اختربینی ستاره‌بنیاد و فصل‌بنیاد
اختربینی ستاره‌بنیاد و فصل‌بنیاد (به انگلیسی: Sidereal and tropical astrology) دو شیوهٔ متفاوت برای جای‌گذاری دوازده برج در دایره‌البروج‌اند.
«اختربینی فصل‌بنیاد» یا اعتدالی دستگاهی در اختربینی است که آغاز برج حمل (برج بَرّه) را بر اعتدال بهاری ثابت می‌کند و برج‌ها را بر پایهٔ چرخهٔ فصل‌ها می‌سنجد.
«اختربینی ستاره‌بنیاد» یا نجومی دستگاهی در اختربینی است که جای برج‌ها را نسبت به ستارگان تعیین می‌کند و برای جبران تقدیم اعتدالین از مقدار اصلاحی آیانامشا بهره می‌گیرد.
در هر دو شیوه، دایره‌البروج به دوازده بخش برابرِ ۳۰ درجه‌ای تقسیم می‌شود؛ اما نقطه‌ای که آغاز برج حمل دانسته می‌شود، در آنها یکسان نیست.
در اختربینی فصل‌بنیاد، صفر درجهٔ برج حمل همواره بر نقطهٔ اعتدال بهاری منطبق است؛ یعنی نقطه‌ای که خورشید در آغاز بهار نیم‌کرهٔ شمالی از استوای آسمانی می‌گذرد. از این نقطه، دوازده برجِ ۳۰ درجه‌ای پیاپی تعیین می‌شوند. ازاین‌رو، جای برج‌ها در این دستگاه به گردش فصل‌ها وابسته است، نه به جای کنونی صورت‌های فلکی هم‌نام آنها در آسمان. این شیوه در بیشتر مکتب‌های اختربینی غربی به کار می‌رود.
در اختربینی ستاره‌بنیاد، جای برج‌ها نسبت به ستارگان و صورت‌های فلکی سنجیده می‌شود. برای جبران جابه‌جایی تدریجی نقطهٔ اعتدال بهاری در برابر زمینهٔ ستارگان، از مقداری اصلاحی به نام «آیانامشا» استفاده می‌شود. آیانامشا اندازهٔ فاصلهٔ زاویه‌ای میان آغاز دایره‌البروج فصل‌بنیاد و آغاز دایره‌البروج ستاره‌بنیاد است. شیوه‌های گوناگونی برای محاسبهٔ آن وجود دارد و به همین دلیل، جای دقیق برج‌ها در همهٔ مکتب‌های ستاره‌بنیاد کاملاً یکسان نیست. اختربینی هندی بیشتر بر این دستگاه استوار است و برخی اختربینان غربی نیز از آن استفاده می‌کنند.
پیدایش اختلاف میان این دو دستگاه نتیجهٔ «تقدیم اعتدالین» است. محور چرخش زمین به‌آرامی تغییر جهت می‌دهد و در پی آن، نقطهٔ اعتدال بهاری در برابر ستارگان ثابت، سالانه اندکی به سوی غرب جابه‌جا می‌شود. این جابه‌جایی حدود ۵۰ ثانیهٔ قوسی در سال، یا نزدیک به یک درجه در هر ۷۲ سال است. ازاین‌رو، دو دایره‌البروج که حدود دو هزار سال پیش تقریباً بر یکدیگر منطبق بودند، اکنون نزدیک به ۲۴ درجه از هم فاصله دارند.
در نتیجه، ممکن است جای خورشید یا سیاره‌ای در یک زایچه، در دستگاه فصل‌بنیاد در یک برج و در دستگاه ستاره‌بنیاد در برج پیشین قرار گیرد. برای نمونه، جایگاهی که در اختربینی فصل‌بنیاد آغاز برج حمل شمرده می‌شود، در دستگاه ستاره‌بنیاد امروزی معمولاً در بخش پایانی برج حوت قرار می‌گیرد.
نباید دایره‌البروج ستاره‌بنیاد را با صورت‌های فلکی واقعیِ تعریف‌شده در اخترشناسی یکی دانست. بیشتر دستگاه‌های ستاره‌بنیاد نیز مانند دستگاه فصل‌بنیاد، دایره‌البروج را به دوازده برج برابرِ ۳۰ درجه‌ای تقسیم می‌کنند؛ در حالی که صورت‌های فلکی واقعی اندازه‌های نابرابر دارند و مرزهای اخترشناختی آنها با مرزهای برج‌های اختربینی یکسان نیست؛ بنابراین، «ستاره‌بنیاد» به معنای سنجیدن آغاز برج‌ها نسبت به زمینهٔ ستارگان است، نه تقسیم دایره‌البروج بر پایهٔ پهنای واقعی هر صورت فلکی.
