دادگاه مطبوعات، سردبیر را به جرم «نشر مطالب خلاف موازین اسلامی» مجرم شناخت، البته او را «مستحق تخفیف» دانست.[۳۹]
  • ۳ مه ۲۰۱۴/ ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۳: «آزادی یواشکی زنان در ایران» صفحه‌ای در فیس‌بوک با مدیریت مسیح علی‌نژاد راه‌اندازی و در مدت کوتاهی با استقبال فراوان روبه‌رو شد.[۴۰]
  • سپتامبر-اکتبر ۲۰۱۴/ مهر ۱۳۹۳: در طی اسیدپاشی‌های زنجیره‌ای در اصفهان شماری از زنان و دختران قربانی اسیدپاشی روی چهره‌هایشان شدند که با واکنش‌هایی گوناگونی از سوی حکومت ایران روبرو شد. در حالی که گروهی، آن را به بهانهٔ مقابله با بدحجابی را محکوم کرده‌اند، گروهی دیگر می‌گویند این جنایت ارتباطی به امر به معروف و نهی از منکر نداشته است.[۴۱]
  • ۶ دسامبر ۲۰۱۴/ ۱۵ آذر ۱۳۹۳: محمد مسعود زاهدیان، رئیس پلیس امنیت اخلاقی، دربارهٔ محدودیت‌های بیشتر بر پوشش زنانی ایرانی گفت که کلاه یا هر لباس پوشیده حجاب کاملی برای بانوان نیست و با پوشندگان مانتوهای «کوتاه، تنگ و منقوش به تصاویر نامأنوس با فرهنگ ایرانی و ساپورت‌های بدن‌نما» برخورد می‌شود.[۲۲]
  • ۶ فوریهٔ ۲۰۱۶/ ۲۰ بهمن ۱۳۹۴: اپلیکیشن «گرشاد» باهدف کمک به تردد مردم ایران در شهرها «بدون روبرو شدن با گشت ارشاد» فعالیت خود را آغاز کرد.[۴۲][۴۳]
  • ۲۰۱۷م/ ۱۳۹۶ش: کتاب «حجاب در ترازو» مجموعه مقالاتی از سروش دباغ از سوی اچ اند اس مدیا، در لندن چاپ شد.[۴۴] که با انتقادهایی از سوی حامیان حجاب اجباری روبرو شد.
  • ۱۷ مه ۲۰۱۷/ ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۶: کمپین «چهارشنبه‌های سفید» توسط مسیح علی‌نژاد با هدف مبارزه با حجاب اجباری برپا شد.[۴۵]
  • ژوئیه-اوت ۲۰۱۷/ مرداد ۱۳۹۶: عکس‌هایی شخصی بدون حجاب از آزاده نامداری، مجری تلویزیونی ایرانی به اینترنت درز کرد، جنجالی شد و مناقشه‌هایی دربارهٔ ریاکاری مشاهیر، تزویر در زندگی، حریم خصوصی و حجاب اجباری به راه انداخت.[۴۶]
  • ۲۷ دسامبر ۲۰۱۷/ ۶ دی ۱۳۹۶: ویدا موحد زنی معترض به حجاب اجباری، بالای یک سکوی برق در خیابان انقلاب رفت و روسری‌اش را از سر برداشت و الهام‌بخش یک حرکت اعتراضی شد که به «دختران خیابان انقلاب» مشهور شدند.[۴۷]
  • ۲۶ سپتامبر ۲۰۱۹/ ۴ مهر ۱۳۹۸: دادگاهی در استان البرز یک پزشک زن متخصص زنان و زایمان را به‌خاطر رفتن روی سقف خودروی پلیس و «کشف حجاب» به یک سال ویزیت و انجام عمل زایمان به‌طور رایگان بدل از یک سال حبس تعزیری محکوم کرد.[۴۸][۴۹]
  • ۳۱ مارس ۲۰۱۹/ ۱۱ فروردین ۱۳۹۸: ژینوس سبحانی کنشگر سیاسی، به خاطر عکسی ادعایی از او که در روز جهانی زن در متروی تهران «کشف حجاب» کرده، در خانه‌اش بازداشت شد. اما در دادسرای ارشاد روشن شد که عکس مورد استناد، تقلبی بوده است.[۵۰]
  • ۲۵ آوریل ۲۰۱۹/ ۵ اردیبهشت ۱۳۹۸: آغاز ارسال پیامک به رانندگان به دلیل کشف حجاب در ادامهٔ برخورد پلیس با «بدحجابی و بی‌حجابی» در خودروهای شخصی.[۵۱]

دههٔ ۲۰۲۰

