گکیگا

گکیگا (به ژاپنی: 劇画) سبکی از مانگا است که در دهه های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ رواج یافت. این اصطلاح اولین بار توسط یوشیهیرو تاتسومی ایجاد شد تا مانگا های با محتوای تاریک تر، پیچیده تر یا واقع گرایانه تر و دارای مخاطب بزرگسال را از مانگا های کودکانه رایج آن زمان متمایز کند.

واژه شناسی

کلمه Gekiga از دو بخش گکی، Geki با کانجی 劇 به معنی درام یا تئاتر و نمایش سخت و جدی و گا، ga با کانجی 画 به معنی تصویر، رسم یا نقاشی تشکیل شده که با هم تصاویر دراماتیک معنی میدهد. این واژه دربرابر کلمه مانگا، Manga با کانجی 漫画 ایجاد شد که از دو بخش مان، man با کانجی 漫 به معنی رها، بدون قید و بند، تفریحی، پراکنده یا طنزآمیز و گا، ga با کانجی 画 به معنی تصویر، نقاشی، یا رسم تشکیل شده است که با هم تصاویر طنز آمیز معنا میدهد.

نمای کلی

کلمه گکیگا اولین بار در سال ۱۹۵۷ توسط یوشیهیرو تاتسومی معرفی شد و به مانگا هایی اشاره داشت که به گفته خود تاتسومی مخاطب بزرگسال دارند. آثار گکیگا تاریک تر، پیچیده تر و واقع گرایانه تر از مانگا های مرسوم کودکانه بودند و گاها شامل محتوای جنسی و خشن هم می شدند. بسیاری از این آثار در مجله گارو به تاسیس سانپی شیراتو در سال ۱۹۶۴ منتشر شدند و بسیاری از خوانندگان جوان و دانشجویان آن زمان که به دنبال آثار جدی تر بودند و شامل چپ گرایان هم میشدند را جذب کرد. بعدا اوسامو تزوکا در واکنش به محبوبیت مجله گارو مجاب شد مجله ای به نام COM در موشی پروداکشن به سال ۱۹۶۷ تاسیس کند که آثار گکیگا و نو گرایانه منتشر میکرد‌. جنبش گکیگا نخست با انتقادات فراوانی رو به رو شد ولی از دهه ۱۹۶۰ به بعد گکیگا مرسوم شد.

تاریخچه

ایجاد و اولین نمود ها

همچنین ببینید: یوشیهیرو تاتسومی

کلمه گکیگا اولین بار در صفحه اول داستان تاکسی ارواح نوشته یوشیهرو تاتسومی در اواخر سال ۱۹۵۷ استفاده شد، که در جلد ۱۲ از مجموعه داستان های کوتاه -تک قسمتی- مصور (مانگا) ماچی (به ژاپنی: 街) توسط انتشارات Central Bunko به چاپ رسیده بود. سپس تاتسومی شروع به استفاده از این اصطلاح کرد. در همان زمان هفت نفر از مانگاکا هایی که برای انتشرات هینومارو بونکو (به ژاپنی: 日の丸文庫) طراحی میکردند از نگرانی عدم پرداخت دست مزد خود، با هدف اتحاد به عنوان هنرمندان مانگا و مذاکره با ناشران یک گروه تولید مانگا با عنوان انجمن هنرمندان مانگا کانسای (به ژاپنی: 関西漫画家同人) ایجاد کردند. این هفت نفر فومیاسو ایشیکاوا، موتومیتسو کی، شویچی ساکورای، سوسومو یاماموری، ماساکی ساتو، شیگئو ایوای و میتسوشی سوزوکی بودند. در ۵ ژانویه ۱۹۵۹ یوشیهیرو تاتسومی و پنج عضو از انجمن هنرمندان مانگا کانسای -ایوای و سوزوکی نتوانستند شرکت کنند- جلسه ای در خانه خانوادگی تاتسومی برگزار کردند که در آن جلسه یاماموری پیشنهاد داد هنرمندان هینومارو بونکو هم از اصطلاح گکیگا که تا آن زمان فقط تاتسومی از آن استفاده می کرد بهره برند. تاتسومی و اعضای هنرمندان مانگا کانسای و ماساهیکو ماتسوموتو و تاکائو سایتو استودیو مانگایی با نام گکیگا کوبو، Gekiga Kōbō (به ژاپنی: 劇画工房) تشکیل دادند که نوعی مانیفست فکری گکیگا را برای نشریه ها و روزنامه ها و حتی اوسامو تزوکا ارسال کردند که ادعا می کرد آن ها دیگر آثاری مثل مانگا های مرسوم طنز آمیز و کودکانه مثل اوسامو تزوکا نمی سازند بلکه نوعی ادبیات مصور دراماتیک، واقع گرایانه، متناسب با مسائل اجتماعی روز و با استفاده از تکنیک های سینمایی خواهند ساخت که مخاطب بزرگسال را هدف قرار میدهد. همچنین آن ها اعلام کردند برای فرار از فشار ناشران بزرگ که هدفشان تجاری سازی و عامه پسند کردن آثار است به صورت مستقل و اشتراکی کار خواهند کرد تا بتوانند کنترل کاملی روی محتوای فکری و هنری خود داشته باشند. این گروه در ۱۹۶۰ به علت اختلافات داخلی منحل شد. ولی گکیگا به سرعت محبوب شد و بسیاری را به خود جذب کرد.

