آمنی‌دنس

آمنی‌دنس; محدودهٔ زمانی: Cambrian Stage ۳ پرکامبرین کامبرین اردویسین سیلورین دوونین کربنیفر پرمین تریاس ژوراسیک کرتاسه پالئوژن نئوژن ۰ ۵۲۱ ۵۱۵
	فسیلی از بخشی از دستگاه دهانی Omnidens qiongqii ازلاگرشتات شیائوشیبای چین، به همراه یک تریلوبیت کوچک
	بازسازی فرضی «آمنی‌دنس آمپلوس» از زیست‌بوم چنگ‌جیانگ (اسکلریت‌های سفالیک احتمالی حذف شده‌اند).
رده‌بندی علمی
فرمانرو:	جانوران
Stem group:	بندپایان
رده:	†داینوکاریدیدن‌ها
سرده:	†آمنی‌دنس; Hou, Bergström, and Yang, 2006
گونه نماد
	Omnidens amplus; Hou, Bergström, and Yang, 2006
Species
	O. amplus Hou et al., 2006 ; O. qiongqii? Li et al., 2024 ;

آمنی‌دنس ، به معنی «تماما دندان»، یک جنس منقرض‌شده از جانوران بزرگ کامبرین است که تنها از روی مجموعه‌ای از دستگاه‌های دهانی بزرگ و ساختارهای چنگال مانند اسکلروتیزه شناخته می‌شود، که در ابتدا با قطعات دهانی آنومالوکاریدیدها اشتباه گرفته می‌شد. هنگامی که برای اولین بار نامگذاری شد، به عنوان یک پریاپولیید غول‌پیکر تفسیر شد، اما اکنون یک پان‌آرتروپود ^[۲]در نظر گرفته می‌شود. دستگاه دهانی آن بسیار شبیه به دستگاه دهانی پامبدلوریون، لوبوپودین آبشش‌دار کوچک‌تر است، که نشان می‌دهد احتمالاً خویشاوند نزدیک آن گونه، و حتی مترادف احتمالی آن است. با حداکثر طول تخمینی بدن ۱٫۵ متر (۴٫۹ فوت) ، گفته می‌شود که آمنی‌دنس بزرگترین موجود زنده آزادزی شناخته شده کامبرین بوده است. فسیل‌های آمنی‌دنس در شیل‌های مائوتیانشان در استان یوننان در جنوب چین یافت می‌شوند و به ویژه در منطقه کمی جوان‌تر لاگرشتات شیائوشیبا، به وفور یافت می‌شوند. ^[۳]

تاریخچه

اولین نمونه توصیف‌شده از Omnidens برای اولین بار در سال ۱۹۹۴ توصیف شد. در آن زمان، آنرا به عنوان مخروط دهانی یک آنومالوکاریدید تفسیر کردند و از آن به عنوان مدرکی برای این ادعا استفاده شد که آنومالوکاریدیدها می‌توانستند تا ۲ متر (۶٫۶ فوت) طول داشته‌ باشند. آمنی‌دنس بعدها به عنوان نمونه‌هایی از پیتویا و پاراپیتویا توصیف شد تا اینکه سرانجام در سال 2006 به عنوان یک گونه مجزا شناخته و آمنی‌دنس آمپلوس نامگذاری شد. در این زمان، به عنوان یک پریاپولید غول‌پیکر، با حداقل ۱ متر (۳٫۳ فوت) تفسیر شد، بسیار بزرگتر از اکثر پریاپولیدها شناخته شده. نام خاص آن، آمپلوس، به معنای "بزرگ" یا "غول پیکر" است. بعدها آمنی‌دنس به عنوان یکی از خویشاوندان نزدیک پامبدلوریون، گونه آبشش‌دار لوبوپودین، شناسایی شد. در سال ۲۰۲۴، بقایای بیشتری از شیائوشیبا لاگرشتاته توصیف شد که به عنوان گونه جدیدی به نام O. qionqii پیشنهاد شدند، که برگرفته از کیونگچی افسانه‌ای و آدمخوار، یکی از چهار موجود باستانی در اساطیر چینی است که معنای نامش "به طرز ناراحت‌کننده‌ای عجیب" است. ^[۳] اعتبار این گونه جدید بعداً مورد سوال قرار گرفت، زیرا تمام نمونه‌هایی که به عنوان O. amplus شناسایی شدند، فاقد یک صفحه باریک بودند و هیچ‌کدام یک جفت صفحه کامل اضافی برای مجموع ۱۴ صفحه ادعایی، که دو ویژگی تشخیصی اصلی برای O. qiongqii هستند، نداشتند. همچنین اصلاحیه‌ای در تفسیر دهان ارائه شد و استدلال شد که دهان شامل یک «صفحه میانی» جفت نشده در جلوی دهان بوده است که وجود یک دندان اضافی جفت نشده را در برخی فسیل‌ها توضیح می‌دهد. سایر ویژگی‌های تشخیصی نیز مورد بحث قرار گرفتند، از جمله تراز دقیق دندان‌های داخلی به صورت ستونی؛ این ویژگی نیز به عنوان منحصر به فرد بودن یک گونه نسبت به گونه دیگر نشان داده نشد. ^[۱] نویسندگان اصلی پاسخ دادند و استدلال کردند که وجود یک صفحه میانی بی‌اساس است، زیرا در نمونه‌های جدا شده قابل شناسایی نیست. ^[۴]