درگیری‌های معترضان و پلیس، بلوار کشاورز، تهران، ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۲/ ۲۹ شهریور ۱۴۰۱
  • ۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۲/ ۲۱ تیر ۱۴۰۱: کمپین «حجاب، بی‌حجاب» برای مخالفت با حجاب اجباری در ایران اجرا شد.[۵۲]
  • ۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۲/ ۲۱ تیر ۱۴۰۱: به عنوان روز «حجاب و عفاف» از سوی حکومت ایران نامگذاری شد که سالانه برگزار می‌شود.[۵۳]
  • ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۲/ ۲۵ تیر ۱۴۰۱: ویدئوی درگیری یک زن حامی حجاب اجباری با سپیده رشنو، خبرساز و همه‌گیر شد. رشنو همان روز بازداشت شد.[۵۴]
  • ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۲/ ۲۵ شهریور ۱۴۰۱: مرگ مهسا امینی، زن ۲۲سالهٔ کُرد ایرانی، در شرایطی مشکوک در یکی از بیمارستان‌های تهران. گشت ارشاد، پلیسِ دینیِ اخلاقیِ دولت ایران، امینی را به اتهام «رعایت نکردن حجاب مطابق معیارهای دولتی» بازداشت کرده بود. مرگ امینی به موجی از اعتراض‌های گسترده انجامید و جرقهٔ شکل‌گیری جنبش جهانی «زن، زندگی، آزادی» را زد؛ جنبشی که ریشه در پیشینهٔ کُردی او دارد و خواستار پایان دادن به قوانین حجاب اجباری و دیگر اشکال تبعیض و ستم علیه زنان در ایران است. در جریان این رویدادها، برخی زنان معترض در اقدامی نمادین حجاب خود را برداشتند یا در انظار عمومی موهایشان را کوتاه کردند.[۵۵]
  • ۶ ژوئن ۲۰۲۳/ ۱۸ خرداد ۱۴۰۲: نسخهٔ نهایی لایحهٔ عفاف و حجاب از سوی مجلس ایران منتشر شد؛ لایحه‌ای که پس از اعتراضات مهسا امینی و جنبش «زن زندگی آزادی» تدوین شده، شامل ۷۴ ماده در پنج فصل و وظایف متعددی برای دستگاه‌های اجرایی، مجازات‌ها و جریمه‌های متعدد و سنگین برای مخالفان حجاب اجباری است. در ۳۰ نوامبر ۲۰۲۴/ ۱۰ آذر ۱۴۰۳ سرانجام به قانون تبدیل شد.[۵۶] تا ۱۸ مارس ۲۰۲۵/ ۲۸ اسفند ۱۴۰۳، ابلاغ این قانون بر اساس تصمیم شورای عالی امنیت متوقف شده تا اصلاحات مدنظر دولت مسعود پزشکیان در آن لحاظ شود.[۵۷]
  • ۱۶ مارس ۲۰۲۴/ ۲۶ اسفند ۱۴۰۲: صدیقه وسمقی، فقیهٔ زن شیعه و از برجسته‌ترین عالمان دینی زن ایرانی مخالف حجاب اجباری، در خانه‌اش در تهران بازداشت شد و یکی از اتهامات او «حضور بدون حجاب شرعی در ملأعام» اعلام شد.[۵۸][۵۹][۶۰]
  • ۱۱ دسامبر ۲۰۲۴/ ۲۱ آذر ۱۴۰۳: پرستو احمدی بدون رعایت حجاب اجباری، کنسرتی را از طریق صفحهٔ شخصی خود در یوتیوب اجرا کرد. این کنسرت که در یکی از مکان‌های تاریخی ایران برگزار شد، در شبکه‌های اجتماعی بحث و واکنش‌های گسترده‌ای برانگیخت.[۶۱]
  • ۲۴ دسامبر ۲۰۲۵/ ۳ دی ۱۴۰۴: بازیگر سرشناس ایرانی، ترانه علیدوستی، در اعتراض به قانون حجاب اجباری در کشور، کناره‌گیری خود از بازیگری را اعلام کرد.[۶۲][۶۳]

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ "الحجاب السیاسی.. رمزیة مظهر المرأة فی تاریخ الصراع السیاسی الإیرانی". رصیف22. 8 نوامبر 2022.
