اوسامو تزوکا

در این نام ژاپنی، «تزوکا» نام خانوادگی است.

اوسامو تزوکا
زادهٔ	۳ نوامبر ۱۹۲۸ تویونوکا، استان اوساکا
درگذشت	۹ فوریهٔ ۱۹۸۹ (۶۰ سال) استان اوساکا
ملیت	ژاپنی
زمینه فعالیت	مانگاکا، انیماتور، تهیه‌کننده، پزشک، نویسنده
آثار برجسته	آسترو بوی، MW، بلک جک، دورورو، Princess Knight، پیامی به آدولف، بودا، ققنوس
عنوان	خدای مانگا، پدر مانگا
همسر	اتسوکو اوکادا
فرزندان	ماکوتو تزوکا
والدین	یوتاکا و فومیکو تزوکا
وبگاه	www.tezuka.co.jp

تزوکا اوسامو (به ژاپنی: 手塚 治虫 Tezuka Osamu) (۳ نوامبر ۱۹۲۸ - ۹ فوریهٔ ۱۹۸۹) از مشهور ترین طراحان مانگای ژاپنی است. بسیاری از آثار او به صورت انیمه تولید شده. از مهم‌ترین آثار تزوکا می‌توان به آسترو بوی، بلک جک، ققنوس، کیمبا شیر سفید و دورورو اشاره کرد. همچنین او موسس استودیو پویانمایی تزوکا پروداکشنز نیز است.

زندگینامه

اوایل زندگی (۱۹۲۸-۱۹۴۵)

اوسامو تزوکا در ۳ نوامبر ۱۹۲۸ در شهر تویوناکا، استان اوساکا، به عنوان بزرگترین فرزند از سه برادر متولد شد. در پنج سالگی، به روستای اوباما، منطقه کاوابه، استان هیوگو (که در سال ۱۹۵۴ به شهر تاکارازوکا تبدیل شد) نقل مکان کرد. او تا زمان نقل مکان به توکیو در تاکارازوکا ماند. او که در خانواده‌ای آزاد بزرگ شده بود، پسری شوخ طبع و خیال پرداز بود که با مانگا و انیمیشن آشنا بود. وقتی تزوکا جوان بود پدرش فیلم های والت دیزنی را به وی نشان داد و تزوکا به آثار دیزنی علاقه مند شد و حتی انیمیشن بامبی را بیش از ۸۰ بار دید. البته تزوکا بعد ها اظهار داشت مهم ترین الهام بخش وی برای تبدیل شدن به یک انیماتور دیزنی نبود بلکه دیدن انیمیشن چینی Princess Iron Fan بود. طی دوران مدرسه وی توانایی خود را در طراحی توسعه داد و اولین آثار آماتور خود را خلق کرد.در دوران دبیرستان در سال ۱۹۴۴، تزوکا برای کار در یک کارخانه آزبست در اوساکا به عنوان بخشی از خدمت اجباری در جنگ جهانی دوم فراخوانده شد. او به طور همزمان به نوشتن مانگا ادامه داد. در سال ۱۹۴۵، تزوکا در دانشگاه اوزاکا پذیرفته شد و شروع به تحصیل در رشته پزشکی کرد. در این مدت او شروع به انتشار اولین آثار حرفه ای خود نیز کرد.

موفقیت اولیه (۱۹۴۶-۱۹۵۱)

بعد از اتمام جنگ جهانی دوم تزوکا انتشار مانگای چهار پنلی Diary of Ma-chan (خاطرات ما-چان) را در مجله Shokokumin Shinbun آغاز کرد.و در سال ۱۹۴۷ مانگای Shin Takarajima (جزیره گنج جدید) را در ۱۹ سالگی منتشر ساخت که به موفقیت های بسیاری دست یافت.و به عنوان اولین اثر بلند تزوکا و از اولین مانگا های پس از جنگ شناخته می شود.

آسترو بوی و آثار اولیه (۱۹۵۲-۱۹۶۰)

تزوکا مانگای Ambassador Atom را از آوریل سال ۱۹۵۱ تا مارس ۱۹۵۲ در مجموعه شونن انتشارات کوبونشا منتشر ساخت که نخست به موفقیت اندکی در ژاپن دست یافت.و اولین حضور شخصیت ATOM در این مانگا بود.اما بعد از محبوب شدن اسم شخصیت ATOM بین طرفدارن تزوکا مانگای آسترو بوی که به نام Tetsuwan Atomu یا همان Mighty Atom شناخته می شود را در مجموعه شونن انتشارات کوبونشا در آوریل ۱۹۵۲ منتشر ساخت که تا سال ۱۹۶۸ انتشارش ادامه یافت. در همان زمان تزوکا شروع به انتشار مانگا های Princess Knight به سال ۱۹۵۳ و ققنوس به سال ۱۹۵۴ کرد. در سال های بعد تزوکا چند بار به عنوان یکی از ثروت مند ترین طراحان مانگا در سال های مختلف شناخته شد.

