گاهنگاری آمریکای مرکزی
گاهنگاری آمریکای مرکزی به بررسی وقایع مهم و تقسیمبندیهای تاریخی حوزه فرهنگی و متمدن آمریکای مرکزی در دوران پیشاکلمبی میپردازد. این دورهها با ورود سرخپوستان پالئو به این مناطق آغاز میشود و با شکست کامل بومیان آمریکای مرکزی از اسپانیاییها پایان میپذیرد.
دورهها
- دوره ورود سرخپوستان پالئو که در میان سالهای ۱۰۰۰۰ تا ۳۵۰۰ پیش از میلاد صورت پذیرفت.
- دوران کهن (۳۵۰۰–۲۰۰۰ پیش از میلاد) در این دوران کشاورزی و نساجی رونق یافت.
- دوران پیشاکلاسیک (۱۸۰۰ پیش از میلاد تا ۲۰۰ میلادی) دوره شکوفایی شهرهای تئوتیهواکان و پیشرفت اولمکها.
- دوران کلاسیک (۲۰۰–۱۰۰۰ میلادی) دوران اوج و ترقی مایاها که به عصر طلایی مایاها نیز مشهور است. پیشرفتهای عظیم در زمینه معماری و علوم حاصل شد.
- دوران پساکلاسیک (۱۰۰۰–۱۶۹۷ میلادی) دوران افول و زوال تمدنهای آمریکای مرکزی و البته شکوفایی و قدرتیابی تمدن آزتکها و در همان زمان حمله اروپاییها به مناطق آمریکای مرکزی. در این مرحله حیات مستقل بومی آمریکای مرکزی با سقوط شهرهایی مانند یوکاتان به پایان رسید.
جستارهای وابسته
منابع
- Carmack, Robert; et al. (1996). The legacy of Mesoamerica: history and culture of a Native American civilization. New Jersey: Prentice Hall.
| تاریخ | .svg.png) | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| استعمار اروپایی | استعمارگری اروپایان در قاره آمریکا • تاریخچه جمعیت بومیان آمریکا • مبادلات کلمبیایی | ||||
| بر پایه کشور |
| ||||
| جستارهای وابسته | مطالعات بومیهای آمریکا • زبانهای بومی آمریکا • جنبش بومیان در قارههای آمریکا • هنرهای بصری سرخپوستان • تمدن مایا • تمدن آزتک • تمدن اینکا | ||||
| دوران پیشاکلمبی سرخپوستان | ||||
|---|---|---|---|---|
| آمریکاها | سرخپوستان دیرین • پیشینه ژنتیکی بومیان قاره آمریکا • باستانشناسی قاره آمریکا • سرخپوست | |||
| آمریکای شمالی | تاریخ حوادث ساکنان بومی قاره آمریکا • چیچیمکا • فرهنگ هوپول • تمدن میسیسیپی • | |||
| آمریکای مرکزی | گاهنگاری آمریکای مرکزی – فرهنگ کاپاچا – چولولا – کوکله پیشاکلمبی – فرهنگ اپی-اولمک – مردم هواستک – ایزاپا – میکستک – اولمک – پیپیل – کلپا – گورهای صخره ای غرب مکزیک – فرهنگ تئوچیتلان – دولت تاراسکان – تئوتیهواکان – فرهنگ تلاتیلکو – تولتک – توتوناک – عصر کلاسیک وراکروز – زوچیپالا – زاپوتک | |||
| آمریکای جنوبی | بومیان آمریکای جنوبی – دوره های فرهنگی پرو – کانیاری – تمدن چاچاپویا – تمدن چاناسی – تمدن چاوین – چیمو – ال آبرا – تمدن آبی موند – فرهنگ باستانی لاس وگاس – تمدن لیما – لاتولیتا – مانتینیو-گوانکاویلکا – ماپوچه – موچه – تمدن مولو – موئیسکا – تمدن نارینیو – تمدن نازکا – تمدن نورته چیکو – تمدن کیمبایا – سن آگوستین , هوئیلا – شوار – تمدن سیکان – تائینوها – تایرونا – تیاهواناکو – تیرادنترو – تمدن بالدیبیا – تمدن واری | |||
| آزتکها | قوم مایا | امپراتوری اینکا (تمدن اینکا) | ||
| زبان | زبان ناهواتل | زبان مایایی | کچوآ | |
| نگارش | خط آزتکی | خط مایایی | کیپو | |
| دین | دین آزتک | دین مایا | دین اینکا | |
| اساطیر | اساطیر آزتک | اساطیر مایا | اساطیر اینکا | |
| تقویم | تقویم آزتک | تقویم مایا | ||
| جامعه | جامعه آزتک | جامعه مایا | جامعه اینکا | |
| پیدایش | چینامپا | معماری مایاها | معماری اینکاها (سیستم راههای اینکاها) کشاورزی اینکا | |
| تاریخ | تاریخ آزتک | تاریخ امپراتوری اینکا | ||
| مردم | مونتهزومای یکم مونتهزومای دوم کوئیتلاهواک کوائوهتموک |
کینیچ جاناب پاکال اواکساکلاجوم اوباه کاویل جاساو چان کاویل یکم |
مانکو کاپاک پاچاکوتک آتاهوالپا مانکو اینکا | |
| اشغال | شکست آزتک از اسپانیا (ارنان کورتس) |
فتح یوکاتان توسط اسپانیا (فرانسیسکو دِ مونتخو) فتح گواتمالا توسط اسپانیا (پدرو دِ آلوارو) |
شکست اینکا از اسپانیا (فرانسیسکو پیزارو) | |
| جستارهای وابسته | ||||
| – مبادلات کلمبیایی – نگارش در آمریکای مرکزی – آشپزی سرخپوستان – سفالگری سرخپوستان – پیشینه جمعیتی بومیان آمریکا – هنر پیشاکلمبی – نقاشی در آمریکای باستان | ||||