تایکه
تایکه (چینی: 臺客) اصطلاحی فرهنگی از تایوان است که در ابتدا به عنوان یک واژهٔ تحقیرآمیز از سوی وایشنگرن در تایوان برای توصیف بنشنگرن (ساکنان بومی و اولیهٔ تایوان) به کار میرفت. این واژه در آغاز برای اشاره به تایوانیهای طبقهٔ پایین و کمسواد استفاده میشد و بار منفی قومیتی داشت.
با گذشت زمان و گسترش رسانههای جمعی، معنای «تایکه» دگرگون شدهاست. امروزه این اصطلاح گاهی برای توصیف رفتارهایی نامناسب، سطحپایین یا بیملاحظه به کار میرود، اما در عین حال از سوی کسانی که هویت تایوانی خود را با افتخار میپذیرند، باز-تعریف شدهاست. این افراد تایکه را نمادی از فرهنگ بومی تایوان در برابر طبقهٔ حاکم خارجی میدانند که معیارهای رفتاری خود را بر مردم محلی تحمیل کردهاست.
برخی از کلیشههای مرتبط با تایکه شامل پوشیدن لباس نامناسب در مجالس رسمی، جویدن و تف کردن پوپل و دستکاری خودروها میشود. با گسترش رسانهها، تایکه به تدریج به عنوان یک خردهفرهنگ محلی تایوانی بازنمایی شده و دیگر ویژگیهای ثابتی آن را تعریف نمیکنند، چرا که سبکهای زندگی و مد همواره در حال تغییرند.
پیشینه
دورهٔ نخستین
در روزهای اولیه، این اصطلاح از گویش برخی روستاهای وابستگان نظامی تایوان سرچشمه گرفت و برای توصیف تایوانیهای بومی طبقهٔ پایین و کمسواد به کار میرفت.[۱] واژهٔ تایکه همچنین برای توصیف افرادی که مورد بیمهری بودند نیز به کار میرفت، حتی اگر ویژگیهای یادشده را نداشتند.
در ابتدا این اصطلاح تنها در میان برخی نوجوانان روستاهای نظامی تایوان رایج بود. از این رو هنگامی که آنها وارد جامعهٔ کاری تایوان شدند، جرئت نداشتند این واژه را در فضای عمومی و رسانهها به کار ببرند، زیرا واژه هنوز شناختهشده نبود. حتی افراد از روستاهای نظامی دیگر نیز به دلیل تفاوت در محل زندگی یا شرایط پرورش، ممکن بود این کلمه را نشناسند. این وضع تا اواخر دههٔ ۱۹۹۰ ادامه داشت که برخی هنرمندان مانند دی شو شروع کردند این اصطلاح را در برنامههای تلویزیونی برای توصیف افراد «بیکلاس» به کار ببرند و واژه در رسانههای جمعی محبوبیت یافت.[۱]
دههٔ ۱۹۹۰
در ماه مه ۱۹۹۹، گروه موسیقی مستقل LTK Commune آلبوم راک تایوانیزبانی با نام «台客的復仇 / انتقام تایکه» منتشر کرد. این آلبوم بازتابدهندهٔ جنبشهای اعتراضی تایوان و آلودگی محیط زیست در مناطق روستایی بود.[۱] اگرچه این آلبوم توجه چندانی در رسانههای جریان اصلی به خود جلب نکرد، اما میتوان آن را نشانهای از ظهور آگاهی مدنی و آغاز جستجوی هویتی «تایکهها» دانست.
در اواخر دههٔ ۱۹۹۰، کوین تسای برنامهای تلویزیونی در شبکهٔ TVBS-G به نام «سوپر جنریشن» اجرا کرد تا بر اهمیت اصطلاح «تایکه» و تعریفهای در حال تحول آن تأکید کند.[۱] در این برنامه، نمایندگانی از تایکه به عنوان مهمان دعوت میشدند. آنها گاه با کلیشههایی که به آنها نسبت داده میشد همراهی میکردند و گاه با قدرت هر اتهام نادرستی را رد میکردند. این برنامه یکی از نخستین برنامههای تلویزیونی بود که تایکهها را به صورت عمومی نمایش داد، اما پیامدی متناقض داشت: از یک سو برخی تصویرهای منفی تقویت شد و از سوی دیگر محبوبیت برنامه افزایش یافت.
این برنامه همچنین اصطلاح «تایمی» را معرفی کرد که همان معنا را داشت اما برای توصیف زنان به کار میرفت. برخی پژوهشگران و مردم بر این باور بودند که این واژهها بار تبعیض قومی دارند و در برابر آنها ایستادند. از این رو در جولای ۲۰۰۵، ناشر تایوانی «اسلایت اسپکتروم» در شمارهٔ پنجاه و ششم نشریهٔ خود این پدیده را بررسی کرد.
دههٔ ۲۰۰۰
در اوت ۲۰۰۵، گروهی از هنرمندان تایوانی از جمله وو بای, MC HotDog، چانگ چنیوئه و شو لو با دیدن پتانسیل موجود در واژهٔ تایکه، کنسرت راکی برگزار کردند تا حمایت نسل جوان تایوانی را برای معنابخشی دوباره به این واژه جلب کنند.[۱]
جوتوپی، بابی چن و دیگر هنرمندانی که خود را «بسیار تای» میدانستند، به همراه هنرمند استنلی هوانگ با حمایت مالی شرکت رادیویی چین و دیگر شرکتهای رسانهای، کنسرت راکی در سالن کنفرانس بینالمللی تایپه اجرا کردند. در آوریل ۲۰۰۶ نیز جشنوارهٔ راک تایکه در تایچونگ برگزار شد که شامل رقص میلهای، گاریهای جشن و نمایشهای الکترونیک بود.
