روابط ایران و سریر مقدس
 | |
 ایران |
.svg.png){kind=small} واتیکان |
|---|---|
روابط ایران و واتیکان، به مجموعه روابط سیاسی بین ایران و واتیکان گفته می‌شود که در تاریخ معاصر ایران، دارای فراز و نشیب‌هایی بوده است.
با وجود روابط رسمی و دوستانه میان واتیکان و ایران، هیچ پاپی تاکنون به ایران سفر رسمی نداشته باشد.[۱]
دوران صفوی
در سال ۱۶۰۱ (میلادی) شاه عباس بزرگ هیأتی رسمی از دودمان صفوی را به سرپرستی حسینعلی بیگ بیات به رم فرستاد تا با هدف ایجاد اتحاد علیه امپراتوری عثمانی با پاپ کلمنت هشتم دیدار کند. این دیدار یکی از نخستین نمونه‌های ارتباط میان تشیع و کاتولیسیسم بود.[۱]
دوره پهلوی
در سال ۱۹۶۰ محمدرضا پهلوی با پاپ ژان بیست‌وسوم در واتیکان دیدار کرده بود که نشانه‌ای از دوران گسترش دیپلماسی فرهنگی میان ایران و اروپا بود.[۱]
آخرین دیدار مقامات دو دولت، به دیدار محمدرضا پهلوی و پاپ پل ششم به نوامبر ۱۹۷۰ در تهران بازمی‌گردد. این سفر، یک بازدید رسمی نبود. پاپ پل ششم در مسیر سفر آسیایی خود، توقف کوتاهی در تهران داشت و در آن هنگام با محمدرضا پهلوی دیدار کرد. اما برنامه‌ای برای انجام مراسم مذهبی یا بازدید از اماکن مسیحی ایران نداشت. این سفر یک بازدید شبانی نبود.[۱]
دوره جمهوری اسلامی
ساختار سیاسی جمهوری اسلامی ایران با رهبری روحانیون شیعه باعث می‌شود سفر پاپ به ایران، با ملاحظات زیادی همراه باشد.[۱]
نخستین دیدار رسمی مقامات جمهوری اسلامی ایران و واتیکان به سال ۱۹۹۹ (میلادی) و دیدار سید محمد خاتمی با ژان پل دوم در مقر واتیکان بازمی‌گردد. در آن زمان، خاتمی سعی داشت نظریه گفتگوی تمدن‌های خود را عملیاتی سازد. از اینرو به ملاقات رهبر کاتولیک‌های جهان رفت. در آن دیدار دوستانه، پاپ یک نقاشی مذهبی به خاتمی داد و رئیس‌جمهور ایران مجموعه تلویزیونی مردان آنجلس، یک جلد دیوان حافظ و یک قالیچه نفیس ایرانی را به‌عنوان هدیه اهدا کرد که آن قالیچه بعداً یکی از تزئینات کلیسای جامع سینت مارکو شد. پس از حملات ۱۱ سپتامبر این دو نفر، یک گفتگوی تلفنی با یکدیگر انجام داده و بر حفظ دوستی بین مسلمانان و مسیحیان تأکید کردند.[۲] خاتمی چند سال بعد و در ۱۹ فروردین ۱۳۸۴ برای مراسم خاکسپاری پاپ ژان پل دوم برای دومین بار به واتیکان سفر کرد.[۳] خاتمی در اردیبهشت ۱۳۸۶ برای سومین بار و اینبار به عنوان نماینده مذهبی و فرهنگی ایران با پاپ بندیکت شانزدهم دیدار کرد و به لزوم مقابله با اختلاف‌افکنی میان ادیان و مذاهب تأکید کرد.[۴]
با روی کار آمدن محمود احمدی‌نژاد روابط ایران با کشورهای غربی، رو به تیرگی نهاد. برنامه هسته‌ای ایران و ایجاد ایرانی مستقل و توانمند که توسط احمدی‌نژاد مطرح شد، موجب نارضایتی مقامات واتیکان از سیاست‌های ایران شد.[۵] همچنین درخواست دیدار احمدی‌نژاد با پاپ بندیکت در خلال سفر احمدی‌نژاد به رم[۶] و دعوت‌های رسمی احمدی‌نژاد از پاپ بندیکت برای سفر به ایران در سال‌های ۱۳۹۰ و ۱۳۹۱ با پاسخ منفی واتیکان روبرو شد.[۷]
