هرباریوم

نمونه‌های گیاکده‌ای از انواع مختلف گیاهان پارچ در موزه تاریخ طبیعی در پاریس، فرانسه
کتاب گیاکده‌ای با گیاهان ژاپنی، ۱۸۲۵

هرباریوم یا گیاکده[۱] (به انگلیسی: herbarium) مجموعه‌ای از گیاهان خشک و حفظ‌شده و اطلاعات مربوط به آن‌ها است که برای مطالعات علمی استفاده می‌شود.[۲] اصطلاحی است که می‌توان در مورد ساختمان یا اتاقی که مجموعه در آن نگهداری می‌شود یا موسسه‌ای که نه تنها از آنها نگهداری می‌کند بلکه از آن‌ها استفاده هم می‌کند، به‌کار برد.

نمونه می‌تواند گیاهان کامل یا قسمتی از گیاهان باشد که معمولاً خشک شده و روی یک ورق یا کاغذ چسبانده شده است، همچنین بسته به مورد ممکن است در جعبه‌هایی ذخیره یا در الکل و دیگر مواد نگهدارنده قرار داده شده باشد.[۳] نمونه این مجموعه اغلب در توصیف آرایه‌های گیاهی به عنوان منبع استفاده می‌شوند، بعضی از نمونه‌ها ممکن است انواع باشند.

مجموعه‌های همتا برای گروه‌های دیگر نام‌های ویژهٔ خود را دارند: مجموعهٔ قارچ‌ها را قارچکده می‌نامند، هرچند واژهٔ گیاکده برای آن نیز به کار می‌رود؛[۴] و مجموعه‌ای که ویژهٔ نمونه‌های چوب باشد چوب‌کده خوانده می‌شود.[۵]

تاریخچه

بازساختی از گنجهٔ گیاکدهٔ کارل لینه در موزه ملی تاریخ طبیعی سوئد؛ لینه ورق‌های نمونه را بی‌صحافی و جدا از هم نگه می‌داشت.

شیوهٔ ساختن گیاکده در طول دست‌کم شش سده تغییر چندانی نکرده است. گیاکده‌ها گامی مهم در تبدیل مطالعهٔ گیاهان از شاخه‌ای از پزشکی به دانشی مستقل بودند و دسترسی به مواد گیاهی از سرزمین‌های دوردست و بازه‌های زمانی بلند را ممکن کردند.[۶]

کهن‌ترین سنت‌های گیاکده‌سازی را به ایتالیا نسبت می‌دهند. لوکا گینی (۱۴۹۰–۱۵۵۶)، پزشک و گیاه‌شناس بولونیایی، مطالعهٔ گیاه واقعی را به جای تکیه بر متن‌های کلاسیک مانند نوشته‌های دیوسکوریدس از نو رایج کرد؛ متن‌هایی که دقتشان برای شناسایی گیاه بسنده نبود. گینی به مادهٔ گیاهی نیاز داشت که در زمستان نیز در دسترس باشد و از همین رو «باغ زمستانی» یا «باغ خشک» را پدید آورد: او و شاگردانش گیاه تازه‌چیده را میان دو ورق کاغذ می‌گذاشتند و زیر فشار می‌نهادند تا پهن شود و رطوبتش گرفته شود، سپس نمونهٔ خشک‌شده را بر صفحه‌ای در یک کتاب می‌چسباندند و درباره‌اش یادداشت می‌نوشتند.[۷] در کنار این کار، او در سال ۱۵۴۴ باغ گیاه‌شناسی دانشگاه پیزا را بنیان گذاشت تا مادهٔ گیاهی تازه فراهم شود.[۸]

گیاکدهٔ خود گینی بر جای نمانده است.[۹] کهن‌ترین گیاکدهٔ بازمانده از آن گراردو چیبو و متعلق به حدود سال ۱۵۳۲ است،[۱۰] و در سرزمین‌های پست، «باغ خشک» پتروس کاده از سال ۱۵۶۶ شناخته می‌شود.[۱۱]

