نارمر
| نارمر | |
|---|---|
 | |
| فرعون | |
| پیشین | کا |
| جانشین | حورعحا |
| مادر | ملکه شِش یکم |
| آرامگاه | امالقعاب، ابیدوس |
نارمر نخستین پادشاه دودمان نخست مصر باستان بود که میان سالهای ۳۱۵۰–۳۰۵۰ پیش از میلاد فرمانروایی میکرد. گمان بر این میرود که او پس از دوران فرمانروایی شاه عقرب در ۳۲۰۰ قبل از میلاد و کا، دو پادشاه دوره پیش دودمانی مصر، به پادشاهی رسیده باشد. وی پس از فتح قلمرو عقرب دوم و کا، مصر علیا و سفلی را متحد و تبدیل به نخستین پادشاه از دودمان نخست گردید.[۱] نارمر از سوی عدهای به عنوان متحد کننده مصر شناخته میشود و از این رو نخستین فرعون مصر متحد بهشمار میرود. اینکه نارمر در اصل چه کسی بوده موضوعی مورد بحث در میان مصرشناسان است و بعضی او را با منس (یا همان «مرینار» اگر دو هیروگلیفی که «نارمر» خوانده میشوند را برعکس کرد) برابر میدانند.[۲]
تاریخی که برای پادشاهی نارمر ذکر میشود، حوالی ۳۱۰۰ پیش از میلاد است.[۳][۴] سایر برآوردهای دیگر با استفاده از روش تاریخگذاری رادیوکربن در محدوده ۳۲۷۳ تا ۲۹۸۷ قبل از میلاد هستند. لوحه نارمر که توسط جیمز کویبل در فصول حفاری ۱۸۹۷ تا ۱۸۹۸ و در نخن کشف شد،[۵] نارمر را نشان میدهد در حالی که تاج مصر علیا را بر سر گذاشتهاست و در طرف دیگر نیز، این پادشاه تاج مصر سفلی را بر سر گذاشته که نشان از اتحاد این دو سرزمین به دست وی است --- ریشه نام
۱. خودِ نام نارمر از کجا است؟
نامی که ما امروز به شکل Narmer میشناسیم، در اصل بازسازیِ مصرشناسان از یک نام هیروگلیفی بسیار کهن است. این نام در منابع مصری به صورت ترکیبی از دو نشانهٔ اصلی نوشته میشد:
«نار» + «مِر»
---
۲. جزء اول: «نار» (𓆛) – گربهماهی مقدس
نشانهٔ اول، تصویر یک گربهماهی است.
معنی لغوی:
در زبان مصر باستان، این نشانه به صورت تقریبی nˁr / nꜣr خوانده میشد
معنی مستقیمش: گربهماهی
اما نکتهٔ مهم این است که:
> در مصر باستان، حیوانات فقط حیوان نبودند؛ نماد کیهانی و اسطورهای بودند.
چرا گربهماهی مهم است؟
گربهماهی در نیل:
در آبهای گلآلود زندگی میکند
میتواند زنده بماند وقتی بقیه ماهیها میمیرند
با سبیلهایش «راه را در تاریکی پیدا میکند»
به همین دلیل در باور مصریان:
نماد قدرت نخستین
نماد بقا در آشوب
نماد ظهور نظم از هرجومرج
این دقیقاً با نقش نارمر بهعنوان اولین پادشاه وحدتبخش مصر جور درمیآید.
---
۳. جزء دوم: «مِر» (𓍋) – زدن، کوبیدن، رام کردن
نشانهٔ دوم شبیه:
تبر
یا چکش جنگی
یا ابزار کوبنده
معنی زبانی:
ریشهٔ فعل mr در مصر باستان:
زدن
کوبیدن
مغلوب کردن
رام کردن دشمن
اما نه صرفاً خشونت؛ بلکه:
> اعمال قدرت برای برقراری نظم
---
۴. ترکیب نهایی: «نارمر» یعنی چه؟
وقتی این دو جزء کنار هم میآیند:
ترجمههای ممکن (همه معتبرند):
«گربهماهیِ کوبنده»
«قدرتی که آشوب را درهم میشکند»
«آنکه با نیروی نخستین دشمن را رام میکند»
«فاتحِ برآمده از آبهای آغازین»
این اسم کاملاً سیاسی–اسطورهای است، نه صرفاً شخصی.
---
۵. ارتباط نام با اسطورهٔ آفرینش مصر
در اسطورههای مصر:
جهان از آبهای بینظم اولیه (نون) پدید آمد
نخستین تپه از دل آب بیرون آمد
نظم (مَعَت) بر آشوب غلبه کرد
نارمر دقیقاً در تاریخ:
از دل آشوب قبایل مصر علیا و سفلی
نخستین نظم پادشاهی واحد را بیرون کشید
پس نامش عملاً میگوید:
> «من همان نیروی آغازین هستم که نظم را پدید آورد»
---
۶. چرا نارمر را با نام «مِنس» قاطی میکنند؟
در منابع بعدی:
نارمر
هور-آها
و «مِنس» با هم آمیخته شدهاند
احتمال زیاد:
نارمر نام آیینی–نمادین بوده
«مِنس» لقب بعدی یا نام روایی یونانیشده است
ولی نارمر:
قدیمیترین نام سلطنتی ثبتشده با شواهد تصویری است
مخصوصاً روی پالت نارمر[۶]
نگارخانه
تندیسی آلاباستری از خدایگانی به شکل میمون که نام فرعون را در پایه دارد. نگهداری شده در موزه مصرشناسی برلین
نوشتاری گلی از یک ظرف که عنوان میکند محتویات ظرف از قلمرو شاه نارمر آمدهاند؛ به نمایش گذاشته شده در موزه متروپولیتن نیویورک
سنگی تراشیده شده از دوران نارمر؛ موزه اشمولین، آکسفورد
کوزهای با نام نارمر؛ موزه هنرهای زیبای بوستون
منابع
- ↑ Toby Wilkinson: Early Dynastic Egypt: Strategy, Society and Security. Routledge, London 1999, pp. 38, 56 & 57.
- ↑ Cervelló-Autuori, Josep (۲۰۰۳). «Narmer, Menes and the seals from Abydos». Cairo: The American University in Cairo Press.
- ↑ Hayes 1970, p. 174.
- ↑ Quirke & Spencer 1992, p. 223.
- ↑ Quibell 1898, pp. 81–84, pl. XII-XIII.
- ↑ Gardiner 1961, pp. 403–404.
پیوند به بیرون
| فرعونها | | |
|---|---|---|
| نایبالسلطنهها | ||
| ملکههمسرها | ||
| مقامهای حکومتی | ||
| افراد دیگر | ||
| آثار باستانی و بناهای تاریخی |
| |
| پایتخت | ||