عربی خمسه
| عربی خمسه | |
|---|---|
| زبان بومی در | ایران |
آفروآسیایی
| |
| الفبای عربی | |
| کدهای زبان | |
| ایزو ۳–۶۳۹ | – |
| گلاتولوگ | kham1298[۱] |
عربی خمسه گویشی از زبان عربی و زیر مجموعه گویش عربی خلیجی است که مردم ایل عرب خمسه در جنوب غربی ایران به ویژه استان فارس بدان گفتگو میکنند.[۲]
به سبب سکونت درازمدت مردم ایل عرب در منطقهٔ فارس و همزیستی با گروههای فارس، ترک و لر، واژگان فراوانی از زبان این مردمان به گویش عربی خمسه راه پیدا کرده است.[۳] با گذشت هر نسل از فصاحت این گویش کاسته و واژگان فارسی جایگزین آن میشود. آنچه که چهارچوب اصلی گویش عربی خمسه را حفظ نموده است، وجود فعلهای عربی است چرا که اسمهای فراوانی در این زبان از فارسی و دیگر زبانهای همجوار وامگیری شدهاند اما بیشتر فعلها هنوز دستنخورده باقی ماندهاند.
تفاوتهای جزئی در بین زبان و لهجه طوایف آن مشاهده میشود؛ مثلاً واژهٔ «اسب» را بعضی طوایف «فرس» و بعضی «فارس» به کار میبرند و به «تیر نانپزی» طایفهای «مسندر» و طایفهای «محلاج» میگویند و پول را گروهی «فلوس» و گروهی «ذهب» و «خریدم» را بعضی «أخذت» و بعضی «اشتریت» به کار میبرند، با این حال همهٔ مردم این ایل به خوبی میتوانند با گویش عربی خود با یکدیگر صحبت کنند.
نمونه
شعری از سید محمد آل علی
| گَلبی فی عشق عرِب آرام یِگضُب، ایش اَسی | یا بِفرهنگو اَدِب آرام یِگضُب ایش اَسی | |
| طبعِ سَرکِش عاشِقو، مَجنونو، مِن خود بیخودو | مِن عروس شِعری دمادم جام یِگضُب ایش اَسی | |
| فَد هزار سال بی خابِر کِینینِّه اَما اِلسِنه | فی راگِص شِعرو غَزِل فرجام یِگضُب ایش اَسی |
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "عربی خمسه". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
{{cite book}}: Invalid|display-editors=4(help) - ↑ مهبانو علیزاده. «جباره». دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
- ↑ B. Hourcade P. Oberling. «ʿARAB iv. Arab tribes of Iran». ایرانیکا.