ارغوش
ارغوش | |
|---|---|
| زادهٔ | گیلان |
| درگذشت | گیلان |
| عنوان | شاه گیلان |
اَرغوش یا اَرغوش فَرهَدان (در برخی منابع آغُش وهادان)، از فرمانروایان کهن و افسانهای گیلان در روزگار کیخسرو دانسته شدهاست. خاندان زیاریان خود را از نسل ارغوش میدانستند و او را نیای باستانی و شاهی اسطورهای خویش معرفی کردهاند.[۱]
جایگاه در تبارنامه
بر پایهٔ گزارش ابناسفندیار و پژوهشهای ویلفرد مادلونگ، زیار پدر مرداویج و وشمگیر، از تبار خاندان سلطنتی گیلان بود که خود را از نسل ارغوش میدانستند.[۲] در برخی نسخهها از تبارنامههای محلی شمال ایران، نام او بهصورت «آغش وهادان» آمدهاست.[۳] در این روایتها، ارغوش بهعنوان شاه گیلان در زمان کیخسرو معرفی شدهاست و از او بهعنوان نیای دیرین خاندانهای اشرافی دیلمیان و گیلکها یاد شدهاست.[۴]
جایگاه اسطورهای
شخصیت ارغوش در تاریخ رسمی ایران پیش از اسلام حضور ندارد و بیشتر در منابع اسطورهای و محلی شمال ایران (بهویژه گیلان و طبرستان) ذکر شدهاست. از دیدگاه تاریخی، این نام احتمالاً بازتابی از یکی از شاهزادگان محلی پیش از ساسانی در گیلان است که بعدها در سنتهای بومی به صورت شاه افسانهای درآمدهاست.[۵]
ارغوش در تبار زیاریان
خاندان زیاریان با استناد به این تبار، مشروعیت سیاسی خود را در شمال ایران (بهویژه در گیلان و طبرستان) تقویت میکردند. به گفتهٔ ابوالفداء، زیار از خاندان شاهنشاهوند، شریفترین طایفه از میان چهار خاندان گیل، بود که نسبشان به ارغوش میرسید.[۶]
در منابع
- ویلفرد مادلونگ در مقالهٔ خود «Minor Dynasties of Northern Iran» در *Cambridge History of Iran* به ارغوش بهعنوان نیای افسانهای زیاریان اشاره میکند.[۷]
- کلیفورد ادموند باسورث در دانشنامه اسلام (Encyclopaedia of Islam, 2007) نیز این نسبت را یاد کردهاست.[۸]
- محمدعلی مفرد در کتاب ظهور و سقوط آل زیار، ارغوش را همان «آغش وهادان» دانسته که در زمان کیخسرو بر گیلان فرمان میراند.[۹]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ Madelung، «The Minor Dynasties of Northern Iran»، 212.
- ↑ Bosworth، «Ziyārids».
- ↑ مفرد، ظهور و سقوط آل زیار، ۸۱.
- ↑ Madelung، «Abū Isḥāq Al-Ṣābī on the Alids of Tabaristān and Gīlān».
- ↑ Bosworth، The Heritage of Rulership in Early Islamic Iran and the Search for Dynastic Connections with the Past، 20.
- ↑ Bosworth، The Heritage of Rulership in Early Islamic Iran and the Search for Dynastic Connections with the Past، 20.
- ↑ Madelung، «The Minor Dynasties of Northern Iran»، 212.
- ↑ Bosworth، «Ziyārids».
- ↑ مفرد، ظهور و سقوط آل زیار، ۸۱.
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
