حوروس پرنده
| حوروس پرنده | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Horus Ba | |||||||||||||||||||
 | |||||||||||||||||||
| فرعون | |||||||||||||||||||
| فرمانروایی | حوالی ۲۹۰۰ پیس از میلاد، دوره آغازین دودمانی مصر (دودمان نخست مصر) | ||||||||||||||||||
| پیشین | نامشخص، احتمالاً قاعا یا سنفرکا | ||||||||||||||||||
| جانشین | نامشخص، احتمالاً حتپسخموی | ||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
حوروس پرنده (انگلیسی: Horus Bird) که با نام حوروس-با نیز شناخته میشود، ممکن است یکی از فرعونهایی بوده باشد که برای مدت بسیار کوتاهی میان دودمان نخست و دودمان دوم مصر سلطنت کرده است. محل دفن حوروس پرنده ناشناخته باقی مانده است.
منابع نام
منابع قابلاعتماد اندکی برای نام حوروس پرنده وجود دارد:
- نخستین گواهی شناختهشده از این پادشاه ممکن است یک سرخ با تصویری نامشخص از یک پرنده باشد که توسط فلندرز پتری در آرامگاه قاعا در ابیدوس کشف شد.
- نوشتهای دیگر که سرخی با تصویر پرنده را بهوضوح بیشتری نشان میدهد، بعدتر بر روی قطعهای از یک ظرف (پی.دی. چهارم شمارهٔ ۱۰۸) در مجموعه هرم جوسر در سقاره یافت شد.
- نوشتهای بر روی گلدان شیستی (پی.دی. چهارم شمارهٔ ۱۰۸) از همان مجموعه نیز ممکن است به حوروس پرنده اشاره داشته باشد.[۱]
از آنجا که نشانه هیروگلیفی بهگونهای بسیار نامنظم نوشته شده، قرائت دقیق آن همچنان نامشخص است. در حالی که مصرشناسانی مانند ولفگانگ هلک و پیتر کاپلونی این تصویر را غاز تشخیص میدهند و نام را «سا» (که آن را «پسر حوروس» میسازد) یا «گب (ب)» (که معنای «وارث حوروس» را میدهد) میخوانند،[۱] مصرشناس نبیل سویلیم در عوض تصویر را لکلک نوکزینی میداند و آن را «با» (یعنی «روح حوروس») میخواند.[۲]
هویت
اطلاعات اندکی دربارهٔ پادشاه حوروس-پرنده در دست است. شواهد اندک باستانشناسی اشاره به وجود یک یا چند فرمانروای کوتاهمدت پس از مرگ قاعا و پیش از سلطنت حتپسخموی دارند که حوروس پرنده ممکن است یکی از آنها بوده باشد.
مصرشناسانی چون یاروسلاو چرنی و کاپلونی بر این باورند که حوروس پرنده ممکن است با پادشاهی بههمان اندازه کمذکرشده به نام حوروس-با یکی باشد. در واقع، این پادشاه نام خود را با نشانه پا، یا پا به همراه قوچ، که به صورت «با» خوانده میشود، نوشته است. چرنی و کاپلونی معتقدند که پرنده در سرخ حوروس-پرنده همان نشانه غاز با تلفظ «با» است.[۳] در این صورت، حوروس-با و هوروس «پرنده» ممکن است یک شخصیت تاریخی باشند. با این حال، نظریه چرنی و کاپلونی بهطور گسترده پذیرفته نشده است؛ زیرا وجود سرخ هوروس پرنده در آرامگاه قاعا بیشتر به دورهای گذرا میان دودمان اول و دوم اشاره دارد که حوروس پرنده در آن حکومت میکرده است.
نبرد احتمالی با سنفرکا
مصرشناسانی چون ولفگانگ هلک و پیتر کاپلونی بر این باورند که حوروس پرنده و سنفرکا برای تصاحب تخت پادشاهی مصر با یکدیگر جنگیدهاند. اوج این درگیریها به غارت گورستان سلطنتی ابیدوس منتهی شد که در نتیجه آن متروکه گردید. احتمال دارد که این کشمکشها با آغاز سلطنت بنیانگذار دودمان دوم مصر، یعنی پادشاه حتپسخموی پایان یافته باشد. یکی از شواهد تأییدکننده این نظریه، نام حوروسی حتپسخموی است که به معنای «دو قدرت آشتی یافتهاند» است و میتواند به اتحاد دوباره قلمرو مصر پس از دورهای از ناآرامی اشاره داشته باشد.[۴][۵][۶]
منابع
- 1 2 Wolfgang Helck: Geschichte des Alten Ägypten. Brill, Leiden 1981, شابک ۹۷۸۹۰۰۴۰۶۴۹۷۳, page 34-35.
- ↑ Nabil Swelim: Some Problems on the History of the Third Dynasty. In: Archaeological and Historical Studies, vol. 7. The Archaeological Society of Alexandria, Alexandria 1983
- ↑ Peter Kaplony: Horus Ba?. In: Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Institut Kairo. Volume 20. von Zabern, Mainz 1965, page 3 & 4.
- ↑ Peter Kaplony: „Er ist ein Liebling der Frauen“ – Ein „neuer“ König und eine neue Theorie zu den Kronprinzen sowie zu den Staatsgöttinnen (Kronengöttinnen) der 1./2. Dynastie. In: Manfred Bietak: Ägypten und Levante. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 2006 شابک ۹۷۸−۳−۷۰۰۱−۶۶۶۸−۹; page 126–127.
- ↑ Dietrich Wildung: Die Rolle ägyptischer Könige im Bewußtsein ihrer Nachwelt. page 36–41.
- ↑ Wolfgang Helck: Untersuchungen zur Thinitenzeit. (Ägyptologische Abhandlungen, Vol. 45). Harrassowitz, Wiesbaden 1987, شابک ۳−۴۴۷−۰۲۶۷۷−۴; page 117
| پیشین: سنفرکا |
فرعونهای مصر باستان | پسین: حتپسخموی |