قزازه
قزازه
قزازة Kezazeh, Kerazeh | |
|---|---|
 بقایای ایستگاه راه‌آهن وادی الصرار در مسیر راه‌آهن یافا–اورشلیم که در فاصلهٔ ۳ کیلومتر (۲ مایل) شمال روستا قرار داشت. | |
| ریشه‌شناسی: برگرفته از نام شخصی | |
  قزازه جایگاه در قیمومت بریتانیا بر فلسطین | |
| مختصات: ۳۱°۴۶′۴۴″ شمالی ۳۴°۵۲′۳۴″ شرقی / ۳۱٫۷۷۸۸۹°شمالی ۳۴٫۸۷۶۱۱°شرقی | |
| شبکه فلسطین | ۱۳۸/۱۳۱ |
| واحد جغرافیایی-سیاسی | قیمومت بریتانیا بر فلسطین |
| بخش | رمله |
| تاریخ تخلیه | ۹–۱۰ ژوئیه ۱۹۴۸ |
| مساحت | |
| • کل | ۱۸٬۸۲۹ دونوم (۱۸٫۸۲۹ کیلومتر مربع یا ۷٫۲۷۰ مایل مربع) |
| جمعیت (۱۹۴۵) | |
| • کل | ۹۴۰ |
| علت تخلیه | پیامد سقوط شهر همجوار |
| کاربری کنونی | پایگاه نیروهای دفاعی اسرائیل |
قزازه (به عربی: قزازة) روستایی فلسطینی در بخش رمله از سرزمین قیمومت بریتانیا بر فلسطین بود که در فاصلهٔ نزدیک به ۱۹ کیلومتری جنوب رمله قرار داشت. این روستا در سال ۱۹۴۸ میلادی در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل تخلیه و ویران شد.
قزازه در بخش شرقی دشت ساحلی میانی فلسطین و بر فراز زمین‌های نسبتاً هموار تا موج‌دار در ارتفاع ۱۵۰ متری از سطح دریا جای داشت. ایستگاه راه‌آهن وادی الصرار در مسیر خط‌آهن یافا–اورشلیم در فاصلهٔ چند کیلومتری شمال‌غربی روستا واقع بود. ساکنان روستا همگی مسلمان بودند و به کشاورزی اشتغال داشتند. جمعیت روستا بر پایهٔ آمار سال ۱۹۴۵ برابر با ۹۴۰ نفر بود و مساحت کل زمین‌هایش به ۱۸٬۸۲۹ دونوم می‌رسید.
پیشینه
دورهٔ عثمانی
در سال ۱۸۳۸ میلادی و در دورهٔ امپراتوری عثمانی، el Kuzazeh به‌عنوان روستایی مسلمان‌نشین در ناحیهٔ رمله ثبت شد.[۱]
یک جهانگرد اروپایی گزارش داد که در دههٔ ۱۸۶۰ میلادی هنگام بازدید از یک تل باستانی در نزدیکی قزازه از این روستا گذشته‌است.[۲]
آلبرت زوتسین بر پایهٔ فهرست رسمی روستاهای عثمانی در حدود سال ۱۸۷۰ دریافت که Kezaze دارای ۱۳۳ نفر جمعیت (تنها مردان) در ۸۹ خانه بوده و در فاصلهٔ دو ساعت راه در جنوب‌شرقی شحمه قرار داشته‌است.[۳] مارتین هارتمان نیز شمار خانه‌های روستا را ۸۵ واحد گزارش کرد.[۴]
در سال ۱۸۸۲ میلادی، پیمایش غرب فلسطین که از سوی صندوق اکتشاف فلسطین انجام شد، Kerazeh را «روستایی کوچک با خانه‌های خشتی و سنگی در لبهٔ تپه‌ها با باغ‌ها و یک چاه آب» توصیف کرد.[۵]
دورهٔ قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقامات قیمومتی بریتانیا انجام شد، جمعیت Qezazeh برابر با ۴۷۲ نفر و همگی مسلمان ثبت گردید.[۶] در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین این رقم به ۶۴۹ نفر (همچنان همه مسلمان) در ۱۵۰ واحد مسکونی افزایش یافت.[۷]
روستاییان یک مسجد و چند مغازه داشتند. نخستین مدرسهٔ ابتدایی قزازه در سال ۱۹۲۲ تأسیس شد. در سال ۱۹۴۵ ساکنان قزازه به همراه روستاهای سجد و جلیا مدرسهٔ مشترکی بنیان نهادند که در زمان تأسیس ۱۲۷ دانش‌آموز داشت.[۸] کشاورزان روستا غلات، سبزیجات و میوه پرورش می‌دادند.[۸]
بر پایهٔ آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا به ۹۴۰ نفر (همه مسلمان) رسیده بود[۹] و مساحت کل زمین‌های آن ۱۸٬۸۲۹ دونوم بود.[۱۰] از این میان ۱۱٬۷۵۷ دونوم به کشت غلات و ۱۳۱ دونوم به باغات و زمین‌های آبی اختصاص داشت[۱۱] و ۳۸ دونوم نیز بافت مسکونی بود.[۱۲]
جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
در آستانهٔ جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل، سازمان هاگانا مأموریت تخریب خانه‌های عربی را در چارچوب «اقدامات تلافی‌جویانه» دریافت کرد. در همین راستا، یگان‌های هاگانا در ۱۹ دسامبر ۱۹۴۷ خانهٔ مختار روستا عبدالله ابوصباح را تا اندازه‌ای ویران کردند؛ این اقدام به بهانهٔ پاسخ به کشته‌شدن یک یهودی صورت گرفت.[۱۳] در جریان این عملیات دو عرب کشته شدند.[۱۴]
در ۹ تا ۱۰ ژوئیهٔ ۱۹۴۸ و همزمان با پایان نخستین آتش‌بس، یگان‌هایی از تیپ گیواتی در چارچوب عملیات آن-فار به روستا یورش بردند. هدف اعلام‌شدهٔ این عملیات اخراج بیش از ۲۰٬۰۰۰ نفر از ساکنان منطقه‌ای هلالی‌شکل در جنوب رمله بود.[۱۵]
