سفر آشفته

سفر آشفته یا روان‌پریشی ناگهانیِ برآمده از توهم‌زاها یک واکنش روان‌شناختی منفی و حاد به پیامدهای مواد روان‌فعال، به‌ویژه روان‌گردان‌ها است. این حالت با نشانه‌هایی چون اضطراب، پارانویا، خوددگربینی و انحلال نفس همراه است و در موارد شدید می‌تواند پیامدهای روان‌شناختی ماندگاری به جا بگذارد.

تعریف روشنی از اینکه چه چیزی سفر آشفته را تشکیل می‌دهد وجود ندارد و دانش ما دربارهٔ علل آن و اینکه چه کسانی بیشتر در معرض آن قرار دارند، محدود است. پژوهش‌های موجود نشان می‌دهند که «شرایط ذهنی و محیطی» مصرف‌کننده نقش مهمی در چگونگی پاسخ فرد به این تجربه دارد. روان‌پزشک استانیسلاف گروف بر این باور بود که تجربه‌های ناخوشایند روان‌گردانی لزوماً ناسالم یا نامطلوب نیستند و می‌توانند زمینه‌ساز بهبود روان‌شناختی و حل‌وفصل تنش‌های درونی باشند.

در دهه ۱۹۶۰ میلادی (۱۳۴۰ خورشیدی)، اصطلاح «فریک‌اوت» (به انگلیسی: freak out؛ به معنای هراسان‌زده شدن) برای اشاره به سفر آشفته به‌کار می‌رفت. این پدیده می‌تواند به دلیل بی‌تجربگی یا بی‌مسئولیتی مصرف‌کننده، یا فقدان آمادگی مناسب، تشدید شود و اغلب بازتاب‌دهنده تنش‌های روانی حل‌نشده‌ای است که در جریان تجربه برانگیخته می‌شوند.

نشانه‌ها و علائم

با غربالگری، آمادگی و پشتیبانی مناسب در محیطی کنترل‌شده، علائم معمولاً خفیف باقی می‌مانند.[۱] سفر آشفته ناشی از سیلوسایبین برای نمونه اغلب با اضطراب شدید، سردرگمی، بی‌قراری و روان‌پریشی همراه است.[۲] این حالت به‌صورت طیفی از احساسات بروز می‌کند؛ از اضطراب و پارانویا گرفته تا احساس ناگزیر بودن مرگ قریب‌الوقوع یا وحشتی که فرد گمان می‌کند پس از پایان اثر ماده نیز ادامه خواهد داشت. تا سال ۲۰۱۱ (۱۳۹۰ خورشیدی)، آمار دقیقی از فراوانی سفر آشفته در دسترس نبوده‌است.[۲]

کسانی که سفر آشفته را تجربه می‌کنند ممکن است دچار حملات هراس، احساس تنهایی، از دست دادن خودآگاهی، خوددگربینی، واقعیت‌زدایی، گریه‌های بی‌اختیار، 妄想اضطهادی یا ترس از مرگ شوند.[۳] طبقه‌بندی بین‌المللی بیماری‌ها (ICD-10) این اصطلاح را تنها به مسمومیت حاد ناشی از توهم‌زاها اختصاص داده‌است.[۳]

درمان

زاناکس یک بنزودیازپین است که به‌عنوان کُشنده سفر به‌کار می‌رود.

درمان پزشکی شامل درمان حمایتی و کاهش محرک‌های بیرونی است. در برخی موارد، آرام‌بخشی برای مهار رفتارهای خودآسیب‌رسان یا هنگام بروز گرمازدگی به‌کار می‌رود.[۴] کشنده‌های سفر مانند آلپرازولام، دیازپام، کوئتیاپین یا ترازودون رایج‌ترین داروهای مورد استفاده هستند.[۵] سایر بنزودیازپین‌ها مانند لورازپام نیز مؤثرند. این آرام‌بخش‌ها تنها ترس و اضطراب را کاهش می‌دهند، اما توهمات را متوقف نمی‌کنند.

داروهای ضدروان‌پریشی مانند کوئتیاپین، آریپیپرازول، ریسپریدون و هالوپریدول می‌توانند توهمات را کاهش داده یا متوقف کنند. هالوپریدول در برابر مسمومیت حاد ناشی از LSD و سایر تریپتامین‌ها، آمفتامین‌ها، کتامین و فن‌سیکلیدین مؤثر است.[۶] گفتگوی آرام‌بخش و اطمینان‌دهنده نیز به‌عنوان نخستین اقدام درمانی توصیه می‌شود و در اکثر موارد اضطراب خفیف را برطرف می‌کند.[۷]

در پژوهش‌های بالینی، پیش‌احتیاط‌هایی مانند غربالگری و آمادگی شرکت‌کنندگان، آموزش ناظران جلسه و انتخاب محیط فیزیکی مناسب می‌توانند احتمال پریشانی روانی را به حداقل برسانند.[۷] پژوهشگران پیشنهاد داده‌اند که حضور همنشین سفرهای حرفه‌ای می‌تواند به طور چشمگیری تجربه‌های منفی مرتبط با سفر آشفته را کاهش دهد.[۸]

