روابط غیرسیاسی ایران و اسرائیل

بخشی از روابط اسرائیل و ایران
نقشهٔ مکان‌نمای Iran و Israel

ایران
اسرائیل

روابط غیرسیاسی ایران و اسرائیل مجموعه رخدادهایی است که پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران بین ایران و اسرائیل پیش‌آمد.

روادید

جمهوری اسلامی برای دارندگان گذرنامه اسرائیلی یا شهروندان کشورهای دیگر که در گذرنامه‌شان مهر ورود به اسرائیل را دارند روادید صادر نمی‌کند.[۱] البته در مواردی، برخی از خبرنگاران و روزنامه نگاران اسرائیلی به ایران سفر کرده‌اند. از جمله این افراد می‌توان از آنیکا هرنروث روث استین،[۲][۳] اورلی ازولای[۴][۵][۶] و لری کوهلر-اسس[۷][۸] اشاره کرد.

شهروندان ایرانی برای ورود به اسرائیل نیاز به دریافت مجوز ویژه از دولت اسرائیل دارند. این مجوز به صورت موردی و پس از بررسی‌های امنیتی داده می‌شود.[۱] ولیکن در موارد خاص هم ایران و اسرائیل این مقررات را نادیده گرفته‌اند. خاخام اعظم کنونی ایران، یهودا گرامی، در یشیوای آتریز یسرائیل در اورشلیم تحصیل کرده است.[۹] پسر مسعود درخشان استادتمام اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی و یکی از مشاوران سعید جلیلی به نام جمشید درخشان در اسرائیل تحصیل کرده است.[۱۰]

در چند سال گذشته برای حل مشکل مهر ورود به اسرائیل در گذرنامه، مهر ورود را نه در گذرنامه بلکه در ورقه دیگری زده می‌شود تا برای کسانی که به اسرائیل سفر می‌کنند مشکلی در سفر به دیگر کشورها پیش نیاید.[۱]

تجاری

مارک ریچ

در سال ۱۹۷۹ و با تغییر دولت ایران، فروش نفت خام ایران به خارج از کشور با مشکل جدی روبرو شد. در این زمان مارک ریچ تاجر اسرائیلی سوئیسی از طریق شرکت خود گلنکور وارد ایران شد و با دولت جدید ایران روابط تجاری زیادی برقرار کرد.[۱۱] مارک ریچ به مهم‌ترین دلال نفت ایران در عرصه بین‌المللی به مدت ۱۵ سال تبدیل شد. بر اساس گفتار مارک ریچ در کتاب زندگینامه او، او نفت ایران را از طریق یک خط لوله مخفی به اسرائیل می‌برد.[۱۲] او ادعا کرده است که هر دو دولت ایران و اسرائیل از این تجارت آگاه بوده‌اند.[۱۳] او در تهیه اسلحه و مهمات برای دولت ایران در زمان جنگ ایران و عراق نقش بسیار مهمی داشت. به دلیل تجارت گسترده او با ایران در زمان گروگان‌گیری در سفارت ایالات متحده آمریکا، دولت آمریکا او را به ۶۵ فقره جرم از جمله اختلاس مالی و شکستن تحریم‌ها بر علیه ایران محکوم کرد.[۱۴] او سال‌ها در لیست ده نفر مجرم مهم اداره تحقیقات فدرال یا پلیس فدرال آمریکا (اف‌بی‌آی) بود. در سال ۲۰۰۱ در آخرین روز کاری دولت، بیل کلینتون مارک ریچ را مورد عفو قرار داد. بر اساس گزارش‌های زیادی رؤسای پیشین موساد انور ازولای و شبتای شاویت در عفو او نقش مهمی داشتند و این عفو به دلیل فعالیت‌های زیاد مارک ریچ برای اسرائیل و کمک به تهیه اطلاعات برای موساد بوده است.[۱۵]