بیشتر گیاکده‌های آغازین با صحافی ورق‌ها در قالب کتاب ساخته می‌شدند. کارل لینه نخستین کسی بود که اندیشهٔ نگه‌داشتن ورق‌ها را به صورت جدا و بی‌صحافی پیش گذاشت؛ کاری که مرتب‌کردن دوبارهٔ نمونه‌ها را در گنجه‌ها آسان می‌کرد.[۱۲]

آماده‌سازی و نگهداری نمونه‌ها

در گردآوری می‌کوشند بیشترین بخش ممکن از گیاه، شامل ریشه، گل، ساقه، برگ، دانه و میوه را در نمونه بگنجانند؛ و در گیاهان بزرگ، بخش‌هایی را برمی‌گزینند که نمایندهٔ گیاه باشند. نمونهٔ گردآوری‌شده در صحرا را با دقت می‌گسترانند و میان ورق‌های نازک می‌نهند و سپس آن را، معمولاً در یک پرس گیاه و میان کاغذهای رطوبت‌گیر، خشک می‌کنند. در تمام مدت خشک شدن نمونه درون ورق نازک خود می‌ماند تا کمترین آسیب به آن برسد و تنها کاغذهای رطوبت‌گیر ضخیم‌تر عوض می‌شوند؛ هر بار عوض‌کردن این کاغذها فرصتی است برای بازبینی و مرتب‌کردن دوبارهٔ نمونه، تا ویژگی‌های مورد نیاز بهتر دیده شوند.[۱۳]

نمونه‌ها سپس بر ورق‌هایی از کاغذ سفید و سخت سوار می‌شوند. در گیاهان آوندی، یعنی گیاهان گل‌دار و مخروطیان و سرخس‌ها، نمونه را با چسب پایدار می‌چسبانند و بخش‌های سنگین‌تر را با نخ کتانی یا نوارهای باریک چسب‌دار نگه می‌دارند. دانه‌ها یا میوه‌های جدا را در پاکت کوچکی می‌گذارند که به ورق چسبانده می‌شود، و برچسب اطلاعات گردآوری در گوشهٔ پایین ورق می‌نشیند. خزه‌ها و گیاهان کوچک مانند گلسنگ‌ها و قارچ‌های ریز را معمولاً در هوا خشک می‌کنند و در پاکت‌های کاغذی کوچک می‌نهند که برچسب بر روی آن‌ها چسبانده می‌شود.[۳][۱۴]

مواردی که فشردن و خشک‌کردن برایشان مناسب نیست به شیوه‌های دیگر نگه داشته می‌شوند. مخروط‌های درختان سوزنی‌برگ و برگ‌های نخل را می‌توان در جعبه‌های برچسب‌دار نگاه داشت. گل‌ها یا میوه‌های نماینده را گاه در فرمالدئید یا مایع نگهدارندهٔ دیگری در شیشه می‌گذارند؛ این روش ساختار سه‌بعدی اندام را نگه می‌دارد و از تخریب آنزیمی و میکروبی جلوگیری می‌کند. برای اندام‌های نازک مانند گل، گاه از رطوبت‌گیرهایی چون سیلیکاژل یا از خشک‌کردن انجمادی بهره می‌گیرند؛ نمونهٔ حاصل بسیار شکننده است و باید همراه با کاغذ بی‌اسید نگه داشته شود.[۳][۱۴]

برچسب و داده‌های نمونه

ارزش علمی یک نمونه بیش از هر چیز به داده‌هایی بستگی دارد که همراه آن ثبت شده است. برچسب نمونه به‌طور معمول جای و تاریخ گردآوری، توصیف گیاه، ارتفاع از سطح دریا، شرایط ویژهٔ زیست‌گاه و نام گردآورنده را در بر می‌گیرد. ثبت رنگ اهمیت خاص دارد، زیرا رنگ گیاه با گذر زمان می‌پرد.[۳][۱۳]