توصیف

تخمین اندازه *آمنی‌دنس* به عنوان یک لوبوپودین آبشش‌دار، با تنها نواحی کشف‌شده (قطعات دهانی) که با رنگ خاکستری تیره مشخص شده است، همراه با موقعیت پیشنهادی آنچه که گمان می‌رود انتهای زائده‌های جلویی باشد.

آمنی‌دنس در درجه اول از روی قطعات دهانی بزرگ و اخیراً، از روی بخش‌های انتهایی زائده‌های جلویی شناخته شده است. قطعات دهانی حفظ شده، یک حلق عضلانی کوتاه و احتمالاً بیرون‌زده را تشکیل می‌دادند که توسط دایره‌هایی از اسکلریت‌های خاردار احاطه شده بود، که یادآور اسکلریت‌های پریاپولیدها ، کینورینچ‌ها و لوریسیفران‌ها هستند. داخل حلق نیز با چندین ردیف اسکلریت حلقی پوشیده شده بود. بر اساس اندازه بزرگ قطعات دهانی حفظ شده، تخمین زده می‌شود که آمنی‌دنس تا ۱٫۵ متر (۴٫۹ فوت) طول داشته است. ظاهر کلی آن احتمالاً شبیه به خویشاوند نزدیکش، پامبدلوریون، بوده است. دهان، برخلاف مخروط‌های دهانی رادیودونت‌ها، به صورت دو طرفه قرار گرفته بود و دو مجموعه "فک" روبروی هم را تشکیل می‌داد که از تعدادی صفحه دندانی تشکیل شده بودند که به یک صفحه پایه و یک خار ناخن مانند تقسیم می‌شدند. ^[۳] یک "صفحه میانی" جفت نشده احتمالاً در قسمت قدامی وجود داشت که ستون مخصوص دندان‌های حلقی زیرین خود را داشت. ^[۱] زائده‌های جلویی از قسمت‌های انتهایی آنها شناخته می‌شوند که به صورت پایه‌های پهن و به شدت اسکلروتیزه به نظر می‌رسند و دارای یک سری چنگال‌های بلند متقارن دو طرفه هستند. علاوه بر این، عناصری که ممکن است نشان دهنده پوسته‌های سر متقارن دو طرفه باشند و تعدادی ساختار کوچک تیغه مانند، مرتبط با قطعات دهانی و چنگال‌ها یافت شده‌اند. ^[۳]

طبقه‌بندی

آمنی‌دنس به عنوان یک بندپای ساقه‌ای طبقه‌بندی می‌شود. و به دلیل شباهت‌های چشمگیر در قطعات دهانی غیرمتعارف آن، آمنی‌دنس همواره به عنوان یک تاکسون خواهری برای "لوبوپودین آبشش‌دار" پامبدلوریون ویتینگتونی (Pambdelurion whittingtoni) محسوب می‌شود. ^[۳]

کل‌گروه بندپایان

†Siberiidae

	†Siberion

	†Megadictyon

	†Jianshanopodia

†Kerygmachelidae

†Utahnax

	†Kerygmachela

	† Mobulavermis

	†Omnidens

	†Pambdelurion

†Opabiniidae

†Caryosyntrips

†Radiodonta (e.g. Anomalocaris)

	Deuteropoda (بندپایان امروزی)

پراکنش

فسیل‌های آمنی‌دنس هم در زیست‌بوم چنگ‌جیانگ و هم در لاگرشتات شیائوشیبا چین یافت می‌شود که سن آنها تقریباً 520 میلیون سال (مرحله کامبرین 3)^[۵]، است.