بازار پسته

در ۶ فوریه ۱۹۹۸ روزنامه سیاتل تایمز مقاله‌ای منتشر کرد که بر اساس آن واردات پسته اسرائیل از ایران باعث بی‌رونق شدن پسته آمریکایی در اسرائیل شده است. بر اساس گزارش پسته کاران کالیفرنیا از اینکه اسرائیل از ایران پسته وارد می‌کند ناراضی بودند. بر اساس این گزارش نیمی از پسته اسرائیل از انگلستان و آلمان وارده شده است با اینکه این دو کشور تولیدکننده پسته نیستند. اسدالله عسگراولادی در این مقاله در مورد این تجارت گفته است: «این کار به راحتی ممکن است». همچنین در این گزارش ذکر شده است که در سال ۱۹۹۷ میلادی دولت اسرائیل شرکت حماما برادرز (Hamama Borthers) را به دلیل وارد کردن ۱۰۵ تن پسته از ایران در سال‌های ۱۹۹۴ و ۱۹۹۵ جریمه کرده است.[۱۶] در سال ۲۰۰۷ روزنامه واینت بار دیگر گزارش داد که دولت آمریکا از دولت اسرائیل تقاضا کرده است که از واردات گسترده پسته از ایران جلوگیری کند.[۱۷] در سال ۲۰۰۸ ریچارد جونز سفیر آمریکا در اسرائیل در نامه‌ای خطاب به وزیر اقتصاد اسرائیل رانی بار اون خواستار توقف واردات پسته از ایران شد.[۱۸] روزنامه هاآرتص نیز در مقاله مشابهی در این مورد گزارش داد.[۱۹]

دیگر تجارت‌ها

در سال ۱۹۹۸ دولت اسرائیل ناهوم منبر تاجر اسرائیلی را به دلیل تجارت گسترده با ایران به ۱۶ سال زندان محکوم کرد. در جریان بررسی این پرونده مشخص شد که صدها شرکت اسرائیلی دارای تجارت گسترده با ایران هستند.[۲۰] در سال ۲۰۰۶ روزنامه هاآرتص در مقاله‌ای نوشت که پالایشگاه پاز در اسرائیل بیشتر نفت خام خود را از ایران خریداری می‌کند. در این مقاله نوشته شده است که نفت خام از طریق ایران به هلند و از طریق روتردام به اسرائیل منتقل می‌شود.[۲۱] بر اساس گزارش دیگری در روزنامه هاآرتص وزیر انرژی اسرائیل بنجامین بن الیزر گفته است: «هرگونه رابطه تجاری که با کشورهای متخاصم برقرار شود که به نفع اقتصاد اسرائیل باشد باعث ثبات منطقه خواهد شد.»[۲۲]

کشاورزی و دامداری

در مقاله ای در روزنامه یهودیان کالیفرنیای شمالی در سال ۱۳۶۷ خاخام موردخای الیاهو گفت آخرین ارتباط غیرمستقیم او با خمینی در زمان جنگ ایران و عراق بوده است در زمانی که ایرانیان قادر به تهیه گوشتی که ذبح اسلامی یا یهودی شده باشد نبودند و گوشتی که اینگونه نباشد را نمیخوردند. او ادامه داد خمینی حاضر شد ۳۰ برابر قیمت عادی پرداخت کند تا گوشت از اسرائیل وارد شود. [۲۳]

در مقاله‌ای در سال ۲۰۱۱ در روزنامه واینت نیوز، نوشته شد که تجارت بین ایران و اسرائیل بسیار گسترده است. بر اساس این نوشته بیشتر مبادلات از طریق ترکیه، اردن و دبی صورت می‌گیرد. یهوشوا میری رئیس سازمان دوستی اسرائیل و اعراب در این مورد گفته است: «بر خلاف آنچه در ظاهر به نظر می‌رسد رابطه تجاری ما با ایران در حد ده‌ها میلیون دلار آمریکا در سال است.» بر اساس این گزارش بیشتر صادرات ایران به اسرائیل پسته، بادام هندی و سنگ مرمر است. در این حال صادرات اسرائیل به ایران بیشتر لوازم کشاورزی مانند بذر، کود، لوله‌های آبیاری و هورمون‌های افزایش شیر است. اران سیو، مسئول واردات مرمر اسرائیل در این مورد گفته است: «ایرانیان به من پیشنهاد دادند که به قیمت بسیار پایین از طریق ترکیه مرمر بفروشند اما من رد کردم». در ادامه همین گزارش آمده است که در نوامبر ۲۰۰۰ دولت ایران از کارفرمای اسرائیلی که ۳۰ سال پیش سیستم فاضلاب تهران را نصب کرده بود درخواست کرد که برای بازبینی وارد ایران شوند. در همین زمان معاون وزیر جهاد و کشاورزی ایران نیز از تل آویو بازدید کرده و در هتل هیلتون تل آویو اقامت کرد. او ابراز کرد که مایل است از اسرائیل لوازم آبیاری خریداری کند.[۲۴]

در اردیبهشت سال ۱۳۸۸ (آوریل ۲۰۰۹) مشخص شد که چند صد تن پرتقال با مارک یک شرکت اسرائیلی از طریق دبی و با مجوز وزارت بازرگانی ایران و توسط یکی از واردکنندگان اصلی میوه در ایران، وارد ایران شده و در شهرهای تهران و کرج توزیع شده است.[۲۵]