هر نمونه شمارهٔ دسترسی ویژهٔ خود را می‌گیرد که آن را به یک شیء شناسایی‌پذیر گره می‌زند؛ و جابه‌جایی نمونه تنها در صورتی مجاز است که سند مکان آن نیز به‌روز شود، تا نمونه هرگز از داده‌هایش جدا نیفتد.[۱۴]

نمونه‌های نوع

ارزش یک گیاکده با داشتن نمونه‌های نوع بسیار افزون می‌شود؛ یعنی نمونه‌های اصلی که توصیف و نام‌گذاری یک گونه بر پایهٔ آن‌ها انجام شده است. گیاکدهٔ موزه تاریخ طبیعی لندن، که به‌ویژه از مجموعه‌های سدهٔ هژدهم و آغاز سدهٔ نوزدهم سرشار است، نمونه‌های نوع بسیاری از گونه‌هایی را در خود دارد که گیاه‌شناسان نخستین بنیان نهادند، و همچنین از نمونه‌های نوع گیاهان استرالیا در مجموعه‌های جوزف بنکس و رابرت براون غنی است.[۲][۱۳]

سازمان‌دهی و بازیابی مجموعه

بیشتر گیاکده‌ها از نظامی یکسان برای چیدن نمونه‌ها در گنجه‌ها پیروی می‌کنند. ورق‌های نمونه بر پایهٔ گونه دسته می‌شوند و در پوشه‌ای بزرگ و سبک جای می‌گیرند که بر لبهٔ پایین آن برچسب خورده است؛ پوشه‌های گونه‌ها بر پایهٔ سرده در پوشه‌های بزرگ‌تر و سنگین‌تر گذاشته می‌شوند؛ و پوشه‌های سرده بر پایهٔ تیره و بر اساس نظام رده‌بندی برگزیدهٔ آن گیاکده مرتب و در قفسه‌های گنجه‌ها چیده می‌شوند.[۱۵]

یافتن یک نمونهٔ بایگانی‌شده نیازمند آگاهی از نام‌گذاری و رده‌بندی به‌کاررفته در همان گیاکده و آشنایی با تغییرهای نامی پس از تاریخ گردآوری است، چرا که نمونه ممکن است زیر نامی کهن‌تر بایگانی شده باشد.[۲]

کاربردها

مجموعه‌های گیاکده‌ای برای دانش ارزش و اهمیت بسیار دارند و کاربردهای گوناگونی یافته‌اند. این مجموعه‌ها از دیرباز برای آرایه‌شناسی گیاهی، بررسی پراکنش جغرافیایی گیاهان و پایدار کردن نام‌گذاری ضروری بوده‌اند.[۱۶] بیشتر مجموعه‌های کارل لینه در گیاکدهٔ لینه‌ای نگهداری می‌شود که بیش از ۴٬۰۰۰ نمونهٔ نوع دارد و امروز در اختیار انجمن لینهٔ لندن است.[۱۷]

دانشمندان امروزی پیوسته کاربردهای تازه‌ای برای این مجموعه‌ها می‌یابند که گردآورندگان نخستین هرگز آن‌ها را پیش‌بینی نمی‌کردند.[۱۸] از جملهٔ این کاربردها:

  • شناسایی گیاگان یک منطقه. مجموعه‌ای بزرگ از یک منطقه، پایهٔ نوشتن راهنمای شناسایی گیاهان آن منطقه می‌شود؛ و هر چه نمونه‌ها بیشتر باشند، نویسنده درک بهتری از گستردگی گوناگونی شکل و پراکنش طبیعی گیاه به دست می‌آورد.[۱۶]
  • سند تاریخی دگرگونی پوشش گیاهی. در جایی که گیاهی به‌طور محلی یا کلی منقرض شده باشد، نمونهٔ گیاکده‌ای ممکن است تنها سند بازماندهٔ پراکنش اصلی آن گیاه باشد؛ و دانشمندان محیط‌زیست از این داده‌ها برای پی‌گیری دگرگونی‌های اقلیمی و اثر انسان بهره می‌گیرند.[۱۸][۱۹]
  • منبع دی‌ان‌ای. گیاکده‌ها منبعی بسیار سودمند برای دی‌ان‌ای گیاهی در بررسی‌های آرایه‌شناختی و رده‌بندی مولکولی‌اند و امکان پی‌گیری گوناگونی ژنتیکی در گذر زمان، به‌ویژه در پرتو تغییر اقلیم، را فراهم می‌کنند.[۲۰] حتی مجموعه‌های کهن قارچی نیز برای بارکدگذاری دی‌ان‌ای نمونه‌های دیرین به کار رفته‌اند.[۲۱]
  • نمونه‌های شاهد. بسیاری از پژوهشگران نمونه‌ای نماینده از گیاهی را که در پژوهش خود به کار برده‌اند به گیاکده می‌سپارند، تا سرچشمهٔ داده‌هایشان به‌روشنی مستند شود و درستی شناسایی در آینده قابل بازبینی بماند.[۱۳]
  • بررسی زمان‌بندی رویدادهای زیستی. تاریخ گردآوری نمونه‌ها در سده‌های گذشته امکان سنجش دگرگونی زمان گل‌دهی و برگ‌دهی گیاهان را در پاسخ به گرم شدن اقلیم فراهم کرده است.[۱۹]

گیاکده‌های نهادی

بسیاری از دانشگاه‌ها، موزه‌ها و باغ‌های گیاه‌شناسی گیاکده نگه می‌دارند. به هر گیاکده در «نمایهٔ گیاکده‌ها» رمزی الفبایی میان یک تا هشت حرف داده می‌شود که در نوشتارهای علمی برای اشاره به آن مجموعه به کار می‌رود.[۲۲]

«نمایهٔ گیاکده‌ها» راهنمای جهانی گیاکده‌ها و کارکنان آن‌ها است؛ پایگاه دادهٔ برخط آن بیش از ۴٬۰۰۰ مجموعه و نهاد را در بر می‌گیرد که در آن‌ها بیش از ۴۰۰ میلیون نمونهٔ گیاهی نگهداری می‌شود و بیش از ۱۳٬۰۰۰ کارمند و همکار از آن‌ها نگهداری می‌کنند. شش ویرایش نخست آن میان سال‌های ۱۹۵۲ تا ۱۹۷۴ با پشتیبانی انجمن بین‌المللی آرایه‌شناسی گیاهی منتشر شد و پس از آن سرپرستی ویرایش به باغ گیاه‌شناسی نیویورک واگذار شد. این نمایه از سال ۱۹۹۷ به صورت برخط در دسترس است. هر مدخل نام نهاد، مکان و اطلاعات ارسال (برای وام‌دادن و مبادلهٔ نمونه میان نهادها)، رمز گیاکده، نشانی کارکنان و زمینه‌های پژوهشی و مهم‌ترین اندوخته‌های مجموعه را در بر می‌گیرد.[۲۳]

بزرگ‌ترین گیاکده‌های جهان

شمار نمونه‌ها بر پایهٔ داده‌های «نمایهٔ گیاکده‌ها» است و ترتیب زیر تقریبی است.[۲۲]

گیاکدهشمار نمونهرمزشهر
موزه ملی تاریخ طبیعی۹٬۵۰۰٬۰۰۰P, PCپاریس، فرانسه
باغ گیاه‌شناسی نیویورک۷٬۸۰۰٬۰۰۰NYنیویورک، آمریکا
مؤسسه گیاه‌شناسی کومارو۷٬۱۶۰٬۰۰۰LEسن پترزبورگ، روسیه
باغ‌های گیاه‌شناسی پادشاهی کیو۷٬۰۰۰٬۰۰۰Kلندن، انگلستان
باغ گیاه‌شناسی میسوری۶٬۶۰۰٬۰۰۰MOسنت لوئیس، آمریکا
باغ گیاه‌شناسی ژنو۶٬۰۰۰٬۰۰۰Gژنو، سوئیس
مرکز تنوع زیستی ناتورالیس۵٬۷۰۰٬۰۰۰AMD, L, U, WAGلیدن، هلند
موزه تاریخ طبیعی لندن۵٬۲۰۰٬۰۰۰BMلندن، انگلستان
گیاکده‌های دانشگاه هاروارد۵٬۰۰۵٬۰۰۰A, AMES, ECON, FH, GH, NEBCکمبریج، آمریکا
گیاکدهٔ ملی آمریکا (مؤسسه اسمیتسونین)۵٬۰۰۰٬۰۰۰USواشینگتن، آمریکا
موزه تاریخ طبیعی وین۵٬۰۰۰٬۰۰۰Wوین، اتریش
موزه ملی تاریخ طبیعی سوئد۴٬۴۰۰٬۰۰۰Sاستکهلم، سوئد
دانشگاه مون‌پلیه۴٬۰۰۰٬۰۰۰MPUمون‌پلیه، فرانسه
باغ گیاه‌شناسی مِیزه۴٬۰۰۰٬۰۰۰BRمِیزه، بلژیک
گیاکدهٔ هاوسکنشت (دانشگاه ینا)۳٬۵۰۰٬۰۰۰JEینا، آلمان
مجموعهٔ گیاه‌شناسی دولتی مونیخ۳٬۲۰۰٬۰۰۰Mمونیخ، آلمان
باغ و موزهٔ گیاه‌شناسی برلین۳٬۰۰۰٬۰۰۰Bبرلین، آلمان
موزه تاریخ طبیعی فنلاند۳٬۰۰۰٬۰۰۰Hهلسینکی، فنلاند
موزه فیلد۲٬۷۰۰٬۰۰۰Fشیکاگو، آمریکا
دانشگاه کپنهاگ۲٬۵۱۰٬۰۰۰Cکپنهاگ، دانمارک
گیاکدهٔ ملی چین (آکادمی علوم چین)۲٬۴۷۰٬۰۰۰PEپکن، چین

گیاکدهٔ دیجیتال

گیاکدهٔ دیجیتال مجموعه‌ای از تصویرهای رقمی نمونه‌های گیاهی است که بیشتر برای گسترش دسترسی به مجموعه‌ها فراهم می‌شود. هر سند تصویری، مکان، گردآورنده و نام علمی گیاه را نیز دربردارد.[۲۴]

از آنجا که در گیاکده‌داری هرگز نمونه را وارونه نمی‌کنند، برای تصویربرداری از پویشگرهای ویژه‌ای بهره می‌گیرند که سطح پویش را به سوی نمونه بالا می‌آورند؛ جایگزین‌های آن پویشگر کتاب یا پایهٔ دوربین است. هنگام تصویربرداری باید یک خط‌کش و یک کارت رنگ‌سنجی کوچک نیز در کادر باشد تا اندازه و رنگ نمونه سنجش‌پذیر بماند؛ جی‌استور برای نمونه‌هایی که به طرح جهانی گیاهان سپرده می‌شوند نام و نشان گیاکده را بر خط‌کش و یک کارت رنگ‌سنجی استاندارد را الزامی کرده است.[۲۴][۲۵]

رقمی‌سازی به درازتر شدن عمر نمونه‌ها نیز می‌انجامد: گیاکده‌های بزرگ برنامه‌های وام‌دهی بین‌المللی دارند و جابه‌جایی فیزیکی نمونه‌ها آن‌ها را فرسوده می‌کند، در حالی که فرستادن تصویر رقمی می‌تواند جای وام را بگیرد یا دست‌کم روشن کند که کدام نمونه‌ها واقعاً باید فرستاده شوند.[۲۴] تروپیکوس، پایگاه دادهٔ باغ گیاه‌شناسی میسوری، از نمونه‌های چنین مجموعه‌های برخطی است.

آفات و حفاظت

نمونه‌های گیاکده‌ای در برابر آب، کپک، آفت‌ها، کندگی، گرد و خاک و آسیب ناشی از نگهداری نادرست آسیب‌پذیرند و بخش بزرگی از این آسیب‌ها با حفاظت پیشگیرانه قابل جلوگیری است.[۱۴]

  • آفت‌ها. آفت‌های رایج گیاکده شپشه‌ها و چند گونه سوسک انبار و کتاب‌اند. دو درمان اصلی، انجماد و کم‌اکسیژن‌سازی است: نمونه را در کیسه‌ای پلاستیکی درزبندی‌شده می‌گذارند و هوای اضافی را بیرون می‌رانند و سپس دست‌کم چهارده روز در دمای منفی ۱۸ درجه سلسیوس یا هفتاد و دو ساعت در دمای منفی ۳۰ درجه سلسیوس نگاه می‌دارند؛ یا با لایه‌های بازدارنده و جذب‌کنندهٔ اکسیژن محیطی کم‌اکسیژن پدید می‌آورند. سودمندترین اقدام پیشگیرانه مدیریت تلفیقی آفات است.[۱۴]
  • قارچ‌زدگی. مهم‌ترین عامل خطر، خشک‌نشدن کامل نمونه یا خیس‌شدن دوبارهٔ آن است، به‌ویژه در مناطق گرم و مرطوب. نمونه‌هایی که بخش‌های آبدار دارند یا ترشح قندی دارند بیش از همه در خطرند. رویش قارچ را می‌توان با اتانول پاک کرد، ولی این کار ممکن است نمونه را برای پژوهش‌های شیمیایی دگرگون کند و تنها قارچ موجود را از میان می‌برد، نه رویش آینده را.[۱۴]
  • نور. نور مرئی و فرابنفش رنگدانه‌های زیستی را می‌پراند و پیوندهای شیمیایی را می‌شکند و نمونه را سست و شکننده می‌کند.[۱۴]
  • آلایندگی. گنجه‌های فلزی بر گنجه‌های چوبی برتری دارند، زیرا ترکیب‌های آلی فرار از خود رها نمی‌کنند، آسان تمیز می‌شوند و گنجهٔ خوب درزبندی‌شده ریزاقلیمی پایدار با رطوبت نسبی یکنواخت پدید می‌آورد.[۱۴]
  • آب‌زدگی. سیل یا نشت سقف و خرابی آب‌پاش آتش‌نشانی به جمع‌شدگی، کژدیسی و لکه‌دار شدن نمونه می‌انجامد. نمونه‌های آب‌خورده را منجمد می‌کنند تا فرسایش به تأخیر بیفتد و از حملهٔ قارچ جلوگیری شود و کارشناسان زمان لازم را برای مرمت به دست آورند.[۱۴]

در مرمت، نخست از ورق سوارشدهٔ اصلی عکس می‌گیرند تا مرجعی برای جای‌گذاری دوباره باشد. گرد و خاک را با اسفنج ویژه و قلم‌موی نرم برمی‌دارند و در نمونه‌های کهن که ممکن است اثر مواد شیمیایی سمی داشته باشند از تجهیزات محافظت فردی بهره می‌گیرند. بخش‌های شکسته را با نوارهای باریک کتانی چسب‌دار و پایدار به هم می‌پیوندند و دانه‌ها یا برگ‌های جدا را در پاکت مقوایی بی‌اسید بر روی ورق نگه می‌دارند.[۱۴]

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ «گیاکده» [زیست‌شناسی-علوم گیاهی] هم‌ارزِ «هرباریوم» (به انگلیسی: herbarium)؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. دفتر پانزدهم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
  2. 1 2 3 Edinburgh, Royal Botanic Garden. "Royal Botanic Garden Edinburgh - What is a herbarium". www.rbge.org.uk. Archived from the original on 6 مارس 2016. Retrieved 2016-03-25.
  3. 1 2 3 4 "Preparing and Storing Herbarium Specimens" (PDF). Conserve O Gram. National Park Service. November 2009. Retrieved 24 March 2016.
  4. ↑ "Fungarium". Royal Botanic Gardens, Kew (in English). Retrieved 2 فوریه 2016.
  5. ↑ "Wood collection (xylarium)". Royal Botanic Gardens, Kew (in English). Retrieved 2 فوریه 2016.
  6. ↑ تیرز، ۱۳.
  7. ↑ تیرز، ۱۵–۱۶.
  8. ↑ تیرز، ۱۶.
  9. ↑ تیرز، ۲۰.
  10. ↑ اسپریگ و نلمز، ۵۴۶.
  11. ↑ Christenhusz, Maarten J. M. (آوریل 2004). "The hortus siccus (1566) of Petrus Cadé: a description of the oldest known collection of dried plants made in the Low Countries". Archives of Natural History (in English). 31 (1): 30–43. doi:10.3366/anh.2004.31.1.30.
  12. ↑ Müller-Wille, Staffan (1 ژوئن 2006). "Linnaeus' herbarium cabinet: a piece of furniture and its function". Endeavour (in English). 30 (2): 60–64. doi:10.1016/j.endeavour.2006.03.001. PMID 16600379.
  13. 1 2 3 4 Chater, Arthur O. "Collecting and Pressing Specimens" (PDF). Botanical Society of Britain and Ireland (in English). Retrieved 2 فوریه 2016.
  14. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 "Care and conservation of botanical specimens" (PDF) (in English). Institute of Conservation و Natural Sciences Collections Association. 2013.
  15. ↑ "Herbarium". Royal Botanic Gardens, Kew (in English). Retrieved 25 مارس 2016.
  16. 1 2 Funk, Vicki (ژانویه 2003). "The Importance of Herbaria". Plant Science Bulletin (in English). 49 (3): 94.
  17. ↑ "Linnaean Collections". The Linnean Society (in English). Retrieved 23 اکتبر 2019.
  18. 1 2 Heberling, J. Mason; Isaac, Bonnie L. (2017). "Herbarium specimens as exaptations: New uses for old collections". American Journal of Botany (in English). 104 (7): 963–965. doi:10.3732/ajb.1700125. PMID 28701296.
  19. 1 2 Davis, Charles C. (2023). "The herbarium of the future". Trends in Ecology and Evolution (in English). 38 (5): 412–423. doi:10.1016/j.tree.2022.11.015. PMID 36549958.
  20. ↑ Viveiros-Moniz, Melissa; García-Muñoz, Ana (1 ژوئن 2025). "Monitoring biodiversity in the global change era: The importance of herbaria and genetic diversity". Perspectives in Plant Ecology, Evolution and Systematics (in English). 67: 125862. doi:10.1016/J.PPEES.2025.125862.
  21. ↑ Forin, Niccolò; Nigris, Sebastiano (2018). "Next Generation Sequencing of Ancient Fungal Specimens: The Case of the Saccardo Mycological Herbarium". Frontiers in Ecology and Evolution (in English). 6: 129. doi:10.3389/fevo.2018.00129.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:doi رایگان بی‌نشان (رده)
  22. 1 2 "Index Herbariorum" (in English). New York Botanical Garden. Retrieved 16 مه 2023.
  23. ↑ Thiers, Barbara M. (1 ژانویه 2026). "The World's Herbaria 2025: A Summary Report Based on Data from Index Herbariorum" (PDF) (in English). New York Botanical Garden.
  24. 1 2 3 "Digitisation". Royal Botanic Gardens, Kew (in English). Retrieved 26 اکتبر 2011.
  25. ↑ Mast, Austin; Riccardi, Greg (20 جولای 2012). "Five task clusters that enable efficient and effective digitization of biological collections". ZooKeys (in English) (209): 19–45. doi:10.3897/zookeys.209.3135. PMID 22859876.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:doi رایگان بی‌نشان (رده)

کتاب‌نامه

  • تیرز, باربارا (2020). Herbarium: The Quest to Preserve and Classify the World's Plants (in English). Timber Press. ISBN 978-1-64326-052-5.
  • اسپریگ, تی. ای.; نلمز, ای. (1 اکتبر 1931). "The Herbal of Leonhart Fuchs". Botanical Journal of the Linnean Society (in English). 48 (325): 545–642. doi:10.1111/j.1095-8339.1931.tb00596.x.

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ هرباریوم موجود است.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.