روش‌های بلاغی

روش‌های بلاغی (به انگلیسی: Rhetorical operations) در بلاغت، به اشکال گفتاری که به‌عنوان یکی از چهار عملیات بلاغی طبقه‌بندی می‌شوند گفته می‌شود: اضافه (adiectio)، حذف (detractio)، جایگزینی (substitutio) و جابجایی (transmutatio).

ریشه‌های کلاسیک

کتاب لاتین بلاغت هرنیوسی (نویسنده ناشناخته) مربوط به دهه ۹۰ پیش از میلاد، این چهار عمل را انتقال، فروماندگی، افزونگی، و تناوب می‌نامد.[۱] فیلون اسکندریه (حدود ۲۵ پیش از میلاد - حدود ۵۰ پس از میلاد)، که به زبان یونانی می‌نوشت، این روش‌ها را به‌عنوان جمع (πρόσθεσις)، تفریق (ἀφαίρεσις)، جابجایی (μετάθεσις) و تبدیل (ἀλλοίωσις) فهرست کرد.[۲] کوئینتلی (حدود ۳۵ - حدود ۱۰۰) از آن‌ها در آموزش فن بیان (حدود ۹۵ پس از میلاد) نام برده است.[۳]

کوئینتلی بلاغت را علم انحراف احتمالی از یک هنجار معین، یا از متنی از قبل موجود که به‌عنوان الگو گرفته شده است، می‌دید. هر تنوع را می‌توان به‌عنوان یک شکل (شکل‌های گفتاری یا شکل‌های فکری) مشاهده کرد.[۴] از این منظر، کوئینتلی چهار روش اساسی را با توجه به تحلیل هر گونه تغییر فرموله کرد.[۵][۶][۷]

هاینریش لاسبرگ یکی از کامل‌ترین و مفصل‌ترین خلاصه‌های بلاغت کلاسیک را از منظر روش‌های چهارگانه کوئینتلی در رساله کتاب راهنمای بلاغت ادبی خود در سال ۱۹۶۰ ارائه می‌دهد.[۸]

بلاغت تصویر

نشانه‌شناسان بلژیکی روشی برای تحقیق در نقاشی ابداع کردند تا روش‌های بلاغی اساسی را در تفسیر یک اثر نقاشی به‌کار ببرند. این روش‌ که بلاغت معنایی ساختاری نامیده می‌شود، با هدف تعیین ویژگی‌های سبکی و زیبایی‌شناختی هر نقاشی از طریق عملیات جمع، حذف، جابجایی و تبدیل از یک نقاشی پایه است.[۹][۱۰]

پانویس

  1. Book IV, 21.29, pp.303-5
  2. Harry Caplan
  3. Institutio Oratoria, Vol. I, Book I, Chapter 5, paragraphs 6 and 38-41. And also in Book VI Chapter 3
  4. Murphy, James J. (2000). "Grammar and rhetoric in Roman schools". In Auroux, Sylvain (ed.). Geschichte Der Sprachwissenschaften [History of the Language Sciences]. Handbücher zur Sprach- und Kommunikationswissenschaft. Walter de Gruyter. p. 491. ISBN 9783110111033. ISSN 1861-5090. Retrieved 2014-01-14. In his first book (I.8.13-17) Quintilian urges the master to acquaint his students with 'faults' that are given other names when they occur in poetry, namely metaplasms and schemata, with their two divisions of 'figures of speech' and 'figures of thought'.
  5. Nöth (1990) pp.341,358
  6. Jansen (2008)
  7. James J. Murphy (2000) Grammar and rhetoric in Roman schools, in Sylvain Auroux (editor) History of the language sciences: An International Handbook on the Evolution of the Study of Language from the Beginnings to the Present, part XII, article 70, section 4, p.491
  8. Groupe μ (1970) A General Rhetoric, Introduction
  9. Winfried Nöth (1995) Handbook of semiotics pp.342, 459
  10. Jean-Marie Klinkenberg et al. (Groupe μ) (1980) Plan d'une rhétorique de l'image, pp.249-68

منابع