پس از این رویدادها، برخی بر این باور بودند که واژهٔ «تایکه» به تدریج بار تحقیرآمیز خود را از دست داده و به نوعی اصطلاح «خودشوخی» تبدیل شدهاست. در سال ۲۰۰۵، شرکت رادیویی چین رویداد «رأیگیری بزرگ تایکه» را برگزار کرد. جکی وو در جایگاه اول، دی شو دوم و جی چو سوم شد. رسانهها پس از این رویداد اعلام کردند که «تایکه» دیگر بار منفی ندارد و به یک نام محبوب تبدیل شدهاست.[۲]
دههٔ ۲۰۱۰
ظهور ملیگرایی تایوانی، چینیزدایی و حزب پیشروی دموکرات به باز-تصاحب واژهٔ «تایکه» انجامید.
در سال ۲۰۱۴، خوانندهٔ تایوانی جنی هسیه گفت:
«ما در تایوان گرلز جنریشن نداریم و لیدی گاگا نداریم. خارجیها همبرگر میخورند؛ ما گوا بائو میخوریم. خارجیها اسموتی مینوشند؛ ما تشوا-پینگ میخوریم. ما صاحبان این سرزمین هستیم. باید بگوییم که زندگی در تایوان نعمتی است. ما به زندگی در تایوان افتخار میکنیم. اگر در تایوان زندگی میکنی، پس تایکه هستی! چه کسی میگوید تایکه بد است؟ من میگویم تایکه جریان اصلی است. چه کسی میگوید تایکه بیکلاس است؟ من میگویم تایکه فوقالعاده باکلاس است. امشب میگوییم که تایکه مُدرن است. تایکه جذاب است. تایکه با دنیا در ارتباط است.»[۳]
اختلاف علامت تجاری تایکه
در سال ۲۰۰۷، دو واژهٔ «تایکه» و «تایکه راک» توسط شرکت Neutron Innovation (BVI) Ltd که برگزارکنندهٔ کنسرت راک بود، به عنوان علامت تجاری ثبت شد و مجوز آن از اداره مالکیت فکری وزارت اقتصاد جمهوری چین دریافت شد.[۴] این امر موجب شد جشنوارهٔ راک ساحل شرقی که قرار بود در ۴ اوت در هوالیِن با موضوع «شب راک تایکه» برگزار شود، مجبور به تغییر نام به «شب راک ساحل شرقی» شود.
این رویداد موجب نارضایتی فرهنگی و پرسشهای محافل علمی شد. خوانندهٔ اصلی LTK Commune و قانونگذار لین شو-فن آشکارا با ثبت «تایکه» به عنوان علامت تجاری مخالفت کردند.[۴] شرکت نوترون ابتدا ادعا کرد که برگزاری کنسرتهای تایکه در «از بین بردن ننگ تایکه» سهم داشته و از جامعه خواست به ارزش برند آنها احترام بگذارد. اما چون ثبت یک عبارت فرهنگی به عنوان علامت تجاری مناقشهٔ بزرگی ایجاد کرد، در ۱۰ سپتامبر ۲۰۰۷ مدیرعامل شرکت نوترون، ژانگ پیرن، اعلام کرد که شرکت از علامت تجاری «تایکه» دست میکشد و برگزاری کنسرتهای بعدی را نیز مدنظر دارد لغو کند.[۴]
در پی این اعلام، خوانندهٔ تایوانی چانگ چنیوئه که پیشتر در کنسرتهای شرکت نوترون اجرا داشت، نارضایتی خود را ابراز کرد و گفت: «در ابتدا هیچکس به فرهنگ تایکه اهمیت نمیداد. این کنسرتهای راک بودند که آن را ترویج دادند. آن سیاستمداران و پژوهشگران نه تنها ما را حمایت نکردند بلکه با دیدی تبعیضآمیز به ما نگاه کردند. اما حالا که تایکه محبوب شده، بر ضد علامت تجاری ما قیام کردهاند. این کاملاً بیمنطق است.»[۵]
جستارهای وابسته
منابع
- 1 2 3 4 5 Keating، Jerome (۱۰ مه ۲۰۰۶). «To be 'taike' is to be a Taiwanese». Taipei Times. ص. ۸. دریافتشده در ۲۰ اکتبر ۲۰۱۵.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «大紀元時報,《吳宗憲穩坐「台客王」小S台妹領導時尚》». بایگانیشده از اصلی در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۹. دریافتشده در ۹ اوت ۲۰۰۶.
{{cite web}}: مقدار|url-status=noنامعتبر (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Shih، Paris (۱۴ دسامبر ۲۰۱۵). «台姊浪潮:謝金燕的台客文藝復興與男同志舞曲文化». Pop Culture Academy (به چینی (تایوان)). دریافتشده در ۵ ژوئیه ۲۰۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 3 «Neutron Innovation Ltd Announcement». ۲ سپتامبر ۲۰۰۷.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «藍正龍被爆超台客». 蘋果日報網站 (به چینی (تایوان)). ۵ مارس ۲۰۰۴.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده)
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Tai Ke». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۱۶ مه ۲۰۲۶.
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «台客». در دانشنامهٔ ویکیپدیای چینی ، بازبینیشده در ۱۶ مه ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- فرهنگ در تایوان
- نامهای تحقیرآمیز مذهبی و نژادی