قسطینه

قسطینه
قسطینة
Kastina
روستا
چوپان با گوسفندان در قسطینه، پیش از ۱۹۴۸
چوپان با گوسفندان در قسطینه، پیش از ۱۹۴۸
ریشه‌شناسی: El Kustîneh, Kŭstîleh، یعنی Castellum
نقشه دهه ۱۸۷۰
نقشه دهه ۱۹۴۰
نقشه معاصر
نقشه دهه ۱۹۴۰ با پوشش معاصر
مجموعه نقشه‌های تاریخی منطقه پیرامون قسطینه
مختصات: ۳۱°۴۴′۲۱″ شمالی ۳۴°۴۵′۴۴″ شرقی / ۳۱٫۷۳۹۱۷°شمالی ۳۴٫۷۶۲۲۲°شرقی / 31.73917; 34.76222
شبکه فلسطین۱۲۷/۱۲۷
واحد سیاسیقیمومت بریتانیا بر فلسطین
بخشغزه
تاریخ تخلیه جمعیت۹ ژوئیه ۱۹۴۸
مساحت
 • کل۱۲٬۰۱۹ دونوم (۱۲٫۰۱۹ کیلومتر مربع یا ۴٫۶۴۱ مایل مربع)
جمعیت
 (۱۹۴۵)
 • کل۸۹۰
علت تخلیه جمعیتحمله نظامی نیروهای یه‌شو
علت فرعینفوذ سقوط شهر نزدیک
شهرک‌های کنونیکفار واربورگ، عروگوت، کفار آحیم، افیغدور، کریات ملاخی

قسطینه (به عربی: قسطینة) روستایی فلسطینی بود که در ۳۸ کیلومتری شمال شرقی غزه قرار داشت. این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل از سکنه تخلیه شد و ویران گردید.

قسطینه بر فراز نقطه‌ای بلند در دشت ساحلی فلسطین و بر سر راه میان المجدل (عسقلان) و شاهراه اورشلیم–یافا جای داشت. یک اردوگاه نظامی بریتانیایی به نام بیر توویا در ۳ کیلومتری جنوب غربی روستا واقع بود. ساکنان روستا همگی مسلمان بودند و معیشت آنان عمدتاً بر پایه کشاورزی، دامداری و کار در اردوگاه نظامی بریتانیا استوار بود. بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۸۹۰ نفر و مساحت کل زمین‌های آن ۱۲٬۰۱۹ دونم بود.

در ۹ ژوئیه ۱۹۴۸ نیروهای تیپ ۸۴ گیواتی در چارچوب عملیات آن-فار به روستا حمله کردند و پس از فرار ساکنان، بیش از ۱۴۷ خانه روستا به‌طور کامل ویران شد. پس از جنگ، چندین شهرک اسرائیلی بر زمین‌های قسطینه بنا گردید.

موقعیت جغرافیایی

قسطینه بر بلندی نسبی در بخشی عموماً هموار از دشت ساحلی جنوبی فلسطین واقع بود. این روستا بر سر شاهراه میان المجدل (عسقلان) در جنوب غربی و جاده عمومی اورشلیم–یافا قرار داشت.[۱] اردوگاه نظامی بریتانیایی بیر توویا در ۳ کیلومتری جنوب غربی روستا جای داشت.[۲]

روستاهای همسایه قسطینه عبارت بودند از تل الترمس، یاصور، البطانی الشرقی، المسمیه الکبیرة، المسمیه الصغیرة و السوافیر الشرقیة و السوافیر الشمالیة.[۳]

پیشینه

دوره عثمانی

قسطینه در سال ۱۵۱۷ همراه با دیگر بخش‌های سرزمین فلسطین به امپراتوری عثمانی ملحق شد. بر پایه دفترهای مالیاتی سال ۱۵۹۶، این روستا در ناحیه (نَهیه) غزه زیر لوای (لیوا) سنجق غزه جای داشت و ۵۵ خانوار و ۱۵ مرد مجرد (برآوردِ نزدیک به ۳۸۵ نفر) در آن زندگی می‌کردند. همه روستاییان مسلمان بودند و مالیات ثابتی به نرخ ۳۳٫۳ درصد بر محصولاتی چون گندم، جو، کنجد، میوه و همچنین بز، کندوهای عسل و تاکستان‌ها می‌پرداختند؛ جمعاً ۱۳٬۱۰۰ آقچه. پنج‌ششم این درآمد به وقف اختصاص داشت.[۴]