حسن روحانی دومین رئیس‌جمهور ایران بود که توانست با پاپ دیدار کند. این دیدار در خلال سفر روحانی به ایتالیا و در ۶ بهمن ۱۳۹۴ انجام شد. محور اصلی گفتگوهای روحانی و پاپ فرانسیس، منازعات موجود در خاورمیانه در آن سال‌ها بود و پاپ از ایران خواسته که نقش مؤثرتری در ایجاد صلح ایفا کند. روحانی به رسم سوغات، یک قالی قم به پاپ هدیه داد. در پایان این دیدار، روحانی از پاپ خواست که برای موفق شدن در این راه برایش دعا کند.[۸] همچنین پاپ فرانسیس در سخنرانی سالانه خود در واتیکان به توافق برجام اشاره کرد و آن را مهم و امیدوارکننده توصیف کرد.[۹]
منابع
- 1 2 3 4 5 سهند نیک (روزنامه‌نگار) (۲ اردیبهشت ۱۴۰۴). «نقش کاردینال مقیم تهران در انتخاب پاپ جدید؛ چرا هیچ پاپی رسماً به ایران سفر نکرده است؟». بی‌بی‌سی فارسی.
- ↑ Washington Post The last time a pope shook hands with an Iranian leader
- ↑ خیلی دور، خیلی نزدیک بایگانی‌شده در ۱۷ نوامبر ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine روزنامه شرق
- ↑ ملاقات خاتمی با پاپ در واتیکان بی‌بی‌سی فارسی
- ↑ Ahmadinejad wants pope to visit Iran-envoy Jerusalem Post
- ↑ سفر احمدی‌نژاد به رم بدون دیدار رسمی با مقامات ایتالیا دویچه‌وله فارسی
- ↑ واکنش واتیکان به دعوت ایران از پاپ فردانیوز
- ↑ روحانی در ایتالیا: دیدار با پاپ و امضای ۱۷ قرارداد دویچه‌وله فارسی
- ↑ پاپ فرانسیس: توافق هسته ای با ایران مهم و امیدوار کننده است خبرگزاری ایرنا
پیوند به بیرون
- در دو سفر محمد خاتمی به ایتالیا چه گذشت؟ دیپلماسی ایرانی
| آفریقا |  | |
|---|---|---|
| آمریکا | ||
| آسیا | اسرائیل • افغانستان (روابط تجاری) • پاکستان • تاجیکستان • ترکمنستان • ازبکستان • تایلند • ترکیه • چین • مالزی • ژاپن • کره شمالی • هند • قزاقستان • کره جنوبی • اندونزی • تایوان • ویتنام • مصر • لیبی • مراکش • کویت • امارات • بحرین • سوریه • عراق • یمن • عربستان سعودی • قطر • تونس • الجزایر • لبنان • عمان • اردن | |
| اروپا | آلبانی • ایتالیا • بریتانیا • بلاروس • سوئیس • کوزوو • ارمنستان • جمهوری آذربایجان • روسیه • واتیکان • گرجستان (تاریخچه) • قبرس • صربستان • اوکراین • رومانی • مجارستان • لهستان • آلمان • هلند • دانمارک • فنلاند • فرانسه • سوئد • سوئیس • بلژیک• اتریش • اسپانیا • نروژ • استونی • لیتوانی • لتونی • پرتغال • چک • کرواسی • بوسنی و هرزگوین • واتیکان • یونان | |
| اقیانوسیه | ||
| پیشین | ||
| چندجانبه | ||
| نهادهای مرتبط | ||
| جستارهای وابسته | ||