اختربینی ستاره‌بنیاد، تقدیم محوری زمین را در محاسبات خود منظور می‌کند و با استفاده از دستگاه‌های اصلاحی موسوم به «آیانامشا» — واژه‌ای سانسکریت مرکب از «آیانا» به معنای حرکت و «آمشا» به معنای بخش — هم‌راستایی برج‌ها را با جایگاه ستارگان و صورت‌های فلکی حفظ می‌کند. در مقابل، اختربینی فصل‌بنیاد بر چرخهٔ فصل‌های نیم‌کرهٔ شمالی استوار است و تقدیم محوری را در تعیین مبدأ برج‌ها منظور نمی‌کند. اختربینی فصل‌بنیاد معمولاً منطقةالبروج تعریف‌شده بر پایهٔ فصل‌های نیم‌کرهٔ شمالی را بدون تغییر در نیم‌کرهٔ جنوبی نیز به کار می‌برد؛ بااین‌حال، شمار اندکی از اختربینان فصل‌بنیاد، منطقةالبروج را متناسب با فصل‌های نیم‌کرهٔ جنوبی تغییر می‌دهند و به‌جای حمل، میزان را برجی می‌دانند که با اعتدال بهاری آن نیم‌کره هم‌زمان است.[۱][۲][۳]
از دستگاه‌های آیانامشای به‌کاررفته در اختربینی هندی، که با عنوان اختربینی ودایی نیز شناخته می‌شود، می‌توان به آیانامشای لاهیری و آیانامشای رامان اشاره کرد. از میان آنها، آیانامشای لاهیری بیش از دیگر دستگاه‌ها رواج دارد.[۴] آیانامشای فاگان–بردلی نیز نمونه‌ای از دستگاه‌های آیانامشا در اختربینی ستاره‌بنیاد غربی است.[۴]
در سال ۲۰۲۰، برج‌های خورشیدی محاسبه‌شده بر پایهٔ آیانامشای سری یوکتسوار حدود ۲۳ درجه عقب‌تر از برج‌های خورشیدی در دستگاه فصل‌بنیاد قرار داشتند.[۲] بر پایهٔ این محاسبات، برای نمونه، برج خورشیدی کسانی که میان ۱۲ مارس تا ۱۲ آوریل زاده شده‌اند، حوت است.[۲] در مقابل، در محاسبات فصل‌بنیاد، کسانی که میان ۲۱ مارس تا ۱۹ آوریل زاده شده‌اند، دارای برج خورشیدی حمل به‌شمار می‌روند.[۵]
منطقةالبروج اخترشناختی
_Zodiac_Signs_Overlaid.svg.png)
نباید منطقةالبروج ستاره‌بنیاد را با منطقةالبروج اخترشناختی یا مجموعهٔ صورت‌های فلکی واقع در مسیر دائرةالبروج یکی دانست. هم اختربینی ستاره‌بنیاد و هم اختربینی فصل‌بنیاد معمولاً دائرةالبروج ۳۶۰ درجه‌ای را به دوازده برج برابرِ ۳۰ درجه‌ای تقسیم می‌کنند. تفاوت اصلی آنها در تعیین نقطهٔ آغاز این تقسیم‌بندی است: دستگاه فصل‌بنیاد آغاز برج حمل را بر اعتدال مارس منطبق می‌کند، درحالی‌که دستگاه ستاره‌بنیاد با استفاده از یکی از آیانامشاها مبدأ برج‌ها را نسبت به ستارگان ثابت تعیین می‌کند.
در مقابل، صورت‌های فلکی اخترشناختی گستره‌هایی نابرابر دارند و مرزهای آنها با تقسیم‌بندی دوازده‌گانه و برابر برج‌های اختربینی منطبق نیست. افزون بر دوازده صورت فلکی سنتی منطقةالبروج، مسیر دائرةالبروج از صورت فلکی مارافسای نیز می‌گذرد و با مرز برخی صورت‌های فلکی دیگر تماس پیدا می‌کند.
