سده ۳۲ (پیش از میلاد)
(سده سیوسوم پ.م. - سده سیودوم پیش از میلاد مسیح - سده سیویکم پ.م. - سدههای دیگر)
قرن ۳۲ پیش از میلاد، قرنی بود که از سال ۳۲۰۰ پیش از میلاد تا ۳۱۰۱ پیش از میلاد ادامه داشت.
رخدادها
- گورستان وارنا:کهنترین طلای جهان در نزدیکی دریاچه وارنا یافت شدهاست.
- مالت:ساخت نیایشگاه سنگی هاجاریم؛ دوره تارکسین و اوج ساخت نیایشگاههای سنگی
- حدود ۳۱۹۵–۳۱۶۵ پیش از میلاد؟: شاه ایری حور از آبیدوس بر بیشتر مصر سلطنت میکند.[۱]
- حدود ۳۱۶۵–۳۱۴۱ پیش از میلاد: سلطنت پادشاه کا در مصر باستان.[۲]
- حدود ۳۱۳۸ پیش از میلاد: چرخ باتلاقهای لیوبلیانا یک چرخ چوبی است که در باتلاق لیوبلیانا در اسلوونی پیدا شد.[۳]آزمایشهای رادیوکربن نشان داد که قدمت آن تقریباً ۵۱۵۰ سال است، که آن را به قدیمیترین چرخ چوبی کشفشده تاکنون تبدیل میکند.
- نخستین هیروگلیف شناختهشده از مصر باستان
- ۳۱۲۵ (پیش از میلاد)؛ نارمر درگذشت.
- حدود ۳۱۴۱–۳۱۲۱ پیش از میلاد: سلطنت عقرب دوم در مصر علیا.[۲]
- حدود ۳۱۲۱ پیش از میلاد؟: آغاز سلطنت نارمر، اولین فرعونی که مصر باستان را متحد کرد و بنیانگذار سلسله اول.[۴]
- حدود ۳۱۰۰ پیش از میلاد؟: مالت: ساخت معابد مگالیتیک حجر قیم، که همترازی خورشیدی و هم قمری را نشان میدهند. «دوره تارکسیِن» ساخت معابد مگالیتیک به اوج خود میرسد.[۵]
- حدود ۳۱۰۰ سال پیش از میلاد؟: سیستم نوشتاری خط میخی سومری[۶]
- حدود ۳۱۰۰ پیش از میلاد؟: آغاز دوره سلسلههای اولیه مصر، حوروس خدای اصلی مورد پرستش در مصر علیا و نیث خدای اصلی مورد پرستش در مصر سفلی بود.[۷]
- حدود ۳۱۰۰ سال پیش از میلاد؟: اولین ساختمانها در نس برادگار در جزایر اورکنی ساخته شدند.[۸]
- حدود ۳۱۰۰ سال پیش از میلاد؟: مردم نوسنگی در ایرلند، مقبره خورشیدیِ ۲۵۰،۰۰۰ تنی (۲۳۰،۰۰۰ تنی) نیوگرنج را ساختند.[۹]
- کرت:برآمدن تمدن مینوسی
- زیستگاه نوسنگی در اسکارا بری در جزیره اورکنی اسکاتلند ساختهشد.
- ساخت ۲۵۰هزار تن سرا با راهروهایی به سوی شرق در دوره نوسنگی در ایرلند
- جنگ کوکوشترا میان پانداواس و کائوراواس در هندوستان
- ۳۱۰۲ (پیش از میلاد)؛ مرگ کریشنا برپایه گواهیهای اخترشناسانه پس از ۱۲۵ سال زندگی.
چهرههای سرشناس
- خنوخ پسر یارد(بر پایه تورات)
- نارمر جانشین سرکت و بنیادگذار دودمان نخست فرمانروایی در مصر باستان
نوآوریها و یافتهها
منابع
- ↑ «=title1 l».