مصطفی البکری الصدیقی (۱۶۸۸–۱۷۴۸/۹)، فقیه و جهانگرد صوفی سوری، گزارش داده‌است که در نیمه نخست سده هجدهم میلادی هنگام سفر به سوی المسمیه الکبیرة از این روستا گذشته‌است.[۵]

در سال ۱۸۳۸، ادوارد رابینسون روستای «الکستینه» را در شمال غربی تل صافی که در آن اقامت داشت مشاهده کرد[۶] و آن را روستایی مسلمان‌نشین در قضای غزه ثبت نمود.[۷]

در سال ۱۸۶۳، جهانگرد فرانسوی ویکتور گرن از روستا بازدید کرد و جمعیت آن را چهارصد نفر گزارش نمود. در نزدیکی دهانه چاه آب، بقایای یک ستون باستانی از سنگ مرمر خاکستری-سفید وجود داشت و دو نخل و سه اقاقیا سایه بر گورستان می‌انداختند.[۸]

فهرست روستاهای عثمانی مربوط به حدود سال ۱۸۷۰ نشان می‌دهد که قسطینه ۱۵۲ خانه و ۴۶۹ نفر جمعیت داشت، هرچند این شمار تنها مردان را دربرمی‌گرفت.[۹][۱۰] در سال ۱۸۸۲، بررسی صندوق اکتشاف فلسطین قسطینه را روستایی توصیف کرد که در راستای شمال‌غربی–جنوب‌شرقی بر زمینی هموار گسترده شده و دارای ساختمان‌های خشتی، چاه آب و باغ‌ها بود.[۱۱]

دوره قیمومت بریتانیا

در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که مقامات قیمومت بریتانیا برگزار کردند، جمعیت روستا ۴۰۶ نفر و همگی مسلمان بودند.[۱۲] در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت به ۵۹۳ مسلمان در ۱۴۷ خانه افزایش یافت.[۱۳]

روستاییان یک مسجد داشتند و در سال ۱۹۳۶ مدرسه ابتدایی مشترکی با روستای همسایه تل الترمس بنیان نهاده شد که تا میانه دهه ۱۹۴۰ دارای ۱۶۱ دانش‌آموز بود.[۱۴] بنا بر منابع عربی، مدرسه شش کلاس داشت و چهار آموزگار در آن تدریس می‌کردند که هزینه سه تن از آنان را خود روستا می‌پرداخت. در مجموع ۵۰ مرد روستا خواندن و نوشتن می‌دانستند.[۱۵]

در سال ۱۹۳۹ موشاو کفار واربورگ بر زمین‌هایی که به‌طور سنتی متعلق به روستا بود و در ۳ کیلومتری جنوب غربی آن قرار داشت تأسیس شد.[۱۶] در دوران جنگ جهانی دوم، روستا میزبان عناصر گوناگونی از نیروهای متفقین بود، از جمله ستاد فرماندهی لشکر ۶ استرالیا در آنجا مستقر شد.[۱۷][۱۸] همچنین بر پایه منابع فرانسوی، در ماه مه ۱۹۴۱ اردوگاه نظامی بیر توویا پس از بی‌استفاده شدن به محل گردهمایی نیروهای فرانسه آزاد پیش از نبرد سوریه تبدیل شد و شارل دوگل در ۲۶ مه ۱۹۴۱ نیروهای خود را در آنجا سان دید.[۱۹]

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۸۹۰ نفر و همگی مسلمان بودند[۲۰] و زمین‌های آن جمعاً ۱۲٬۰۱۹ دونم مساحت داشت.[۲۱] زندگی روستاییان بیشتر بر کشاورزی استوار بود و افزون بر آن به پرورش دام و مرغداری و کار در اردوگاه نظامی بریتانیایی بیر توویا می‌پرداختند.[۲۲]

در سال‌های ۱۹۴۴–۱۹۴۵ جمعاً ۲۳۵ دونم به کشت مرکبات و موز، ۷٬۳۱۷ دونم به غلات، و ۷۷۰ دونم به آبیاری یا باغ‌های میوه اختصاص داشت[۲۳] و ۳۷ دونم زمین مسکونی شهری بود.[۲۴]