  2. ↑ https://www.aasoo.org/fa/articles/4509
  3. ↑ "بردار پرده از میان؛ گوشه‌هایی از زندگی قرةالعین، زرّین‌تاج قزوینی | آسو". www.aasoo.org.
  4. ↑ "عن «امرأة عجیبة» اسمها… قرّة العین".
  5. ↑ https://www.aasoo.org/fa/articles/4509
  6. ↑ "أول مطربة غنت دون حجاب فی البلد ولُقّبت بـأم کلثوم إیران… قمر الملوک". رصیف22. 8 مارس 2023.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 https://www.majalla.com/node/286511/وثائق-ومذكرات/لماذا-طالبت-نساء-إيران-بغطاء-الرأس-قبل-عقود؟
  8. ↑ https://www.aasoo.org/fa/articles/4509
  9. ↑ "BBC Persian". www.bbc.com.
  10. 1 2 3 مجد, رویا کریمی (12 ژانویهٔ 2010). "حجاب، دوخته به زندگی زنان ایرانی" – via www.radiofarda.com.
  11. ↑ نامداری, نیما. "داستان اجباری شدن حجاب در ایران: گام اول، چادر برای عروسک فرنگی". www.pezhvakeiran.com.
  12. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 صدر, بنیامین (29 اوت 2016). "زمزمه‌های حجاب اجباری از کجا آغاز شد؟" – via www.radiofarda.com.
  13. ↑ https://www.aasoo.org/fa/articles/4509
  14. ↑ "فرزانه تأییدی؛'فریاد زیر آب'" – via www.bbc.com.
  15. ↑ "blog: من آخرین هستم !". www.farzanehtaidi.uk.
  16. ↑ https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2536
  17. ↑ https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2729
  18. ↑ محمدی, مجید (16 سپتامبر 2014). "مسئله حجاب در جمهوری اسلامی" – via www.radiofarda.com.
  19. ↑ "اعتراض به حجاب اجباری؛ خودسوزی هما دارابی، 'تصویری که آدم را رها نمی‌کند'" – via www.bbc.com.
  20. ↑ https://rc.majlis.ir/en/law/show/100556
  21. ↑ "BBCPersian.com". www.bbc.com.
  22. 1 2 "پلیس امنیت اخلاقی: کلاه حجاب کاملی برای بانوان نیست". 6 دسامبر 2014 – via www.radiofarda.com.
  23. ↑ https://iranmode.farhang.gov.ir/fa/committee/introduction
  24. 1 2 ضرغامی, محمد (25 آوریل 2007). "بدحجابی؛ زیر سؤال بردن امنیت اجتماعی؟" – via www.radiofarda.com.
  25. ↑ ضرغامی, محمد (23 آوریل 2007). "طرح مبارزه با «بدحجابی» کلید خورد" – via www.radiofarda.com.
  26. ↑ ضرغامی, محمد (22 مهٔ 2007). "مبارزه با «بدحجابی»؛ برخوردی که «حادثه» آفرید" – via www.radiofarda.com.
  27. ↑ https://www.radiozamaneh.com/147035/
  28. ↑ https://www.radiofarda.com/a/f4_veil_police/387045.html
  29. ↑ https://www.radiofarda.com/a/f4_Women_movement_hope/440048.html
  30. ↑ https://www.radiofarda.com/a/f1_hijab_police/389806.html
  31. ↑ https://www.radiofarda.com/a/f1_hijab_police/389806.html
  32. ↑ https://www.radiofarda.com/a/f4_Boot_confront_Iran_secure/425776.html
  33. ↑ https://www.radiofarda.com/a/f4_Boot_confront_Iran_secure/425776.html
  34. ↑ https://www.radiofarda.com/a/F11_Iran_Postelection_Protests_Student_Activist/1901505.html
  35. ↑ https://www.radiofarda.com/a/F11_Iran_Postelection_Protests_Student_Activist/1901505.html
  36. ↑ https://www.dw.com/fa-ir/بازتاب-گسترده-مردان-با-حجاب-ایرانی-در-رسانههای-بینالمللی/a-19444645
  37. ↑ https://www.aasoo.org/fa/articles/4509
  38. ↑ "نوه آیت الله خمینی: اجباری کردن حجاب موفق نخواهد شد". 24 ژوئیهٔ 2012 – via www.radiofarda.com.