- 1 2 «=title2 l».
- ↑ "World's Oldest Wheel Found in Slovenia | Government Communication Office". www.ukom.gov.si (به انگلیسی). Retrieved 2025-07-06.
- ↑ «=title3 l» (PDF): صفحات ۹۶ تا ۹۹.
- ↑ «=title5 l».
- ↑ Mark, Joshua J. (2011-04-28). "Writing". World History Encyclopedia (به انگلیسی). Retrieved 2025-07-06.
- ↑ «=title6 l»: صفحات ۵۷ تا ۷۷.
- ↑ «The Ness of Brodgar Project». The Ness of Brodgar Project (به انگلیسی). ۲۰۲۵-۰۷-۰۴. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۷-۰۶.
- ↑ «=title7 l».
- نویسندگان ویکیپدیای انگلیسی، 32nd century BC، http://en.wikipedia.org/wiki/32nd_century_BC (نسخه ۱۱ فوریه ۲۰۰۷)
| هزاره | سده | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۹ پم: | ۹۰ پم | ۸۹ پم | ۸۸ پم | ۸۷ پم | ۸۶ پم | ۸۵ پم | ۸۴ پم | ۸۳ پم | ۸۲ پم | ۸۱ پم |
| ۸ پم: | ۸۰ پم | ۷۹ پم | ۷۸ پم | ۷۷ پم | ۷۶ پم | ۷۵ پم | ۷۴ پم | ۷۳ پم | ۷۲ پم | ۷۱ پم |
| ۷ پم: | ۷۰ پم | ۶۹ پم | ۶۸ پم | ۶۷ پم | ۶۶ پم | ۶۵ پم | ۶۴ پم | ۶۳ پم | ۶۲ پم | ۶۱ پم |
| ۶ پم: | ۶۰ پم | ۵۹ پم | ۵۸ پم | ۵۷ پم | ۵۶ پم | ۵۵ پم | ۵۴ پم | ۵۳ پم | ۵۲ پم | ۵۱ پم |
| ۵ پم: | ۵۰ پم | ۴۹ پم | ۴۸ پم | ۴۷ پم | ۴۶ پم | ۴۵ پم | ۴۴ پم | ۴۳ پم | ۴۲ پم | ۴۱ پم |
| ۴ پم: | ۴۰ پم | ۳۹ پم | ۳۸ پم | ۳۷ پم | ۳۶ پم | ۳۵ پم | ۳۴ پم | ۳۳ پم | ۳۲ پم | ۳۱ پم |
| ۳ پم: | ۳۰ پم | ۲۹ پم | ۲۸ پم | ۲۷ پم | ۲۶ پم | ۲۵ پم | ۲۴ پم | ۲۳ پم | ۲۲ پم | ۲۱ پم |
| ۲ پم: | ۲۰ پم | ۱۹ پم | ۱۸ پم | ۱۷ پم | ۱۶ پم | ۱۵ پم | ۱۴ پم | ۱۳ پم | ۱۲ پم | ۱۱ پم |
| ۱ پم: | ۱۰ پم | ۹ پم | ۸ پم | ۷ پم | ۶ پم | ۵ پم | ۴ پم | ۳ پم | ۲ پم | ۱ پم |
| ۱: | ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | ۵ | ۶ | ۷ | ۸ | ۹ | ۱۰ |
| ۲: | ۱۱ | ۱۲ | ۱۳ | ۱۴ | ۱۵ | ۱۶ | ۱۷ | ۱۸ | ۱۹ | ۲۰ |
| ۳: | ۲۱ | ۲۲ | ۲۳ | ۲۴ | ۲۵ | ۲۶ | ۲۷ | ۲۸ | ۲۹ | ۳۰ |
| ۴: | ۳۱ | ۳۲ | ۳۳ | ۳۴ | ۳۵ | ۳۶ | ۳۷ | ۳۸ | ۳۹ | ۴۰ |