زرتشتی‌دوزی

زرتشتی‌دوزی، سوزن‌دوزی زرتشتی یا گل‌ونقش، یک هنر باستانی زرتشتی است. زرتشتی‌دوزی شامل نگاره‌ها و نمادهای ویژه‌ای است که هر کدام ریشه در باورها دارد. نخ مورد استفاده در زرتشتی‌دوزی ابریشم تابیده طبیعی است. برای بستر کار نیز از پارچه‌های ریزبافت استفاده می‌شود.[۱] معانی بسیاری از نمادها در این هنر مشخص نیست و اغلب انتزاعی هستند.[۲]

از نخستین ابزارهای زرتشتی‌دوزی، سوزن‌هایی بسیار ظریف و انواع نخ‌های ابریشم یا پنبه‌ای و پارچه‌های ابریشمین یا پنبه‌ای بوده است. نقوش زرتشتی‌دوزی را می‌توان در جامه‌هایی کهن مانند مَکنا، شَوال، لَچَک، پیراهن و عرق‌چینِ داماد و دولُوگ دید. سرو، گل و پرنده و نیز جانورانی خوش‌نام و زیبا مانند آهو و ماهی در زرتشتی‌دوزی بسیار به چشم می‌خورد که همه نشان از زندگانی و شادی دارد و با دیدگاه آیینی در دین زرتشتی هم‌ساز و هم‌نواست.[۳]

زرتشتی‌دوزی به‌عنوان میراث‌فرهنگی ناملموس، اسفندماه ۱۳۹۹ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.[۳] وزارت میراث‌فرهنگی نیز در تلاش است که زرتشتی‌دوزی به‌عنوان میراث ناملموس ثبت جهانی شود.[۴]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. «رونمایی از کهن پارچه‌های زرتشتی‌دوزی با سخنرانی شیرین مزداپور». امرداد؛ تارنمای خبری زرتشتیان. ۲۰ بهمن ۱۴۰۱.
  2. «بازآرایی گل و نقش؛ تلاشی برای بهره‌جویی از سنت کهن سوزن‌دوزی / هنر زرتشتی‌دوزی به روایت شیرین مزداپور». هنرآنلاین. ۲۴ آذر ۱۳۹۹.
  3. 1 2 «نمایشگاه و نشست تخصصی زرتشتی‌دوزی در خانه هفت‌دست». امرداد؛ تارنمای خبری زرتشتیان. ۲۰ خرداد ۱۴۰۱.
  4. «زرتشتیان میراث‌دار ایران کهن هستند/تلاش برای ثبت جهانی زرتشتی‌دوزی». خبرگزاری جمهوری اسلامی. ۳۰ بهمن ۱۴۰۱.