  39. ↑ فردا, رادیو (14 ژوئن 2022). "منصور اوجی؛ شیراز نام دیگر او بود" – via www.radiofarda.com.
  40. ↑ پطروسیان, فرد; علیمردانی, مهسا (23 ژوئیهٔ 2014). "فیس بوک، دشمن محبوب جمهوری اسلامی" – via www.radiofarda.com.
  41. ↑ https://www.radiozamaneh.com/182906/
  42. ↑ "گرشاد، اپلیکیشنی برای روبرو نشدن با گشت ارشاد". 10 فوریهٔ 2016 – via www.radiofarda.com.
  43. ↑ "گرشاد، اپلیکیشنی برای دور زدن گشت ارشاد". BBC News فارسی. 9 فوریهٔ 2016.
  44. ↑ شابک ‎۹۷۸۱۷۸۰۸۳۷۳۲۱
  45. ↑ https://www.bbc.com/persian/42857629
  46. ↑ https://www.radiozamaneh.com/351391/
  47. ↑ https://www.radiozamaneh.com/448048/
  48. ↑ فردا, رادیو (26 سپتامبر 2019). "هزار ساعت ویزیت و ۱۴ عمل زایمان رایگان به اتهام «کشف حجاب»" – via www.radiofarda.com.
  49. ↑ https://www.radiozamaneh.com/466900/
  50. ↑ https://www.radiozamaneh.com/439618/
  51. ↑ https://www.radiozamaneh.com/443222/
  52. ↑ https://www.radiofarda.com/a/public-opposition-to-compulsory-hijab-in-iran/31939778.html
  53. ↑ فردا, رادیو (11 ژوئیهٔ 2022). "ده‌ها فعال مدنی: تعیین روز «حجاب و عفاف» بهانه‌ای برای سرکوب بیشتر مردم است" – via www.radiofarda.com.
  54. ↑ https://www.aasoo.org/fa/articles/4509
  55. ↑ Death of Mahsa Amini
  56. ↑ "لایحه حجاب در ایران به تصویب رسید؛ قانون جدید چه محدودیت‌هایی پیش‌بینی کرده است؟". euronews. 30 نوامبر 2024.
  57. ↑ فردا, رادیو (25 مهٔ 2025). "قالیباف می‌گوید قانون حجاب را به‌دستور شورای عالی امنیت ملی ابلاغ نکرده است" – via www.radiofarda.com.
  58. ↑ "«محرومیت» صدیقه وسمقی از ملاقات با وکیل به دلیل نپذیرفتن حجاب اجباری".
  59. ↑ قاضی, فرشته. "گفت‌وگو با صدیقه وسمقی؛ «چرا علیه حجاب شوریدم»".
  60. ↑ فردا, رادیو (11 آوریل 2023). "اسلام‌شناس زن به خامنه‌ای: مسئولیت تمام پیامدهای تحمیل حجاب اجباری متوجه شماست" – via www.radiofarda.com.
  61. ↑ "بازتاب گسترده صدای رسای یک زن؛ پرستو احمدی بدون حجاب اجباری در ایران کنسرت اجرا کرد". euronews. 12 دسامبر 2024.
  62. ↑ rwais, abla (25 دسامبر 2025). "اعتزال نجمة سینما إیرانیة احتجاجا علی قانون الحجاب الإلزامی".
  63. ↑ "ترانه علیدوستی به روایت پگاه آهنگرانی؛ در هیچ شرایطی «با حجاب بازی نخواهم کرد»". BBC News فارسی. 24 دسامبر 2025.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.