برای تعیین صورت‌های فلکی واقع در مسیر دائرةالبروج، از مرزهایی استفاده می‌شود که اتحادیه بین‌المللی اخترشناسی در سال ۱۹۳۰ به‌طور رسمی تعریف کرد. این مرزها با هدف‌های اخترشناختی و نقشه‌برداری سراسر آسمان تعیین شدند و در تعریف آنها ملاحظات اختربینی نقشی نداشت.
برای نمونه، خورشید در حدود ۱۹ آوریل وارد محدودهٔ رسمی صورت فلکی حمل، مطابق مرزبندی اتحادیهٔ بین‌المللی اخترشناسی، می‌شود؛ هرچند جایگاه آن در آن هنگام هنوز از نظر ظاهری به پیکرهٔ اصلی صورت فلکی حوت نزدیک‌تر است. تاریخ‌های عبور خورشید از صورت‌های فلکی واقع در مسیر دائرةالبروج نیز بر اثر تقدیم محوری به‌آرامی تغییر می‌کنند و به‌طور میانگین در هر حدود ۷۰٫۵ سال، نزدیک به یک روز جابه‌جا می‌شوند.
| نماد | صورت فلکی | تاریخ‌های منطقةالبروج فصل‌بنیاد[۶] | تاریخ‌های منطقةالبروج ستاره‌بنیاد[۷][۸][۹] (آیانامشای لاهیری) |
تاریخ‌ها بر پایهٔ منطقةالبروج ۱۴ برجی هم‌اندازهٔ مورد استفادهٔ اشمیت[۱۰][i] | بر پایهٔ مرزهای اتحادیه بین‌المللی اخترشناسی[۱۱] |
|---|---|---|---|---|---|
.svg.png){kind=small} | حمل | ۲۱ مارس – ۱۹ آوریل | ۱۴ آوریل – ۱۴ مه | ۱۶ آوریل – ۱۱ مه | ۱۸ آوریل – ۱۳ مه |
.svg.png){kind=small} | نهنگ[i] | — | — | ۱۲ مه – ۶ ژوئن[i] | — |
.svg.png){kind=small} | ثور | ۲۰ آوریل – ۲۰ مه | ۱۵ مه – ۱۵ ژوئن | ۷ ژوئن – ۲ ژوئیه | ۱۳ مه – ۲۱ ژوئن |
.svg.png){kind=small} | جوزا | ۲۱ مه – ۲۰ ژوئن | ۱۶ ژوئن – ۱۶ ژوئیه | ۳ ژوئیه – ۲۸ ژوئیه | ۲۱ ژوئن – ۲۰ ژوئیه |
.svg.png){kind=small} | سرطان | ۲۱ ژوئن – ۲۲ ژوئیه | ۱۷ ژوئیه – ۱۶ اوت | ۲۹ ژوئیه – ۲۳ اوت | ۲۰ ژوئیه – ۱۰ اوت |
.svg.png){kind=small} | اسد | ۲۳ ژوئیه – ۲۲ اوت | ۱۷ اوت – ۱۶ سپتامبر | ۲۴ اوت – ۱۸ سپتامبر | ۱۰ اوت – ۱۶ سپتامبر |
.svg.png){kind=small} | سنبله | ۲۳ اوت – ۲۲ سپتامبر | ۱۷ سپتامبر – ۱۶ اکتبر | ۱۹ سپتامبر – ۱۴ اکتبر | ۱۶ سپتامبر – ۳۰ اکتبر |
.svg.png){kind=small} | میزان | ۲۳ سپتامبر – ۲۲ اکتبر | ۱۷ اکتبر – ۱۵ نوامبر | ۱۵ اکتبر – ۹ نوامبر | ۳۰ اکتبر – ۲۳ نوامبر |
.svg.png){kind=small} | عقرب | ۲۳ اکتبر – ۲۱ نوامبر | ۱۶ نوامبر – ۱۵ دسامبر | ۱۰ نوامبر – ۵ دسامبر | ۲۳ نوامبر – ۲۹ نوامبر |
.svg.png){kind=small} | مارافسای[ii] | — | — | ۶ دسامبر – ۳۱ دسامبر | ۲۹ نوامبر – ۱۷ دسامبر |
.svg.png){kind=small} | قوس | ۲۲ نوامبر – ۲۱ دسامبر | ۱۶ دسامبر – ۱۴ ژانویه | ۱ ژانویه – ۲۶ ژانویه | ۱۷ دسامبر – ۲۰ ژانویه |
.svg.png){kind=small} | جدی | ۲۲ دسامبر – ۱۹ ژانویه | ۱۵ ژانویه – ۱۲ فوریه | ۲۷ ژانویه – ۲۱ فوریه | ۲۰ ژانویه – ۱۶ فوریه |
.svg.png){kind=small} | دلو | ۲۰ ژانویه – ۱۸ فوریه | ۱۳ فوریه – ۱۴ مارس | ۲۲ فوریه – ۲۰ مارس | ۱۶ فوریه – ۱۱ مارس |
.svg.png){kind=small} | حوت | ۱۹ فوریه – ۲۰ مارس | ۱۵ مارس – ۱۳ آوریل | ۲۱ مارس – ۱۵ آوریل | ۱۱ مارس – ۱۸ آوریل |
