برمایه (گاو)
| برمایه (گاو) | |
|---|---|
.png) | |
| اطلاعات کلی | |
| ویژگیها | هر مویش به یک رنگ بود |
| جنسیت | ماده |
| کشته شده به دست | مأموران ضحاک |
| خدمات | پرورش فریدون و استفاده از سرش برای ساخت گرز برای فریدون |
| دوره زندگانی | مابین حکومت جمشید و تسلط ضحاک بر ایران |
بَرمایَه (پَرمایَه) یا برماین که برخی آن را با ضمّهٔ نخست و به صورت پُرمایه هم خواندهاند، در شاهنامه نام گاوی مهربان که فریدون با شیر او پرورده شد ولی ضحاک او را بخاطر اینکه فریدون از شیر او پرورش یافته، کشت.[۱]
برمایه در شاهنامه
در شاهنامه، فریدون از نژاد جمشید است و پدرش آبتین از قربانیان ضحاک بهشمار میآید. به همین دلیل مادر فریدون یعنی فرانک، او را به دور از چشم ضحاک به یاری این گاو نامور، در بیشه اسپروز پرورش میدهد. بعدها ضحاک برمایه را نابود میسازد. فردوسی در ابیات زیر، از این حیوان عجیب چنین یاد کردهاست:
برمایه در کوش نامه
در کوش نامه، برماین وزیر دانای سلکت (فرمانده دژ دماوند) است که آبتین، فریدون را به او سپرده تا فرزندش را بزرگ کند و دانش خودش را به فریدون انتقال دهد. سلکت و برماین، کاخی در کوه برای فریدون ساختند و تمامی افلاک و ستارگان را بر دیوار و سقف آن نقش کردند. دانشمندان برای آموزش فریدون به آن کاخ می رفتند و برای همین موارد، شیر را کنایه از دانش میدانیم و گاو نیز همان تخت و گاهی هست که برای او ساختند. پس اینگونه است که می گویند فریدون شیر از گاو برماین خورده است.[۳]
ایرانشان در ابیات زیر، از این موضوع چنین یاد کردهاست:
| چنین گفت هرکس ز مردان مرد | که از گاو بر مایه او شیر خورد | |
| سخن گر تو از عام خواهی شنود | ندانی شنودن بدان سان که بود | |
| همی شیر دانش نماید به راز | همان گاه را گاو گویند باز | |
| فریدون از آن گاه دانش گشاد | که برماین آن را به دانش نهاد | |
| دگر هرکه را دانش آمد به دست | بگوید که بر گاه خسرو نشست[۳] |
پانویس
منابع
- پارسی نگاشتهٔ شاهنامه، نگارش: فرانک دوانلو، انتشارات آهنگ قلم، چاپ سوم، ۱۳۸۷ (با اندکی تغییر)
- حسین، الهی قمشهای (۱۳۸۶). شاهنامه فردوسی. ترجمهٔ ناهید فرشادمهر. تهران: نشر محمد. شابک ۹۶۴-۵۵۶۶-۳۵-۵.