تعویذ

یک تعویذ در ایران برای دوری از چشم‌زخم
یک تعویذ مصری.

تعویذ یا حرز یا بلاگردان به دعایی گفته می‌شود که به گردن آویخته یا به جیب می‌اندازند. در بعضی موارد همانند حرز امام جواد تعویذ به بازوی راست، بسته می‌شود.[۱][۲]

معرفی

نظرقربانی در ترکیه
یک هواپیمای ترکیش ایرلاینز شکل نظرقربانی را روی دم هواپیما برای بلاگردانی رسم کرده است

بلاگردان وسیله یا دعایی که باعث دوری شر از کسی شود؛ مثلاً در ترکیه نظرقربانی به‌طور وسیعی برای جلوگیری از چشم زخم استفاده می‌شود.[۳][۴] در میان بسیاری اقوام از دیرباز باور به جن و موجودات افسانه‌ای آسیب‌رسان رواج داشته و برای احساس امنیت در قبال آن‌ها برخی افراد ورد و ذکرهایی را نوشته و با خود همراه می‌کنند که به این وردها و نوشته‌ها تعویذ گفته می‌شود. گاه نیز برای دفع شر، گوهر، تکه سنگ، نگاره، تندیس، سکه، آویزه، انگشتر، گیاه یا جانور هم به کار می‌رود.[۵][۶] واژه عوذه یعنی چیز یا کسی که به آن پناه برده شود، و «تعویذ» یعنی در پناه درآوردن.[۷]

در ایران

بلاگردان در فرهنگ فارسی معین به صورت زیر تعریف شده است: «(بَ. گَ) [ع .] (ص فا) ۱ - دفع کنندة بلا. ۲ - حافظ. ۳ - چیزی که بلا را از آدمی دور گرداند، صدقه، قربانی»[۸] روش‌های دیگر بلاگردانی در ایران لال شیش؛ چوب بلاگردان، تیر آرش می‌باشد.[۹]

جستارهای وابسته

منابع

  1. دهخدا، علی‌اکبر. تعویذ. ج. ۱. دانشگاه تهران. ص. ۷۵۵.
  2. معلوف، لوییس. التعویذ. ج. ۱. اسماعیلیان. ص. ۵۳۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۳.
  3. "Sister Justine Bisqueyburu and the Green Scapular: History, Meaning, and Graces". FamVin News English. The Vincentian Family. 27 January 2025. Retrieved 1 September 2025.
  4. Campo, Juan Eduardo, ed. (2009). "amulets and talismans". Encyclopedia of Islam. Encyclopedia of World Religions: Facts on File Library of Religion and Mythology. Infobase Publishing. pp. 40–1. ISBN 978-1-4381-2696-8.
  5. Mark, Joshua (2017). "Magic in Ancient Egypt". World History Encyclopedia.
  6. «حرز امام جواد». ۲۰۲۲-۰۷-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۱-۱۸.
  7. «معنی تعویذ-کردن | لغت‌نامه دهخدا». دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۱-۱۸.
  8. http://www.vajehyab.com/moein/بلاگردان
  9. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ ژوئیه ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱۱ اوت ۲۰۲۱.