O. amplus و O. qiongqii هر دو از چنگ‌جیانگ شناخته شده‌اند، اما نمونه‌هایی که به عنوان O. qiongqii شناسایی شده‌اند، تنها گونه‌های Omnidens موجود در شیائوشیبا هستند، جایی که به وفور نسبی (صدها نمونه، عمدتاً قطعات دهانی) یافت می‌شوند. ^[۳] پامبدلوریون که قطعات دهانی تقریباً یکسانی با آمنی‌دنس دارد، از لاگرشتات Sirius Passet گرینلند است.

منابع

1 2 3 Christian R. A., McCall (2025). "Comment on: Omnidens appendages and the origin of radiodont mouthparts". Papers in Palaeontology (in English). 11 (3). doi:10.1002/spp2.70015. ISSN 2056-2802.
↑ Vinther, Jakob; Porras, Luis; Young, Fletcher J.; Budd, Graham E.; Edgecombe, Gregory D. (2016-11). Zhang, Xi‐Guang (ed.). "The mouth apparatus of the Cambrian gilled lobopodian Pambdelurion whittingtoni". Palaeontology (in English). 59 (6): 841–849. doi:10.1111/pala.12256. ISSN 0031-0239. {{cite journal}}: تاریخ وارد شده در |date= را بررسی کنید (کمک)
1 2 3 4 5 6 Li, Wei; Yang, Jie; Yang, Xiaoyu; Dhungana, Alavya; Wang, Yu; Zhang, Xiguang; Smith, Martin R. (November 2024). "Omnidens appendages and the origin of radiodont mouthparts". Papers in Palaeontology (in English). 10 (6). Bibcode:2024PPal...10E1600L. doi:10.1002/spp2.1600. ISSN 2056-2799.
↑ Li, Wei; Yang, Jie; Yang, Xiaoyu; Dhungana, Alavya; Wang, Yu; Zhang, Xiguang; Smith, Martin R. (2025). "Reply to Comment on: Omnidens appendages and the origin of radiodont mouthparts". Papers in Palaeontology (in English). 11 (3). doi:10.1002/spp2.70016. ISSN 2056-2802.
↑ Hofmann, M. H.; Li, X. H.; Chen, J.; MacKenzie, L. A.; Hinman, N. W. (2016). "Provenance and temporal constraints of the Early Cambrian Maotianshan Shale, Yunnan Province, China". Gondwana Research. 37: 348–361. Bibcode:2016GondR..37..348H. doi:10.1016/j.gr.2015.08.015.
Chen, Jun-Yuan; Ramskold, Lars; Zhou, Gui-Qing (1994). "Evidence for Monophyly and Arthropod Affinity of Cambrian Giant Predators". Science. 264 (5163): 1304–1308. Bibcode:1994Sci...264.1304C. doi:10.1126/science.264.5163.1304. PMID 17780848. S2CID 1913482.
Hou, Xianguang; Bergström, Jan; Jie, Yang (2006). "Distinguishing anomalocaridids from arthropods and priapulids". Geological Journal. 41 (3–4): 259–269. Bibcode:2006GeolJ..41..259X. doi:10.1002/gj.1050. S2CID 83582128.
Hofmann, M. H.; Li, X. H.; Chen, J.; MacKenzie, L. A.; Hinman, N. W. (2016). "Provenance and temporal constraints of the Early Cambrian Maotianshan Shale, Yunnan Province, China". Gondwana Research. 37: 348–361. Bibcode:2016GondR..37..348H. doi:10.1016/j.gr.2015.08.015.
Vinther, Jakob; Porras, Luis; Young, Fletcher J.; Budd, Graham E.; Edgecombe, Gregory D. (2016). "The mouth apparatus of the Cambrian gilled lobopodian Pambdelurion whittingtoni". Palaeontology (in English). 59 (6): 841–849. Bibcode:2016Palgy..59..841V. doi:10.1111/pala.12256. hdl:1983/16da11f1-5231-4d6c-9968-69ddc5633a8a. ISSN 1475-4983. S2CID 88758267.
Li, Wei; Yang, Jie; Zhang, Xiguang (2018). 寒武系第3阶小石坝化石库Omnidens-like口器研究. 中国古生物学会第十二次全国会员代表大会暨第29届学术年会论文摘要集. Archived from the original on 2020-04-11. Retrieved 2020-04-11.

خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «Chen1994» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «Hou2006» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «Hofmann2016» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «Vinther2016» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «Li2018» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.

پیوندهای خارجی

"Arthropod ancestor had the mouth of a penis worm". Natural History Museum. Archived from the original on 2023-06-04.

[mccall2025-1] 1 2 3 Christian R. A., McCall (2025). "Comment on: Omnidens appendages and the origin of radiodont mouthparts". Papers in Palaeontology (in English). 11 (3). doi:10.1002/spp2.70015. ISSN 2056-2802.

[2] Vinther, Jakob; Porras, Luis; Young, Fletcher J.; Budd, Graham E.; Edgecombe, Gregory D. (2016-11). Zhang, Xi‐Guang (ed.). "The mouth apparatus of the Cambrian gilled lobopodian Pambdelurion whittingtoni". Palaeontology (in English). 59 (6): 841–849. doi:10.1111/pala.12256. ISSN 0031-0239. {{cite journal}}: تاریخ وارد شده در |date= را بررسی کنید (کمک)

[qiongqii-3] 1 2 3 4 5 6 Li, Wei; Yang, Jie; Yang, Xiaoyu; Dhungana, Alavya; Wang, Yu; Zhang, Xiguang; Smith, Martin R. (November 2024). "Omnidens appendages and the origin of radiodont mouthparts". Papers in Palaeontology (in English). 10 (6). Bibcode:2024PPal...10E1600L. doi:10.1002/spp2.1600. ISSN 2056-2799.

[li2025-4] Li, Wei; Yang, Jie; Yang, Xiaoyu; Dhungana, Alavya; Wang, Yu; Zhang, Xiguang; Smith, Martin R. (2025). "Reply to Comment on: Omnidens appendages and the origin of radiodont mouthparts". Papers in Palaeontology (in English). 11 (3). doi:10.1002/spp2.70016. ISSN 2056-2802.

[5] Hofmann, M. H.; Li, X. H.; Chen, J.; MacKenzie, L. A.; Hinman, N. W. (2016). "Provenance and temporal constraints of the Early Cambrian Maotianshan Shale, Yunnan Province, China". Gondwana Research. 37: 348–361. Bibcode:2016GondR..37..348H. doi:10.1016/j.gr.2015.08.015.

[Chen1994-6] Chen, Jun-Yuan; Ramskold, Lars; Zhou, Gui-Qing (1994). "Evidence for Monophyly and Arthropod Affinity of Cambrian Giant Predators". Science. 264 (5163): 1304–1308. Bibcode:1994Sci...264.1304C. doi:10.1126/science.264.5163.1304. PMID 17780848. S2CID 1913482.

[Hou2006-7] Hou, Xianguang; Bergström, Jan; Jie, Yang (2006). "Distinguishing anomalocaridids from arthropods and priapulids". Geological Journal. 41 (3–4): 259–269. Bibcode:2006GeolJ..41..259X. doi:10.1002/gj.1050. S2CID 83582128.

[Hofmann2016-8] Hofmann, M. H.; Li, X. H.; Chen, J.; MacKenzie, L. A.; Hinman, N. W. (2016). "Provenance and temporal constraints of the Early Cambrian Maotianshan Shale, Yunnan Province, China". Gondwana Research. 37: 348–361. Bibcode:2016GondR..37..348H. doi:10.1016/j.gr.2015.08.015.

[Vinther2016-9] Vinther, Jakob; Porras, Luis; Young, Fletcher J.; Budd, Graham E.; Edgecombe, Gregory D. (2016). "The mouth apparatus of the Cambrian gilled lobopodian Pambdelurion whittingtoni". Palaeontology (in English). 59 (6): 841–849. Bibcode:2016Palgy..59..841V. doi:10.1111/pala.12256. hdl:1983/16da11f1-5231-4d6c-9968-69ddc5633a8a. ISSN 1475-4983. S2CID 88758267.

[Li2018-10] Li, Wei; Yang, Jie; Zhang, Xiguang (2018). 寒武系第3阶小石坝化石库Omnidens-like口器研究. 中国古生物学会第十二次全国会员代表大会暨第29届学术年会论文摘要集. Archived from the original on 2020-04-11. Retrieved 2020-04-11.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]