در ۱۶ ژوئیه ۱۹۴۸ ستاد تیپ گیواتی به ستاد کل عملیات گزارش داد: «نیروهای ما وارد روستاهای قزازه، الخیمه، جلیا، ادنبه، مغلس شده و ساکنان را بیرون رانده و شماری از خانه‌ها را منفجر و آتش زده‌اند. منطقه اکنون از عرب‌ها پاکسازی شده‌است».[۱۶]
بسیاری از ساکنان پیشین قزازه به الخلیل گریختند و بخشی از اخراج و فرار ۱۹۴۸ فلسطینیان را تشکیل دادند.[۱۷]
وضعیت کنونی
امروزه زمین‌های روستا در اختیار نیروهای دفاعی اسرائیل قرار دارد و به‌عنوان منطقهٔ بستهٔ نظامی شناخته می‌شود. به همین دلیل از سرنوشت مسجد روستا، مدرسهٔ ابتدایی آن (که روستاهای سجد و جلیا را نیز پوشش می‌داد) و بیش از ۱۵۰ خانهٔ مسکونی‌اش آگاهی دقیقی در دست نیست.[۱۷]
شهرک تیروش (תִּרוֹשׁ) که در سال ۱۹۵۵ بنیان نهاده شد، در نزدیکی محل روستا واقع است؛ اما بر زمین‌های متعلق به روستای عجور در ناحیهٔ الخلیل و خارج از مرزهای بخش رمله ساخته شده‌است.[۱۸]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ Robinson، E.؛ Smith، E. (۱۸۴۱). Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea. ج. ۳. Crocker & Brewster. ص. ۱۲۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Mansell, 1862, p. 506. به نقل از Khalidi, 1992, p. 405
- ↑ Socin, A. (۱۸۷۹). «Alphabetisches Verzeichniss von Ortschaften des Paschalik Jerusalem». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ۲: ۱۵۶.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hartmann, M. (۱۸۸۳). «Die Ortschaftenliste des Liwa Jerusalem in dem türkischen Staatskalender für Syrien auf das Jahr ۱۲۸۸ der Flucht (۱۸۷۱)». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ۶: ۱۴۰.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Conder، C.R.؛ Kitchener، H.H. (۱۸۸۲). The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology. ج. ۲. Committee of the Palestine Exploration Fund. ص. ۴۰۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Barron، J.B. (۱۹۲۳). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine. ص. ۲۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Government of Palestine. ص. ۲۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. مؤسسه مطالعات فلسطین. ص. ۴۰۵. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Department of Statistics (۱۹۴۵). Village Statistics, April, ۱۹۴۵. Government of Palestine. ص. ۳۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۶۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۱۱۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۱۶۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. انتشارات دانشگاه کمبریج. ص. ۳۴۳. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. انتشارات دانشگاه کمبریج. ص. ۱۲۵–۱۲۶. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «نبذة تاریخیة عن قزازة». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. انتشارات دانشگاه کمبریج. ص. ۴۳۷. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «Welcome to Qazaza». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۰۷-۱۲-۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «نبذة تاریخیة عن قزازة». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Qazaza». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «قزازة (فلسطین)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Qazaza». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای اندونزیایی ، بازبینی‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Kazaza». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای لهستانی ، بازبینی‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین