گیمزو
گیمزو
גִּמְזוֹ | |
|---|---|
| نویسه‌گردانی(های) عبری | |
  گیمزو  گیمزو | |
| مختصات: ۳۱°۵۵′۳۱″ شمالی ۳۴°۵۶′۳۰″ شرقی / ۳۱٫۹۲۵۲۸°شمالی ۳۴٫۹۴۱۶۷°شرقی | |
| کشور |  اسرائیل |
| شورا | شورای منطقه‌ای حِوِل مودیعین |
| شهرک | پوعالی آگودات یسرائل |
| بنیان‌گذار | یهودیان مجاری |
| جمعیت (۲۰۱۴) | ۱۱۳۷ |
| وبگاه | www.gimzo.org.il |
گیمزو (גִּמְזוֹ) یک موشاو دینی در بخش مرکزی اسرائیل است. این موشاو میان شهرهای لد و مودیعین و در حوزه قضایی شورای منطقه‌ای حِوِل مودیعین قرار دارد. گیمزو در حاشیه جنگل بن‌شمن و بر سر تقاطع اصلی بزرگراه ۱ و بزرگراه ۴۴۳ واقع شده که از شاهراه‌های اصلی منتهی به اورشلیم هستند.
این موشاو در ۲۸ فوریه ۱۹۵۰ به دست گروهی از مهاجران یهودی مجاری بنیان نهاده شد و وابسته به حزب پوعالی آگودات یسرائل است. نام گیمزو برگرفته از شهری کهن است که در کتاب مقدس از آن یاد شده‌است. جمعیت موشاو تا سال ۲۰۱۴ به ۱۱۳۷ نفر رسیده بود.
جغرافیا
موشاو گیمزو در دشت‌های غربی و در دامنه کوه‌های یهودیه و در ارتفاع ۱۱۱ متری از سطح دریا جای دارد.[۱] این روستا در حدود شش کیلومتری جنوب شرقی لد، نزدیک به ۲۳ کیلومتری جنوب شرقی تل‌آویو و در حدود ۳۲ کیلومتری شمال غربی مرکز تاریخی اورشلیم واقع شده‌است.[۲] از سوی غرب، رودخانه نحال آیالون از کنار آن می‌گذرد و در شمال شرقی آن مجموعه جنگلی بن‌شمن آغاز می‌شود.[۳]
گیمزو از راه بزرگراه ۱ (تل‌آویو–اورشلیم) که در امتداد لبه غربی موشاو کشیده شده و به‌صورت مشترک با بزرگراه ۶ (بزرگراه ترانس‌اسرائیل) عمل می‌کند، به شبکه حمل‌ونقل کشور متصل است. دو تبادل بزرگراهی مهم یعنی تبادل دانیال و تبادل بن‌شمن در نزدیکی موشاو قرار دارند.[۴]
پیشینه
دوره باستان و کتاب مقدس
گیمزو نخستین بار در کتاب مقدس و در حدود سال ۷۴۰ پیش از میلاد یاد شده‌است؛ هنگامی که فلیسطی‌ها این ناحیه را از دست آحاز، پادشاه یهودا، گرفتند. بر پایه متن کتاب دوم تواریخ ایام: «فلیسطی‌ها نیز به شهرهای پست‌زمین و نِگِو یهودا تاختند و بیت شمش و آیالون و جدیروت و سوکو با روستاهایش و تمنه با روستاهایش و گیمزو با روستاهایش را گرفتند و در آنجا ساکن شدند.»[۵]
گمان می‌رود نام گیمزو از میوه درخت انجیر سیکامور به نام «گومز» گرفته شده باشد که در این ناحیه فراوان بوده‌است. این برداشت بر پایه آیه‌ای از کتاب مقدس است: «پادشاه سیم و زر را در اورشلیم مانند سنگ فراوان ساخت و چوب سرو را همچون چنارهای دشت بسیار گردانید.»[۶] در دوره تلمودی نیز ربی شمعون بن گملیئل گفته‌است: «نشانه کوه‌ها «میلین» است، نشانه دره‌ها درخت خرما، نشانه رودخانه‌ها نی و نشانه دشت‌ها درخت چنار.»[۷]
موشاو گیمزو خاستگاه حکیم تنایی نحوم ایش گمزو بود که همواره می‌گفت «گم زو لِطووا» (גם זו לטובה) به معنای «این نیز به خیر است» که بازی‌ای زبانی با نام زادگاهش «گَم‌زو» است.[۸]
در کنار موشاو، تپه باستانی تل گیمزو قرار دارد که در آن بقایا و سفالینه‌هایی از دوره‌های گوناگون از عصر مفرغ آغازین (هزاره سوم پیش از میلاد) یافت شده‌است. در دوره معبد دوم و دوران میشنا و تلمود، شهرکی یهودی در این مکان وجود داشته‌است.[۹]
دوره عثمانی و قیمومت بریتانیا
تا پیش از سال ۱۹۴۸، روستای عربی جیمزو در این محل قرار داشت که احتمالاً نام شهر کهن کتاب‌مقدسی را حفظ کرده بود. در سال ۱۹۳۱ این روستا ۱۰۸۱ نفر جمعیت در ۲۶۸ خانه داشت و از سال ۱۹۲۰ دارای یک مدرسه ابتدایی پسرانه بود.[۱۰]
