برتای هلند

برتای هلند
ملکهٔ فرانک‌ها
تصدی۱۰۷۲–۱۰۹۲
زادهح. ۱۰۵۵
فلاردینگن، هلند
درگذشته۱۵ اکتبر ۱۰۹۴ (۳۹ سال)
مونتروی، پا-دو-کاله، فرانسه
همسر(ان)فیلیپ یکم، پادشاه فرانسه
فرزند(ان)کنستانس، شاهدخت انطاکیه
لوئی ششم، پادشاه فرانسه
خاندانگرولفینگ
پدرفلوریس یکم، کنت هلند
مادرگرترود ساکسونی

برتای هلند (به انگلیسی: Bertha of Holland) (ح. ۱۰۵۵ – ۱۵ اکتبر ۱۰۹۴) که با نام «برت» یا «برتای فریزیا» نیز شناخته می‌شود و به اشتباه «برتا» یا «برترادا» نامیده شده، از ۱۰۷۲ تا ۱۰۹۲ ملکهٔ فرانسه، به عنوان همسر نخست شاه فیلیپ یکم فرانسه بود.[۱] ازدواج برتا با شاه در سال ۱۰۷۲ نتیجهٔ مذاکرات صلح میان فیلیپ و ناپدری او، کنت رابرت یکم فلاندر بود.[۲] پس از نه سال بی‌فرزندی، این زوج سلطنتی صاحب سه فرزند شدند، از جمله جانشین فیلیپ، لوئی ششم.[۳] با این حال، فیلیپ تا سال ۱۰۹۰ از همسرش خسته شده بود و در ۱۰۹۲ او را طلاق داد تا با برتراد دو مونفور که از قبل ازدواج کرده بود، ازدواج کند.[۲] این ازدواج رسوایی برانگیخت، زیرا هم فیلیپ و هم برتراد قبلاً با افراد دیگری ازدواج کرده بودند، تا اینکه ملکه برتا سال بعد درگذشت.

اوایل زندگی

برتای هلند در حال ازدواج با شاه فیلیپ یکم

برتا دختر کنت فلوریس یکم هلند و گرترود ساکسونی بود.[۴] برتا شش خواهر و برادر داشت و هر دو والدینش از خانواده‌های بزرگی بودند. پدرش بر سرزمینی حکومت می‌کرد که به‌طور مبهم «فریزیای غرب رودخانه ویلی» توصیف می‌شود و برتا دوران کودکی خود را در آنجا گذراند.[۱] کنت فلوریس یکم در سال ۱۰۶۱ به قتل رسید،[۱] و دو سال بعد مادرش با رابرت فلاندر ازدواج کرد.[۲] رابرت که اکنون به رابرت فریسی معروف بود، سرپرست برتا و شش خواهر و برادرش شد.[۱] در سال ۱۰۷۰، رابرت فریسی درگیر جنگی با شاه فیلیپ یکم فرانسه بر سر جانشینی کنت‌نشین فلاندر شد.[۱][۳] ظرف دو سال، رابرت و فیلیپ پیمان صلحی منعقد کردند که قرار بود با ازدواجی مهر و موم شود. دختران خود رابرت بسیار جوان بودند، اما خواهر ناتنی‌شان برتا دقیقاً در سن مناسب بود.[۱] رابرت بدین ترتیب با ازدواج ناپدری‌اش با شاه فیلیپ موافقت کرد. برتا با فیلیپ ازدواج کرد و احتمالاً در سال ۱۰۷۲ ملکهٔ فرانک‌ها شد.[۱][۲]