اولین انیمیشن ها (۱۹۶۰-۱۹۷۰)

اولین تجربه تزوکا در خصوص انیمیشن مربوط به نویسندگی و آهنگسازی انیمیشنی اقتباس شده از رمان چینی سیر باختر بود که در سال ۱۹۶۰ توسط شرکت توئی انیمیشن ساخته شد. اما تزوکا در طراحی اصلی اثر نقشی نداشت.تزوکا می خواست این اثر با مرگ معشوق سون گوکو به طرز غم انگیزی به پایان برسد چون احتمالا تزوکا قصد داشت با یک داستان پیچیده تاثیر بیشتری بر کودکان بگزارد. ولی توئی انیمیشن یک پایان شاد را برای سرگرمی کودکان ترجیح میداد و در نهایت داستان تزوکا قبول نشد.پس از انقضای قرارداد تزوکا با توئی انیمیشن، وی شرکت Mushi Production را تاسیس کرد.و اولین سریال انیمیشنی این شرکت اقتباسی از مانگای آسترو بوی تزوکا بود که در سال ۱۹۶۳ منتشر شد.این شرکت نخست فقط آثار اقتباسی از مانگا های تزوکا می ساخت اما بعد شروع به افزایش اقتباس از آثار دیگران کرد. دلیل این امر را می توان کاهش علاقه به آثار تزوکا و مشکلات مالی شرکت عنوان کرد.تزوکا می خواست موشی پروداکشن یک گروه هنری باشد تا اهداف تجاری را دنبال کند ولی نهایتا طی جلساتی در سال ۱۹۷۱ تصمیم بر این شد که موشی پروداکشن اهداف تجاری را دنبال کند، تزوکا که از این تصمیم ناامید شده بود بعد مدتی از ریاست استعفا داد و بسیاری از کارکنان هم چنین کردند.شرکت موشی پروداکشن در سال ۱۹۷۳ اعلام ورشکستگی کرد.از جمله تولیدات موشی پروداکشن می توان به اقتباس انیمیشنی آسترو بوی، کیمبا شیر سفید، Princess Knight اشاره کرد. سرمایه گزاران و انیماتور های موشی پروداکشن هر کدام بعد ها استودیو های مشهوری را تاسیس کردند از جمله مدهاوس، کیوتو انیمیشن، شفت، بندای نامکو فیلم‌ورکس و خود تزوکا در سال ۱۹۶۸ تزوکا پروداکشنز را تاسیس کرد که همچنان هم موجود است.

گکیگا (۱۹۶۷-۱۹۸۹)

مقالهٔ اصلی: گکیگا

کلمه گکیگا اولین بار توسط یوشیهیرو تاتسومی معرفی شد و به مانگا هایی اشاره داشت که به گفته خود تاتسومی مخاطب بزرگسال دارند. آثار گکیگا تاریک تر، پیچیده تر و واقع گرایانه تر از مانگا های مرسوم کودکانه بودند و گاها شامل محتوای جنسی و خشن هم می شدند.این آثار نخست با انتقادات فراوانی رو به رو شدند ولی از دهه ۱۹۶۰ به بعد گکیگا مرسوم شد.تزوکا در واکنش به موفقیت مجله گارو که آثار گکیگا را منتشر میساخت مجله COM را در موشی پروداکشن ایجاد کرد که نخستین شماره آن در دسامبر ۱۹۶۶ بود. تزوکا از طریق این مجله آثار گکیگا خود را منتشر می ساخت و این نقطه عطفی شد برای جذب خوانندگانی که آثار پخته تر و پیچیده تری از تزوکا می خواستند.البته این مجله بعضی از آثار قدیمی تزوکا را هم دوباره منتشر کرد. مشخصا بعد از ورشکستگی موشی پروداکشن این مجله هم به آخرین شماره خود در دسامبر ۱۹۷۱ رسید.البته تزوکا مانگا های گکیگا بیشتری بعد از این مجله منتشر کرد. از جمله آثار گکیگا اوسامو تزوکا می توان به بلک جک، پیامی به آدولف، آیاکو، سرود آپولو، MW اشاره کرد.

مرگ

اوسامو تزوکا از سال ۱۹۸۸ چندین بار در بیمارستان بستری شد و چند بار هم عمل جراحی شد تا در ۹ فوریه ۱۹۸۹ بر اثر سرطان معده در ۶۰ سالگی درگزشت.