در سال ۱۹۱۷، بریتانیایی‌ها به فرماندهی ژنرال ادموند آلنبی فلسطین را تصرف کردند. روستای فلسطینی جیمزو به‌عنوان نقطه تجمع لشکر ۵۲ بریتانیا برای پیشروی به سوی اورشلیم از راه گردنه بیت حورون یاد شده‌است.[۱۱]
جنگ ۱۹۴۸ و بنیان‌گذاری موشاو
در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل، «عملیات دنی» با هدف تصرف لد، رمله، لطرون و رام‌الله و کاستن فشار بر اورشلیم طراحی شد. در ۱۰ ژوئیه ۱۹۴۸، تیپ یفتاح روستاهای عنابه، جیمزو، دانیال و دحیریه را تصرف کرد. ساکنان جیمزو آواره شدند و ساختمان‌های روستا به‌کلی ویران گردید.[۱۲]
موشاو کنونی در ۲۸ فوریه ۱۹۵۰ (۹ اسفند ۱۳۲۸) بر زمین‌های روستای عربی ویران‌شده جیمزو و به دست گروهی از مهاجران یهودی از مجارستان بنیان نهاده شد. بنیان‌گذاران گروهی از حسیدیم ساتمار به نام «عِتص حَییم» (درخت زندگی) بودند که به حزب پوعالی آگودات یسرائل وابستگی داشتند.[۱۳] در مراسم بنیان‌گذاری، خاخام باروخ هاگر (آدمور حسیدیم سرت ویژنیتس) و یعقوب کتص از حزب پوعالی آگودات یسرائل حضور داشتند.[۱۴]
توسعه و گسترش
در سال ۱۹۵۱، دولت اسرائیل گروهی از مهاجران مراکشی را در موشاو اسکان داد تا جمعیت آن افزایش یابد. با وجود این، موشاو سال‌ها با دشواری‌های اقتصادی دست‌وپنجه نرم کرد و بسیاری از ساکنان آن را ترک کردند.[۱۵] در اواسط دهه ۱۹۷۰ تصمیم گرفته شد یک تعاونی کشاورزی وابسته به پوعالی آگودات یسرائل در آنجا برپا شود و در سال ۱۹۷۷ هسته‌ای از ۱۲ خانواده جوان که به کشاورزی می‌پرداختند به موشاو پیوستند.[۱۶]
در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ موشاو به نزدیک هفتاد خانوار گسترش یافت. در پایان دهه ۱۹۹۰ محله جدیدی در موشاو ساخته شد و قطعه‌زمین‌های آن با قرعه‌کشی میان خانواده‌های عضو تقسیم گردید. بخشی از قطعات برای فرزندان ساکنان نگاه داشته شد و بخش دیگر به تازه‌واردان فروخته شد. بدین ترتیب موشاو در مدت کوتاهی اندازه خود را دوبرابر کرد.[۱۷]
ساختار و جمعیت
امروزه موشاو از دو بخش اصلی تشکیل شده‌است: موشاو قدیمی و محله توسعه‌یافته. در بخش قدیمی سه خیابان به نام‌های درختان و گیاهان وجود دارد و در بخش جدید دو خیابان ساخته شده‌است.[۱۸] در مرکز موشاو سه کنیسه، حمام‌های آیینی (میکوه) برای مردان و زنان، باشگاه روستا (که به‌عنوان مرکز اجتماعی، کتابخانه و تالار جشن کار می‌کند)، شعبه محلی بنی‌عقیوا، درمانگاه، فروشگاه و شش مهدکودک قرار دارد.[۱۹]
در موشاو پنج کنیسه برای گروه‌های گوناگون از جمله حسیدیم، یهودیان یمنی‌تبار، یهودیان شرقی‌تبار، حسیدیم حبد و یک کنیسه مرکزی وجود دارد.[۲۰]
ساکنان موشاو دربرگیرنده یهودیان حریدی و ارتدکس از هر دو پیشینه سفاردی و اشکنازی هستند که شیوه زندگی صهیونیسم دینی را دنبال می‌کنند.[۲۱] بر پایه آمار سال ۲۰۱۴، جمعیت موشاو ۱۱۳۷ نفر بوده و طی آن سال رشدی ۲٫۸ درصدی داشته‌است.[۲۲]
اقتصاد
موشاو شامل ۷۱ قطعه زمین کشاورزی است.[۲۳] محصولات کشاورزی اصلی گیمزو امروزه شامل باغ‌های مرکبات و زیتون به همراه تاکستان‌ها و مقداری محصولات خزان‌دار است. با این حال، شمار اندکی از خانواده‌ها همچنان به کشاورزی اشتغال دارند و بیشتر زمین‌ها را کشت می‌کنند.[۲۴]
یادبودها
در کنار موشاو و در دامنه جنگل بن‌شمن، بنای یادبود بزرگی برای سه تن از فرماندهان هگانا در تل‌آویو برپاست: ایسرائل شحوری، شورا اوشروبیتس و یحزقل بن‌داوود که در ۲۰ ژوئیه ۱۹۴۸ بر اثر برخورد خودرویشان با مین در این مکان کشته شدند.[۲۵]