نفت خام

در تاریخ ۲۴ مه ۲۰۱۱ میلادی، دولت ایالات متحده آمریکا اعلام کرد که هفت شرکت خارجی از جمله یک شرکت اسرائیلی به نام گروه برادران عوفر را به دلیل «تأمین فراورده‌های نفتی ایران» تحریم کرده است. نام شرکت اسرائیلی در حالی در میان شرکت‌های تحریم‌شده دیده می‌شود که ایران و اسرائیل، پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران هیچ‌گونه رابطه رسمی با یکدیگر نداشته‌اند.[۲۶][۲۷]

بانک ملی ایران

در سال ۲۰۱۶ خبرگزاری بلومبرگ گزارش داد که محمودرضا خاوری رئیس پیشین بانک ملی ایران و از متهمان فراری پرونده اختلاس ۳ هزار میلیارد تومانی، دارای رابطه تجاری بلند مدت با تاجر ایرانی-اسرائیلی-کانادایی سام میزراهی بوده است. بر اساس این گزارش خشایار خاوری (پسر محمود خاوری)، در زمانی که پدرش رئیس بانک ملی بوده است بر روی چندین پروژه متعلق به میزراهی در تورنتو کانادا از جمله کنیسه یهودی فورست هیل سرمایه‌گذاری نموده و احتمالاً سرمایه این پروژه‌ها از پول‌های اختلاس شده تأمین شده است.[۲۸]

کشتیرانی

در خرداد سال ۱۳۹۰ (مه ۲۰۱۱) رسانه‌های اسرائیلی گزارش کردند که شرکت «تانکر پاسیفیک - سهامی عام» که متعلق به سام عوفر از شرکت کشتی‌رانی برادران عوفر است، یک فروند کشتی نفت‌کش به نام «رافلز پارک» را در سال ۲۰۱۰ میلادی، به شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران تحویل داده و آن را به ایران فروخته است.[۲۹][۳۰]

اینترنت

در ماه دسامبر سال ۲۰۱۱ خبرگزاری بلومبرگ در گزارشی اعلام کرد که بیشتر تجهیزات فیلترینگ اینترنت در ایران از شرکت‌های اسرائیلی تهیه شده است. بر اساس این گزارش تجهیزات فیلترینگ از اسرائیل به دانمارک و از آنجا به تهران منتقل شدند. بر اساس گزارش نام این سیستم نت انفورسر است. بر اساس ارزیابی یک متخصص کامپیوتر آمریکایی این سیستم اجازه جاسوسی از هر دستگاهی که به اینترنت وصل باشد را می‌دهد. بر اساس این گزارش این دستگاه‌ها توسط شرکت اسرائیلی آلوت کامیونیکشنز تولید شده است.[۳۱]

پزشکی

در سال ۱۳۶۳ لوس آنجلس تایمز گزارش داد که یکی از بستگان نزدیک خمینی برای معالجه به اورشلیم در اسرائیل سفر کرده است.[۳۲]در سال ۱۳۶۶ روزنامه‌های عربی و روزنامه واشینگتن پست گزارش دادند که یکی از بستگان بسیار نزدیک خمینی برای درمان به مرکز پزشکی هدسه در اسرائیل سفر کرده است. دکتر شائول فلدمن رئیس این مرکز در مصاحبه با واشینگتن پست ابراز کرد که مقامهای ایرانی به صورت مرتب به این مرکز سفر می‌کنند و قسمتی از بیمارستان به نام شاخه ایرانی معروف است.[۳۳]

در سال ۱۳۸۷، یک نوجوانی ایرانی مبتلا به بیماری سرطان مغز از طریق ترکیه خود را به اسرائیل رسانید و در بیمارستان تل هشومر درمرکز تل آویو تحت درمان قرار گرفت. دولت اسرائیل ویزای ویژه نامحدودی را از طریق سفارت خود در ترکیه برای این بیمار وخانواده‌اش با وجود داشتن گذرنامه جمهوری اسلامی، صادر کرد.[۳۴]