ملکه شدن

ملکه برتا و شاه فیلیپ با فرزندانشان

برتا در آن زمان پایین‌ترین جایگاه را در میان زنانی داشت که با یک شاه فرانسوی ازدواج کرده بودند. هیچ شاهزاده‌خانم مناسبی یافت نمی‌شد، زیرا همه آن‌ها با فیلیپ نسبت نزدیک داشتند و کلیسا ازدواج با هیچ‌یک از آن‌ها را کاملاً معتبر نمی‌دانست.[۵] برتا در میان نیاکان شناخته‌شده خود هیچ پادشاهی نداشت و حتی ارتباطات ضعیفی با دودمان کارولنژی که پیشینیان او می‌توانستند ادعا کنند، نداشت. در نتیجه، وقایع‌نگاران معاصر حتی سعی نکردند تبار او را برتر از دختر یک کنت معرفی کنند. با این حال، کمبود نامزدهای سلطنتی، برتا را به انتخابی مناسب تبدیل کرد.[۵] عنوان سلطنتی که او با این ازدواج به دست آورد، پرافتخار بود، اما معنای چندانی نداشت، زیرا او به قلمرو سلطنتی کوچک همسرش که محدود به مناطقی در اطراف پاریس و اورلئان بود، محصور شده بود.[۱]

اطلاعات چندانی دربارهٔ دوران ملکه‌ای برتا در دست نیست. او تنها سه منشور کمک مالی را با امضای خود تأیید کرد. با این حال، او نقشی برجسته در کتاب قدیس‌نگاری به نام زندگی آرنولد ایفا می‌کند. این کتاب قدیس‌نگاری شرح می‌دهد که چگونه او با قدرت سلطنتی خود، راهب‌اعظم ژرار از سن-مدار را اخراج و راهب‌اعظم پیشین، پونتیوس، را که به دلیل سوءمدیریت صومعه برکنار شده بود، دوباره به مقام خود بازگرداند. قدیس آرنولد سوآسون به او هشدار داد که این کار خشم خدا را برمی‌انگیزد و او را از پادشاهی تبعید می‌کند، جایی که در بی‌آبرویی و رنج خواهد مرد. ملکه خشمگینانه از شنیدن حرف‌های او خودداری کرد. اگرچه تمام نسخه‌های موجود زندگی آرنولد از ملکه با نام برترادا یاد می‌کنند، اما واضح است که ملکه مذکور در این کتاب قدیس‌نگاری، برتای هلند است، با توجه به اینکه رویدادهای ذکر شده در آن در زمانی رخ داده که برتا ملکه بوده و بیش از یک دهه پیش از آنکه برتراد (یا برترادا) دو مونفور جایگزین او شود. این کتاب قدیس‌نگاری، اما پس از مرگ برتا و در دوران ملکه‌ای برتراد نوشته شده است که ممکن است توضیح‌دهندهٔ سردرگمی نام‌ها باشد.[۱]

بی‌فرزندی

به مدت شش سال، شاه فیلیپ و ملکه برتا از بی‌فرزندی خود، به ویژه از نبود فرزند پسر، رنج می‌بردند،[۳] که در میان اعضای نخستین خاندان کاپت غیرمعمول نبود.[۲] با این حال، ناگهان اوضاع به گونه‌ای دیگر رقم خورد و ملکه در فاصلهٔ کوتاهی سه فرزند به دنیا آورد: دختری به نام کنستانس در ۱۰۷۸ و دو پسر، وارث مورد انتظار به نام لوئی ششم در ۱۰۸۱ و هنری که در ۱۰۸۳ به دنیا آمد و در کودکی درگذشت.[۲][۳] تولد وارثی که مدتها در انتظارش بودند چنان تأثیری داشت که داستان معجزه‌ای پیرامون آن شکل گرفت. ظاهراً باروری این زوج تنها به واسطهٔ دعاهای یک گوشه‌نشین، قدیس آرنولد سوآسون، بازگشت. آرنولد به ملکه برتا اطلاع داد که پسری در انتظار است و مناسب است که نام کارولنژی لوئی را بر او بگذارند. دختری به نام کنستانس نیز به زودی به دنیا آمد. برتا پسری دیگر به نام هنری به دنیا آورد، اما به نظر می‌رسد که او در دوران نوزادی یا کودکی درگذشت.[۱][۳]