آسیب‌شناسی

سفر آشفته ممکن است طیفی از بیماری‌ها از جمله روان‌پریشی و اختلال ادراک پایدار توهم‌زا را در پی داشته باشد.[۹]

پیامدهای بلندمدت

اگرچه برخی مصرف‌کنندگان از سودمندی‌هایی گزارش می‌دهند، یک تجربه روان‌گردانی چالش‌برانگیز می‌تواند پیامدهای منفی بلندمدتی به دنبال داشته باشد، به‌ویژه اگر فرد از پشتیبانی مناسب برخوردار نباشد. برخی از مصرف‌کنندگان پس از این تجربه دچار آسیب روان‌شناختی شده و در موارد شدید به اختلال استرس پس از سانحه مبتلا می‌شوند.[۱۰]

در یک پیمایش، ۹٪ از مصرف‌کنندگان گزارش دادند که مشکلاتشان حداقل ۲۴ ساعت پس از پایان تجربه ادامه داشته‌است.[۱۱] در پیمایش دیگری از ۶۰۸ نفر که همگی از مشکلات پس از مصرف روان‌گردان گزارش داده بودند، یک‌سوم اعلام کردند که مشکلات آن‌ها بیش از یک سال و یک‌پنجم بیش از سه سال ادامه داشته‌است.[۱۲] رایج‌ترین مشکلات گزارش‌شده عبارت بودند از: اضطراب، احساس آسیب‌دیدگی روانی یا کشف ضربه‌های قدیمی، انزوای اجتماعی، واقعیت‌زدایی/خوددگربینی، اختلال در ادراک بینایی و سردرگمی وجودی.[۱۲] بیشتر افراد با کمک اطلاعات دقیق، پشتیبانی اجتماعی و درمان از این مشکلات بهبود می‌یابند.[۱۳]

دیدگاه‌ها

استانیسلاف گروف

استانیسلاف گروف، روان‌پزشک و پژوهشگر برجسته، در مصاحبه‌ای چنین گفته‌است:

خطر بزرگی درآمیختن دنیای درونی با دنیای بیرونی وجود دارد؛ شما با واقعیت‌های درونی‌تان دست‌وپنجه نرم می‌کنید، اما در همان حال نمی‌دانید چه اتفاقی در حال افتادن است. نوعی تحریف جهان بیرونی را درک می‌کنید. پس ممکن است در وضعیتی قرار بگیرید که مقاومت‌هایتان در حال تضعیف‌شدن است، هوشیاری‌تان بیشتر آگاه می‌شود، اما واقعاً با آن در تماس نیستید، آنچه هست را آن‌طور که هست نمی‌بینید. نوعی توهم شما را می‌گیرد و گرفتار می‌شوید.[۱۴]

در کتابی که در سال ۱۹۷۵ (۱۳۵۴ خورشیدی) منتشر کرد، گروف پیشنهاد داد که تجربه‌های دردناک و دشوار در جریان یک سفر روان‌گردانی می‌توانند برآمده از بازآفرینی خاطرات مرتبط با تولد در ذهن باشند. به گفته او، تجربه‌هایی چون حبس، وحشت فرجام‌شناختی یا رنج فراتر از تصور — اگر تا پایان دنبال شوند — اغلب به پیشرفت‌های عاطفی، فکری و معنوی منتهی می‌شوند. از این منظر، گروف استدلال می‌کند که قطع یک سفر آشفته، هرچند در ابتدا سودمند به نظر می‌رسد، می‌تواند فرد را در حالت‌های روان‌شناختی حل‌نشده گرفتار کند.[۱۵]

پژوهشگران با بهره‌گیری از روایت‌شناسی، در یک بررسی انجام‌شده در سال ۲۰۲۱ (۱۴۰۰ خورشیدی) روی ۵۰ مصرف‌کننده روان‌گردان دریافتند که بسیاری از آن‌ها سفر آشفته را منبع بینش یا حتی نقطه عطفی در زندگی‌شان توصیف کردند.[۸]

ریک استراسمن

ریک استراسمن، استاد روان‌پزشکی، از بازتعریف تجربه سفر آشفته به‌عنوان «تجربه چالش‌برانگیز» انتقاد می‌کند و آن را گمراه‌کننده می‌داند.[۱۶]