عمرانی

میر جاودانفر که از یهودیان ایرانی مقیم اسرائیل است در گزارشی در المانیتور در سال ۲۰۱۳ نوشت که بر اساس نوشته روزنامه یدیعوت احارونوت[۳۵] در سال ۲۰۰۶ تهران اجازه داده بود که متخصصین اسرائیل به بازدید مناطق زلزله زده بروند. بر اساس گزارش متخصصین اسرائیل در زمان عید پسح ۲۰۰۶ در تهران بودند. بر اساس این گزارش دلیل قبول جمهوری اسلامی این بود که بیشتر پل‌های آن منطقه در زمان شاهنشاهی پهلوی توسط متخصصین اسرائیلی ساخته شده بود.[۳۶]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. 1 2 3 «دولت اسرائیل برای روزنامه‌نگار ایرانی 'پناهندگی ویژه صادر می‌کند'». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۵ مرداد ۱۳۹۶.
  2. ↑ «Jewish journey to Iran». یوتیوب.
  3. ↑ «Totalitarian Terror in Tehran». The Tower.
  4. ↑ «Saudi Arabia Bars Israeli Journalist Traveling With U.N. Chief». نیویورک تایمز.
  5. ↑ «خبرنگار اسرائیلی: به عشق دیدن اصفهان به ایران رفتم». بی‌بی‌سی فارسی.
  6. ↑ «وزیر ارشاد: خبرنگار اسرائیلی با دغل‌کاری وارد ایران شده بود». بی‌بی‌سی فارسی.
  7. ↑ «A Jewish Journalist's Exclusive Look Inside Iran». forward.
  8. ↑ «Reporting From Iran, Jewish Paper Sees No Plot to Destroy Israel». نیویورک تایمز.
  9. ↑ https://mishpacha.com/behind-the-persian-curtain/
  10. ↑ https://mishpacha.com/behind-the-persian-curtain/
  11. ↑ The New Encyclopedia of American Scandal By George C. Kohn, Infobase Publishing, 2001, page 330
  12. ↑ http://www.haaretz.com/business/.premium-1.532365
  13. ↑ http://www.theguardian.com/business/2013/jun/26/marc-rich-commodities-trader-fugitive-dies
  14. ↑ http://www.economist.com/news/obituary/21580438-marc-rich-king-commodities-died-june-26th-aged-78-marc-rich
  15. ↑ http://www.pbs.org/newshour/bb/politics/jan-june01/pardonprobe_02-08.html
  16. ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۳ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲ ژوئن ۲۰۱۴.
  17. ↑ http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3473915,00.html
  18. ↑ http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3555682,00.html
  19. ↑ http://www.haaretz.com/news/u-s-demands-israel-crack-down-on-illegal-iranian-pistachio-imports-1.233710
  20. ↑ http://www.cnn.com/WORLD/meast/9807/16/israel.treason/index.html?_s=PM:WORLD
  21. ↑ http://www.haaretz.co.il/misc/1.1142586
  22. ↑ http://www.haaretz.co.il/misc/1.1142340
  23. ↑ https://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/jewishweekly?a=d&d=JW19890303.2.18
  24. ↑ http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4075900,00.html
  25. ↑ پرتقال‌های اسرائیلی در بازار ایران بایگانی‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine مردم‌سالاری
  26. ↑ آمریکا هفت شرکت را به دلیل «تأمین فراورده‌های نفتی ایران» تحریم کرد بی‌بی‌سی فارسی
  27. ↑ آمریکا مجازات‌های جدیدی علیه برنامه اتمی ایران وضع کرد، رادیو بین‌المللی فرانسه
  28. ↑ http://www.bloomberg.com/news/articles/2016-06-17/an-iranian-fugitive-toronto-property-mogul-and-a-deal-gone-awry
  29. ↑ ایران پهلو گرفتن کشتی‌های تجاری اسرائیل را تکذیب کرد، بی‌بی‌سی فارسی
  30. ↑ Ora Coren and Dafna Maor (۳۰ مه ۲۰۱۱). «Netanyahu's office denies Israeli firm had permission to trade with Iran». هاآرتص. دریافت‌شده در ۲۵ ژوئن ۲۰۱۲.
  31. ↑ http://www.bloomberg.com/news/2011-12-23/israel-didn-t-know-high-tech-gear-was-sent-to-iran-via-denmark.html
  32. ↑ https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1985-02-28-mn-12659-story.html
  33. ↑ https://www.washingtonpost.com/archive/local/1988/01/09/khomeini-relative-in-israel/d04e5496-0dc2-47d1-8642-b81cb4a3f09a/
  34. ↑ «یک نوجوان ایرانی در اسرائیل بستری شد». رادیو فردا.
  35. ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ ژوئن ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲ ژوئن ۲۰۱۴.
  36. ↑ http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/04/ariel-sharon-khamenei-iran-israel-ties.html#

منابع

This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.