مجلات Garo و COM

همچنین ببینید: اوسامو تزوکا

سانپی شیراتو و کاتسوچی ناگای در سال ۱۹۶۴ مجله Garo را ایجاد کردند از جمله نویسندگان این مجله آن زمان شامل این موارد می شد که بسیاری از آن ها بعدا به عنوان جریان سازان جنبش گکیگا شناخته شدند: سانپی شیراتو که اثر مشهورش Kamui Den را در این مجله منتشر کرد، یوشیهیرو سوگه که که Screw Style (به ژاپنی: ねじ式) را در این مجله منتشر کرد، شیگرو میزوکی، شینیچی آبه که از نمایندگان سبک واتاشی مانگا یا مانگای اول شخص و خودزندگی‌نامه بود، کونکو سوریاتا که اولین مانگاکا زنی بود که آثارش در این مجله چاپ شد، سیچی هایاشی که اثر مشهورش مرثیه سرخ رنگ (به انگلیسی: Red Colored Elegy) را در این مجله منتشر کرد. گارو به نویسندگان خود آزادی مطلق برای خلق اثر را می داد و گستره زیادی از مضامین سبک ها را پوشش داد از جمله طنز، چپ گرایانه و سیاسی، اروتیک-گروتسک (Ero Guro)، سورئال و واقع گرایانه. بعدا اوسامو تزوکا در عین انتقادش از گکیگا مبنی بر زمخت، خشن بودن این سبک وی تحت تاثیر شهرت مجله گارو (Garo) مجاب شد مجله COM را در موشی پروداکشن (Mushi Production) به سال ۱۹۶۷ تاسیس کند تا آثار متاثر از جنبش گکیگا را منتشر کند و با این مجله به رقابت بپردازد. این منجر به خلق آثار بزرگسالانه تزوکا شد مثل MW, Ayako, Apollo's song, Ode to Kirihito. اما باز هم آثار گکیگای تزوکا تفاوت بسیاری با سایر آثار این جریان داشت و همچنان شکل فانتزی و به اصطلاح دیزنی وار خود را حفظ کرده بود. هنرمندانی مثل یوشیهیرو تاتسومی و تاکائو سایتو و دیگر مانگاکا های سبک گکیگا از خطوط زمخت و سایه زنی تیره (Hatching) و زوایای تیز و طراحی واقع گرایانه استفاده می کردند اما تزوکا هیچ گاه طراحی کاریکاتوری و نرم و منعطف (Cartoony style) خود را رها نکرد. از طرفی هنرمندان گکیگا به موضوعاتی مثل زندگی روزمره، فقر، طبقه کارگر، سرخوردگی اجتماعی، پوچ گرایی و فضاهای روان‌شناختی و سورئال می پرداختند، اما تزوکا این را به سمت داستان های پر کشش و ملو درام و داستان های مهیج روان شناختی بردمجله COM پس از ورشکستگی موشی پروداکشن در ۱۹۷۳ و مجله Garo هم در دسامبر ۲۰۰۲ به آخرین شماره خود رسیدند.

افول و میراث

پس از اعتراضات دانشگاهی ژاپن ۱۹۶۹–۱۹۶۸ و فروکش کردن اعتراضات و افول چپ گرایی در ژاپن بعد از رادیکال شدن در اوایل دهه ۱۹۷۰، گکیگا خیلی سنگین یا پیچیده دیده شد و جوانان از آن دوری کردند. مجلات گکیگا در اواسط دهه ۱۹۷۰ با کاهش شدید تیراژ مواجه شدند و با رشد اقتصادی ژاپن پس از بحران نفتی اواخر دهه ۱۹۷۰ -که به عنوان بخشی از معجزه اقتصادی ژاپن شناخته می شود- مجلات زیادی با ژانر سینن ایجاد شدند که امکان پوشش محتوا های بیشتری از جمله فانتزی را داشتند و این ها مجلات گکیگا را تحت الشعاع قرار داد. از جمله این مجلات می توان به هفته‌نامه یانگ مگزین و ویکلی یانگ جامپ اشاره کرد. امروز استفاده از اصطلاح گکیگا مرسوم نیست و گکیگا به عنوان نقطه مقابل مانگا رواج ندارد، اما گکیگا تاثیر زیادی بر شکل گیری آنچه که امروز سینن میدانیم داشته است و بر تکامل شونن هم بی تاثیر نبوده.

هنرمندان برجسته

بعضی هنرمندانی که آثاری منتشر کردند که گکیگا خطاب میشود و آثار برجسته آن ها در سبک گکیگا شامل:

• یوشیهیرو تاتسومی : یک زندگی دردناک و The Push Man.
• اوسامو تزوکا : Ayako, Apollo's song, Message to Adolf, MW, Ode to Kirihito.
• گوسکی کوجیما : گرگ تنها و توله، Samurai Executioner‌.
• کازوئو کوایکه : گرگ تنها و توله، Samurai Executioner.
• یوشیهارو تسوگه : Screw Style, The Man Without Talent.
• شیگرو میزوکی : Onward Towards Our Noble Deaths, Hitler.
• تاکائو سایتو : Golgo 13.
• سانپی شیراتو : Kamui.