نقشه قسطینه در سال ۱۹۴۵ با مقیاس ۱:۲۵۰٬۰۰۰

جنگ ۱۹۴۸

قسطینه در محدوده سرزمینی قرار داشت که بر اساس طرح سازمان ملل برای تقسیم فلسطین در سال ۱۹۴۷ به دولت عربی اختصاص یافته بود.[۲۵] پس از اعلام استقلال اسرائیل در ۱۵ مه ۱۹۴۸، ارتش‌های کشورهای عربی همسایه وارد جنگ شدند و موجی از آوارگی غیرنظامیان آغاز گردید. مردان روستای قسطینه زنان و کودکان را به تل صافی فرستادند، اما آنان به دلیل کمبود آب در روستای میزبان بازگشتند.[۲۶]

در ۲۹ ژوئن ۱۹۴۸، گردان ۵۱ تیپ ۸۴ گیواتی فرمان مقدماتی تصرف قسطینه و روستاهای همجوار (مسمیه الکبیره، مسمیه الصغیره، التینه و تل الترمس) را صادر کرد. به نوشته بنی موریس، این سند «تخلیه» (חיסול) دو روستای مسمیه و «سوزاندن» (ביעור) بقیه را توصیه می‌کرد.[۲۷]

در ۹ ژوئیه ۱۹۴۸، نیروهای اسرائیلی در چارچوب عملیات آن-فار به روستا یورش بردند و پس از فرار ساکنان، روستا و بیش از ۱۴۷ خانه آن را به‌طور کامل ویران کردند.[۲۸] قسطینه سپس به‌عنوان نقطه تجمع گردان هفتم تیپ ۸ زرهی هاتیفا شمونه پس از حمله ناکام به عراق المنشیه در جریان عملیات یوآو (تلاش اسرائیل برای گشودن راهی به سوی نقب) به کار رفت.[۲۹]

بر پایه منابع عربی، قسطینه در «خطه دالت» (طرح د) نیز نام برده شده بود که هدف آن تصرف روستاهای متعدد فلسطینی بود. فرمانده تیپ گیواتی، شمعون آویدان، دستور اخراج غیرنظامیان را صادر کرده بود و ساکنان احتمالاً به سمت جنوب به سوی غزه رانده شدند.[۳۰]

پس از ۱۹۴۸

در آغاز سال ۱۹۴۹ امدادگران کویکر گزارش دادند که بسیاری از ساکنان چادرنشین اردوگاه آوارگان مغازی از قسطینه آمده‌اند.[۳۱]

پس از جنگ، منطقه به اسرائیل ملحق شد و چندین شهرک بر زمین‌های قسطینه بنا گردید: عروگوت و کفار آحیم در ۱۹۴۹، افیغدور در ۱۹۵۰ و کریات ملاخی در ۱۹۵۱ تأسیس شدند.[۱۶] بیر توویا نیز که از ۱۸۸۷ پایه‌گذاری شده بود، در مجاورت روستا قرار داشت و خود نیز به نام قسطینه شناخته می‌شد.[۳۲]

در سال ۱۹۹۲، ولید خالدی دربارهٔ وضعیت روستا نوشت:

تنها چیزی که باقی مانده آوار خانه‌هایی است که در سراسر محل پراکنده شده‌اند. گروه پژوهشی که وضعیت کنونی روستاهای تخلیه‌شده را بررسی می‌کرد به محل رفت و دریافت که بوته‌ها و علف‌های بلند به ارتفاع نزدیک به ۲ متر آن را پوشانده‌اند.[۳۳]

امروزه نام «قسطینه» به‌طور رایج برای تقاطع ملاخی به کار می‌رود.[۳۴]

جمعیت

ساکنان قسطینه همگی فلسطینیان مسلمان بودند. بر پایه منابع عربی، تبار آنان به حوران، المجدل و روستای بَشیت بازمی‌گشت و شمار اندکی ریشه مصری داشتند.[۳۵]