سبک

سبک تزوکا به طور کلی معمولا متاثر از دیزنی توصیف می شود، به عنوان مثال ایده چشمان درشت برای شخصیت ها در آثار تزوکا را برگرفته از شخصیت هایی مثل بامبی، میکی موس یا بتی بوپ میدانند. سبک تزوکا بر آنچه که امروز مانگا استایل (manga style) و مانگا آیکونوگرافی (Manga Iconography) گفته می شود تاثیر داشته است. وی از اولین افرادی بود که از مانگا آیکونوگرافی، خطوط حرکتی اغراق آمیز، صحنه های کلوز آپ (به انگلیسی: Close up) و پنل های طولانی استفاده کرد. در سال ۱۹۶۴ سانپی شیراتو و کاتسوچی ناگای مجله گارو (garo) را تاسیس کردند که تبدیل به مجله ای برای آثار گکیگا شد و موفقیت این مجله تزوکا را مجاب کرد در عین انتقاد نخستش از گکیگا مجله ای به نام COM را در ۱۹۶۷ در موشی پروداکشن تاسیس کند تا به رقابت با این سبک بپردازد و آثاری که گکیگا خطاب می شوند خلق کند این منجر به خلق آثار بزرگسالانه تزوکا شد مثل MW, Ayako, Apollo's song, Ode to Kirihito. اما باز هم آثار گکیگای تزوکا تفاوت بسیاری با سایر آثار این جریان داشت و همچنان شکل فانتزی و به اصطلاح دیزنی وار خود را حفظ کرده بود. هنرمندانی مثل یوشیهیرو تاتسومی و تاکائو سایتو و دیگر مانگاکا های سبک گکیگا از خطوط زمخت و سایه زنی تیره (Hatching) و زوایای تیز و طراحی واقع گرایانه استفاده می کردند اما تزوکا هیچ گاه طراحی کاریکاتوری و نرم و منعطف (Cartoony style) خود را رها نکرد. از طرفی هنرمندان گکیگا به موضوعاتی مثل زندگی روزمره، فقر، طبقه کارگر، سرخوردگی اجتماعی، پوچ گرایی و فضاهای روان‌شناختی و سورئال می پرداختند، اما تزوکا این را به سمت داستان های پر کشش و ملو درام و داستان های مهیج روان شناختی برد.

انتقادات و واکنش ها

بسیاری از مانگاکاها و انیماتورهای مشهور نقد مثبتی به تزوکا داشتند و حتی وی را الهام بخش خود دانستند. به عنوان مثال یوشیهیرو تاتسومی معرف اصطلاح گکیگا تزوکا را الهام بخش خود برای مانگاکا شدن دانست و حتی در دوره نوجوانی موفق به دیدن تزوکا شد و تزوکا وی را به خانه اش دعوت کرد و برای کارهای بزرگ تر وی را تشویق کرد.، سانپی شیراتو موسس مجله گارو (garo) که تزوکا را متاثر کرد تا مجله COM را راه اندازی کند ادعا می کرد مانگا های تزوکا را به عنوان آثار طنز آمیز مطالعه می کرد.و بعد از مرگ تزوکا با احترام زیادی از وی یاد کرد. در پایان مانگای آکیرا اثر کاتسوهیرو اوتومو، خطی وجود دارد که این اثر را به تزوکا تقدیم میکند. هایائو میازاکی بعد از شنیدن خبر مرگ تزوکا به سهم وی در تاریخ مانگا ادای احترام کرد و اما به شدت از آثار انیمیشن وی انتقاد کرد و گفت : درمورد انیمیشن تزوکا سان هر چیزی که گفته یا ادعا کرده اشتباه است. و همچنین گفت وی تفاوت بین انیمیشن محدود و کامل را درک نمی کرد و انیمیشن ها را بدون دانستن تفاوتشان تبلیغ می کرد. وی معتقد بود وی با کاهش فریم های انیمیشن ها، انیمیشن واقعی تولید نمی کند و فقط تصاویر متحرک ایجاد میکند، و با کاهش هزینه تولید با روش هایی مثل کاهش فریم -مخصوصا در انیمیشن آسترو بوی دهه ۱۹۶۰- و قیمت پایین انیمیشن ها برای فروش به تلویزیون استاندارد مالی پایینی را در این صنعت موجب شده است. میازاکی این را الزام اقتصاد ژاپن در آن زمان می داند ولی از تاثیرش در صنعت انیمیشن حال حاضر انتقاد می کند. همچنین میازاکی تزوکا را به دست کاری احساسی مخاطب و افراط حسی در انیمیشن هایش متهم می کند و ادعا می کند تزوکا گاها منطق داستانی را فدای پیام اخلاقی می کرد.

جایزه‌ها

• ۱۹۵۸ Shogakukan Manga Award for Manga Seminar on Biology and Biiko-chan
• ۱ٖ۹۷۵ Bungeishunjū manga Award
• ۱۹۷۵ Japan Mangaka Association Award — Special Award
• ۱۹۷۷ Kodansha Manga Award for Black Jack and The Three-Eyed One
• ۱۹۸۳ Shogakukan Manga Award for Hidamari no Ki
• ۱۹۸۵ Hiroshima International Animation Festival for Onboro-Film
• ۱۹۸۶ Kodansha Manga Award for Adolf
• ۱۹۸۹ Nihon SF Taisho Award - Special Award
• ۱۹۸۹ Zuihōsho 3rd class

منابع

• http://www.imdb.com/name/nm0856804/bio
• http://en.wikipedia.org/wiki/Osamu_Tezuka