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ Barrett، FS؛ Bradstreet، MP؛ Leoutsakos، JS؛ Johnson، MW؛ Griffiths، RR (دسامبر ۲۰۱۶). «The Challenging Experience Questionnaire: Characterization of challenging experiences with psilocybin mushrooms». Journal of Psychopharmacology. ۳۰ (۱۲): ۱۲۷۹–۱۲۹۵. doi:10.1177/0269881116678781. PMC 5549781. PMID 27856683.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  2. 1 2 van Amsterdam، Jan؛ Opperhuizen، Antoon؛ van den Brink، Wim (۲۰۱۱). «Harm potential of magic mushroom use: A review». Regulatory Toxicology and Pharmacology. ۵۹ (۳): ۴۲۳–۴۲۹. doi:10.1016/j.yrtph.2011.01.006. PMID 21256914.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  3. 1 2 «DIMDI - ICD-10-WHO Version 2016». dimdi.de. ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۷ نوامبر ۲۰۲۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  4. ↑ Yates, Gregory; Melon, Emily (1 فوریه 2024). "Trip-killers: a concerning practice associated with psychedelic drug use". Emergency Medicine Journal (in English). 41 (2): 112–113. doi:10.1136/emermed-2023-213377. ISSN 1472-0205. PMID 38123961.
  5. ↑ Yates, Gregory; Melon, Emily (1 فوریه 2024). "Trip-killers: a concerning practice associated with psychedelic drug use". Emergency Medicine Journal (in English). 41 (2): 112–113. doi:10.1136/emermed-2023-213377. ISSN 1472-0205. PMID 38123961.
  6. ↑ Giannini، A. James؛ Underwood، Ned A.؛ Condon، Maggie (۲۰۰۰). «Acute Ketamine Intoxication Treated by Haloperidol». American Journal of Therapeutics. ۷ (۶): ۳۸۹–۹۱. doi:10.1097/00045391-200007060-00008. PMID 11304647.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  7. 1 2 Johnson، Matthew W.؛ Richards، William A.؛ Griffiths، Roland R. (۲۰۰۸). «Human Hallucinogen Research: Guidelines for Safety». Journal of Psychopharmacology. ۲۲ (۶): ۶۰۳–۶۲۰. doi:10.1177/0269881108093587. PMC 3056407. PMID 18593734.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  8. 1 2 Gashi، Liridona؛ Sandberg، Sveinung؛ Pederson، Willy (۲۰۲۱). «Making "bad trips" good: How users of psychedelics narratively transform challenging trips into valuable experiences». International Journal of Drug Policy. ۸۷ ۱۰۲۹۹۷. doi:10.1016/j.drugpo.2020.102997. hdl:10852/81144. PMID 33080454. S2CID 224821288.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  9. ↑ Bracco، Jessica (مه ۲۰۱۹). «The United States Print Media and its War on Psychedelic Research in the 1960s». The Exposition. ۵ (۱): ۹–۱۰.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  10. ↑ Calder، Abigail E.؛ Diehl، Vincent J.؛ Hasler، Gregor (۲۹ آوریل ۲۰۲۵). «Traumatic Psychedelic Experiences». Current Topics in Behavioral Neurosciences. doi:10.1007/7854_2025_579. PMID 40299143.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  11. ↑ Simonsson، Otto؛ Hendricks، Peter S.؛ Chambers، Richards؛ Osika، Walter؛ Goldberg، Simon B. (۱ آوریل ۲۰۲۳). «Prevalence and associations of challenging, difficult or distressing experiences using classic psychedelics». Journal of Affective Disorders. ۳۲۶: ۱۰۵–۱۱۰. doi:10.1016/j.jad.2023.01.073. PMC 9974873. دریافت‌شده در ۱۱ دسامبر ۲۰۲۵.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  12. 1 2 Argyri، Eirini K.؛ Evans، Jules؛ Luke، David؛ Michael؛ Michelle، Katrina؛ Rohani-Shukla، Cyrus؛ Suseelan، Shayam؛ Prideaux، Ed؛ McAlpine، Rosalind؛ Murphy-Beiner، Ashleigh؛ Robinson، Oliver C. (۵ مه ۲۰۲۵). «Navigating groundlessness: An interview study on dealing with ontological shock and existential distress following psychedelic experiences». PLOS ONE. ۲۰ (۵) e۰۳۲۲۵۰۱. بیبکد:2025PLoSO..2022501A. doi:10.1371/journal.pone.0322501. PMC 12052184. PMID 40323979.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  13. ↑ «Difficulties after psychedelics». Challenging Psychedelic Experiences. دریافت‌شده در ۱۱ دسامبر ۲۰۲۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  14. ↑ «Beyond Psychotic Experience - Stan Grof interviewed by Jon Atkinson». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۲۶. {{cite web}}: بیش از یک پارامتر |تاریخ بازبینی= و |بازبینی= داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر |تاریخ بایگانی= و |archive-date= داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر |نشانی بایگانی= و |archive-url= داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  15. ↑ Grof، Stanislav (۱۹۷۵). realms of the human unconscious - Observations from LSD research. souvenir press. صص. ۹۵–۱۵۳. شابک ۰-۲۸۵-۶۴۸۸۲-۹.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  16. ↑ «Misguided Mainstreaming of Psychedelic Drugs: Challenging Experiences». Rick Strassman MD. ۲۵ اکتبر ۲۰۱۷.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.