طلاق

شاه فیلیپ با کنتس برترادا ازدواج می‌کند، در حالی که ملکه برتا در قلعه‌ای زندانی است

پس از تولد سه فرزند، این ازدواج شروع به از هم پاشیدن کرد. شاه از همسرش خسته شده بود، اما دلایل آن مشخص نیست. وقایع‌نگاران معاصر توضیحات متفاوتی ارائه می‌دهند. به گفتهٔ مورخ انگلیسی، ویلیام مالمسبری، فیلیپ شکایت داشت که برتا «بسیار چاق» است، هرچند خودش نیز چاق شده بود و نمی‌توانست سوار اسب شود.[۲][۳] در سال ۱۰۹۲، فیلیپ تصمیم خود را برای طلاق «دختری نجیب و با فضیلت از فلوران، کنت هلند، و ناپدری رابرت فریسی» و ازدواج با برتراد دو مونفور، همسر کنت فولک چهارم، کنت آنژو، اعلام کرد. ملکه مطرود به قلعهٔ مونتروی، پا-دو-کاله، که بخشی از زمین‌های جهیزیهٔ او بود، پناه برد.[۲] با این کار، فیلیپ ناپدری خود را به خشم آورد. برتا اندکی بعد، در ۱۵ اکتبر ۱۰۹۴ درگذشت.[۶] این موضوع کار را برای فیلیپ آسان‌تر کرد، زیرا او اکنون می‌توانست دوباره ازدواج کند—هرچند نه با کنتس آنژو، زیرا شوهرش فولک هنوز زنده بود.[۳]

در سال ۱۱۰۸، فیلیپ درگذشت. پسر ملکه‌ای که ظاهراً به دلیل چاقی طلاق داده شده بود، با نام لوئی ششم فرانسه بر تخت نشست. هم او و هم برادرزاده‌اش، کنت فلوریس دوم هلند، به «چاق» ملقب شدند.[۱]

فرزندان

فیلیپ و برتا صاحب سه فرزند شدند:

  1. کنستانس (۱۰۷۸ – ۱۴ سپتامبر ۱۱۲۶)، با هیو، کنت شامپانی قبل از ۱۰۹۷ ازدواج کرد و پس از طلاق، در ۱۱۰۶ با بوهموند یکم انطاکیه ازدواج کرد.
  2. لوئی ششم (۱ دسامبر ۱۰۸۱ – ۱ اوت ۱۱۳۷).
  3. هنری (زادهٔ ۱۰۸۳)، در کودکی درگذشت.

منابع

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 van Bussel, Marion (2012). "Bertha van Holland (ca. 1055–1094)". Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland. Retrieved 8 February 2013.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 Bradbury, Jim (2007). The Capetians: The History of a Dynasty. Continuum International Publishing Group. ISBN 978-0-8264-3514-9.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 Luscombe, David; Riley-Smith, Jonathan (2004). The New Cambridge Medieval History: Volume 4, c.1024-c.1198. Cambridge University Press. ISBN 0-521-41411-3.
  4. ↑ William (of Malmesbury), Gesta Regum Anglorum: The History of the English Kings: General introduction and commentary, Volume 2, Roger Aubrey Baskerville Mynors, Rodney M. Thomson and Michael Winterbottom (Oxford University Press, 1999), 244.
  5. 1 2 Bouchard, Constance Brittain (2001). Those of My Blood: Creating Noble Families in Medieval Francia. University of Pennsylvania Press. ISBN 0-8122-3590-8.
  6. ↑ Nieuwenhuijsen, Kees (2016). Strijd om West-Frisia. De ontstaansgeschiedenis van het graafschap Holland: 900-1100. Omniboek, Utrecht, p. 221. ISBN 9789401907569.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.