بر فراز تپه باستانی تل گیمزو، سکوی دیدبانی سرپوشیده‌ای به یاد یهوناتان آینهورن (فرزند موشاو که در جنگ دوم لبنان کشته شد) و دو رزمنده گردان دینی ساخته شده‌است. این تپه نخست «میتصپه هَشنَییم» (دیدگاه دو تن) نام داشت و سپس به «مَعَلوت یهوناتان» تغییر نام یافت.[۲۶]
منابع
- ↑ «Moshav Gimzo». Moshav Gimzo. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Gimzo – Geografie». ویکی‌پدیای چکی. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «History». Gimzo. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «גמזו». gimzo.org.il. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ 2 Chronicles 28:18
- ↑ 2 Chronicles 1:15
- ↑ توسفتا شویعیت ۷:۹
- ↑ Hareuveni, Imanuel (2010). Eretz Israel Lexicon (in Hebrew). Matach. pp. 196-197
- ↑ «גמזו (מושב) – תל גמזו». ویکی‌پدیای عبری. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Welcome To Shilta». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «History». Gimzo. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. مؤسسه مطالعات فلسطین. ص. ۳۸۶. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Moshav Gimzo». Moshav Gimzo. ۲۰۰۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ نوامبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۰۷-۱۲-۰۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «ההיסטוריה של הקמת היישוב». مושب گیمزو. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «גמזו». gimzo.org.il. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «גמזו». modiin-region.muni.il. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ ژوئن ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «ההיסטוריה של הקמת היישוב». مושب گیمزو. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «גמזו». gimzo.org.il. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «גמזו (מושב) – מבנה ומיקום». ویکی‌پدیای عبری. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «גמזו (מושב)». ویکی‌پدیای عبری. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Official website». Moshav Gimzo. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «יישובים 2014». اداره مرکزی آمار اسرائیل. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ نوامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Moshav Gimzo». Moshav Gimzo. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «גמזו». gimzo.org.il. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «גמזו». modiin-region.muni.il. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ ژوئن ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «גמזו (מושב) – תל גמזו». ویکی‌پدیای عبری. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Gimzo». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Гимзо». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای روسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Gimzo». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای چک ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «גמזו (מושב)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عبری ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- مناطق مسکونی بنیانگذاریشده در ۱۹۵۰ (میلادی)
- بنیانگذاریهای ۱۹۵۰ (میلادی) در اسرائیل
- مناطق مسکونی در استان مرکز (اسرائیل)
- موشاو