- 1 2 3 Schmidt (1970) برجی خورشیدی برای نهنگ در نظر گرفت که میان برج‌های حمل و ثور و از ۱۲ مه تا ۶ ژوئن قرار می‌گرفت. او همچنین مارافسای را نیز، که افزودن آن رایج‌تر است، به منطقةالبروج افزود؛ نک. [ii] بااین‌حال، نمادهایی که او برای نهنگ و مارافسای به کار برده است، با نمادهای استفاده‌شده در این جدول یکسان نیستند. بر پایهٔ مرزهای صورت‌های فلکی اتحادیهٔ بین‌المللی اخترشناسی، برج نهنگ با نیمه‌ای از صورت فلکی ثور که بیشتر در غرب دبران و خوشهٔ قلائص قرار دارد مطابقت می‌کند، درحالی‌که برج ثور با نیمهٔ شرقی صورت فلکی ثور، در شرق دبران و قلائص، منطبق است.
- 1 2 مارافسای در شکل‌های سنتی اختربینی فصل‌بنیاد و ستاره‌بنیاد برج به‌شمار نمی‌رود و تنها در شماری اندک از دستگاه‌های اختربینی دیده می‌شود که از مرزهای اسمی صورت‌های فلکیِ تعیین‌شده به‌وسیلهٔ اتحادیه بین‌المللی اخترشناسی استفاده می‌کنند.
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام:12وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - 1 2 3 Vallée, Guylaine (March 1, 2020). "What's Your Vedic Astrological Sign?". Birla Vedic Center (in American English). Archived from the original on August 7, 2020. Retrieved July 29, 2020.
- ↑ Mystic (October 20, 2020). "The Real Southern Hemisphere Astrology". Mystic Medusa Astrology (in American English). Retrieved February 23, 2023.
- 1 2 "Ayanamshas in Sidereal Astrology". [www.astro.com (in English). Archived from the original on August) 7, 2020. Retrieved July 29, 2020.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|archive-date= - ↑ "Zodiac Sign Dates: What Are The Dates for Every Star Sign?". Astrostyle: Astrology and Daily, Weekly, Monthly Horoscopes by The AstroTwins (in American English). September 28, 2016. Archived from the original on August 7, 2020. Retrieved July 29, 2020.
- ↑ "Zodiac sign dates: What are the dates for every star sign?". Astrostyle: Astrology and daily, weekly, monthly horoscopes by the AstroTwins (in American English). Archived from the original on 7 اوت 2020. Retrieved 29 ژوئیه 2020.
- ↑ "Sidereal astrology explained". masteringthezodiac.com. Retrieved 23 February 2023.
- ↑ "Western sidereal astrology is real astrology". westernsiderealastrology.wordpress.com. 28 November 2008.
- ↑ "Free sidereal birth-chart calculator". Cafe Astrology (cafeastrology.com).
- ↑
Schmidt, Steven (1970). The Astrology 14 Horoscope: Your new Sun sign (hrdb. ed.). Indianapolis, Indiana: Bobbs-Merrill Company. pp. 6–8. LCCN 75123232. OCLC 928769 – via archive.org.
{{cite book}}: کاراکتر no-break space character در|title=در موقعیت 14 (کمک) - ↑ "New astrological sign: Professor finds horoscopes may be a little off-kilter". Los Angeles Times. Times wire reports. 14 January 2011. Archived from the original on 19 January 2011.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Sidereal and tropical astrology». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی.
- [1]: https://en.wikipedia.org/wiki/Sidereal_and_tropical_astrology "Sidereal and tropical astrology - Wikipedia"
- اعتدال بهاری
- تاریخ اختربینی
- طالعبینی بر پایه نوع