روند جمعیت قسطینه
سالجمعیتیادداشت
۱۵۹۶نزدیک به ۳۸۵۵۵ خانوار و ۱۵ مجرد[۳۶]
حدود ۱۸۷۰۴۶۹ (تنها مردان)۱۵۲ خانه[۹]
۱۹۲۲۴۰۶سرشماری بریتانیا[۱۲]
۱۹۳۱۵۹۳۱۴۷ خانه[۱۳]
۱۹۴۵۸۹۰[۲۰]

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ Khalidi, 1992, pp. 130-131
  2. ↑ Khalidi, 1992, pp. 130-131
  3. ↑ الخالدی، ولید (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. Institute for Palestine Studies. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  4. ↑ Hütteroth and Abdulfattah, 1977, p. 149; cited in Khalidi, 1992, p. 130
  5. ↑ "Al-Rihla", cited in Khalidi, 1992, p. 130
  6. ↑ Robinson and Smith, 1841, vol 2, p. 364
  7. ↑ Robinson and Smith, vol 3, 2nd appendix, p. 118
  8. ↑ Guérin, 1869, pp. 87-88
  9. 1 2 Socin, 1879, p. 156
  10. ↑ Hartmann, 1883, p. 133
  11. ↑ Conder and Kitchener, 1882, SWP II, p. 410; cited in Khalidi, 1992, p. 130
  12. 1 2 Barron, 1923, Table V, Sub-district of Gaza, p. 9
  13. 1 2 Mills, 1932, p. 5
  14. ↑ Khalidi, 1992, pp. 130-131
  15. ↑ الخالدی، ولید. کی لا ننسی. مؤسسه مطالعات فلسطین.
  16. 1 2 Khalidi, 1992, p. 131
  17. ↑ «2/3rd Pioneer Battalion». Australian War Memorial. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۵-۱۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  18. ↑ «QASTINA. 6TH DIVISION H.Q.'S FLAG». Australian War Memorial. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۵-۱۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  19. ↑ «Qastina – Wikipédia en français». Wikipédia. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  20. 1 2 Department of Statistics, 1945, p. 32
  21. ↑ Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 46
  22. ↑ Khalidi, 1992, pp. 130-131
  23. ↑ Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 88
  24. ↑ Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 138
  25. ↑ «Map of UN Partition Plan». سازمان ملل متحد. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۴ ژانویه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۲۶. {{cite web}}: بیش از یک پارامتر |تاریخ بازبینی= و |بازبینی= داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:ربات:وضعیت نامعلوم پیوند اصلی (رده)
  26. ↑ Morris, 2004, p. 176
  27. ↑ Morris, 2004, p. 436
  28. ↑ Khalidi, 1992, p. 131
  29. ↑ Shapira, 2008, p. 243
  30. ↑ الخالدی، ولید. کی لا ننسی. مؤسسه مطالعات فلسطین.
  31. ↑ Gallagher, Nancy (2007) Quakers in the Israeli-Palestinian Conflict, The American University in Cairo Press, شابک ‎۹۷۷−۴۱۶−۱۰۵-X, p. 75
  32. ↑ Khalidi, 1992, p. 131
  33. ↑ Khalidi, 1992, pp. 130-131
  34. ↑ Khalidi, 1992, p. 131
  35. ↑ الدبّاغ، مصطفی. بلادنا فلسطین.
  36. ↑ Hütteroth and Abdulfattah, 1977, p. 149

کتاب‌شناسی

  • Barron، J. B. (۱۹۲۳). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Conder، C. R. (۱۸۸۲). The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology. ج. ۲. Committee of the Palestine Exploration Fund.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Guérin، V. (۱۸۶۹). Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine. L'Imprimerie Nationale.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area Ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Centre.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Hütteroth، W. -D. (۱۹۷۷). Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late ۱۶th Century. Erlanger Geographische Arbeiten. شابک ۳-۹۲۰۴۰۵-۴۱-۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. Institute for Palestine Studies. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Government of Palestine.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Palmer، E. H. (۱۸۸۱). The Survey of Western Palestine: Arabic and English Name Lists. Committee of the Palestine Exploration Fund.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Robinson، E. (۱۸۴۱). Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea. ج. ۲. Crocker & Brewster.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Shapira، A. (۲۰۰۸). Yigal Allon; Native Son; A Biography. University of Pennsylvania Press. شابک ۹۷۸-۰-۸۱۲۲-۴۰۲۸-۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.