لیتل بلت
| لیتل بلت | |
|---|---|
| Lillebælt | |
 لیتل بلت (که با نام دانمارکی خود، Lillebælt، مشخص شده است)، سمت چپ‌ترین تنگه تنگه‌های دانمارک | |
  لیتل بلت | |
| گونه | تنگه |
| کشورهای حوضه | دانمارک |
| بیشترین درازا | ۵۰ کیلومتر (۳۱ مایل) |
| بیشترین پهنا | ۲۸ کیلومتر (۱۷ مایل) |
| ثبت‌ها | |
|---|---|
| نام رسمی | Lillebælt |
| تاریخ ثبت | ۲ سپتامبر ۱۹۷۷ |
| شماره ثبت | 154[۱] |
لیتل بلت (انگلیسی: Little Belt)؛ به دانمارکی: Lillebælt) یا کمربند کوچک تنگه‌ای میان جزیرهٔ فونن و شبه‌جزیرهٔ یوتلاند در دانمارک است. این تنگه یکی از سه تنگه از تنگه‌های دانمارک است که دریای بالتیک را به تنگهٔ کاتگات متصل می‌کند؛ کاتگات نیز به سمت غرب به دریای شمال و اقیانوس اطلس راه دارد.
جغرافیا
لیتل بلت حدود ۵۰ کیلومتر طول و بین ۸۰۰ متر تا ۲۸ کیلومتر عرض دارد. ژرف‌ترین نقطهٔ آن در مارنس هول، در غرب جزیرهٔ فونن، به عمق ۸۱ متر می‌رسد که آن را از تنگهٔ خواهرش، گریت بلت، عمیق‌تر می‌کند. جزایر کوچک دانمارکی متعددی در درون این تنگه قرار دارند و به‌دلیل همین عمق، حدود ۱۰ درصد از آبی که میان بخش درونی دریای بالتیک و کاتگات جابه‌جا می‌شود، از لیتل بلت عبور می‌کند.
لیتل بلت از شهر ژولسمینده در شمال تا جزیرهٔ آلس در جنوب با مسیری پیچان کشیده شده است. بخش شمالی آن با بیش از ۱۵ کیلومتر پهن‌ترین قسمت است و سپس به سمت جنوب‌غرب باریک شده تا در محلی به نام اسنورینگن (باریکه) به حدود یک کیلومتر می‌رسد؛ همان‌جایی که دو پل لیتل بلت واقع شده‌اند. جنوب فونن، تنگه دوباره تا حدود ۱۰ کیلومتر پهن می‌شود تا به دریای بالتیک، نزدیک آلس و مجمع‌الجزایر جنوب فیون برسد. ساحل غربی آن با خورهای نامنظم بریده‌بریده شده و در هر دو سو صخره‌های شنی پرشیب دیده می‌شود.
زمین‌شناسی
منطقهٔ پیرامون لیتل بلت رایخ‌رفت‌های یخچالی متعددی شکل داده‌اند که نخستین آن‌ها در اوایل یخبندان وایکسل، حدود ۲۲ تا ۲۵ هزار سال پیش پدید آمده‌اند. حدود ۱۴ تا ۱۵ هزار سال پیش، در اواخر همین یخبندان، یخ از جنوب و جنوب‌شرق رسید که بخشی از آن یخچال لیتل بلت را ساخت و زمینی پرتپه با خورهای عمیق پدید آورد. دره‌های تونلی قابل‌توجه منطقه هم حاصل آب ذوب‌شدهٔ یخچال‌ها هستند.
طبیعت
لیتل بلت تحت کنوانسیون رامسر یک تالاب حفاظت‌شده و مکانی مهم برای زادآوری و مهاجرت پرندگان است.[۳] گونه‌های حفاظت‌شدهٔ منطقه شامل قوی فریادکش، عقاب دریایی دم‌سفید، سنقر تالابی غربی، یلوه خالدار اوراسیایی، یلوه حنایی، نوک‌خنجری ابلق، تلیله شکیل، جغد تالابی، پرستودریایی معمولی، پرستودریایی شمالگان، پرستودریایی کوچک، اردک سرسیاه، مرغابی شمالگان معمولی، اردک چشم‌طلایی و اردک ماهی‌خوار کاکلی می‌شود.[۴]
لیتل بلت بالاترین تراکم شناخته‌شدهٔ گرازماهی بندری در جهان را دارد[۲] و زیستگاه چند هزار قطعه از آن‌هاست؛[۵] این تنها گونهٔ مقیم آب‌بازسانان در آب‌های درونی دانمارک است و در نزدیکی آن، تورهای نهنگ‌نگری نیز برگزار می‌شود.[۶] گونه‌های دیگری مانند نهنگ بزرگ‌باله کوچک، نهنگ گوژپشت و نهنگ تیغ‌باله نیز گاه‌به‌گاه به این آب‌ها سر می‌زنند. آب‌های عمیق این تنگه میزبان گونه‌های بسیاری از ماهیان از جمله روغن‌ماهی اطلسی، شاه‌ماهی اطلسی و قزل‌آلای دریایی است و لیتل بلت مقصدی برای ماهیگیری تفریحی نیز به‌شمار می‌رود.[۷]
تاریخ
جمعیت‌های انسانی از عصر سنگ در پیرامون لیتل بلت زندگی می‌کردند و در دره‌های تونلی و جنگل‌ها به شکار نیاگاو، گوزن شمالی و دیگر جانوران می‌پرداختند.[۸] تغییرات اقلیمی و زمین‌شناختی گیاهان و جانوران جدیدی به منطقه آورد و ماهیگیری در خورها و مجمع‌الجزایرهای همسایه را به منبع غذایی مهمی تبدیل کرد. حدود ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد، با گرم‌شدن دوبارهٔ هوا، فرهنگ قیف‌جامی در منطقه فعال شد و آثار باستان‌شناسی فراوانی از این فرهنگ و دیگر فرهنگ‌های دوران نوسنگی در منطقه باقی مانده است.[۹]
در سراسر عصر برنز، عصر آهن و دوران وایکینگ‌ها، تجارت با جمعیت‌های دیگر افزایش یافت و سکونتگاه‌ها بزرگ‌تر و پایدارتر شدند. در سدهٔ چهاردهم، شهرهای کولدینگ و وایله امتیاز شهر بازرگانی گرفتند و امروزه دو شهر بزرگ منطقه‌اند.
شکار گراز دریایی
از سده‌های میانه تا پایان سدهٔ نوزدهم، ماهیگیران محلی همچنین به شکار گرازماهی بندری می‌پرداختند. این جانوران زمستان را در آبراه‌های دانمارک می‌گذراندند و ماهیگیران در بخش‌های باریک تنگه در کمین می‌نشستند و آن‌ها را به سمت آب‌های کم‌عمق می‌راندند. روغن این جانور که نوعی روغن نهنگ بود تا پیش از گسترش روشنایی برقی به‌طور گسترده به‌عنوان روغن چراغ استفاده می‌شد. در زمستان ۱۸۵۴–۱۸۵۵، ۱٬۷۴۲ قطعه خوک آبی صید شد، اما معمولاً صید هر زمستان حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ قطعه بود. شکار این جانور دست‌کم از سال ۱۵۹۳ با قانون تنظیم می‌شد و این قانون در ۴ مه ۱۸۹۹ با فرمانی سلطنتی لغو شد، هرچند کمبودها در جنگ جهانی اول و دوم باعث بازگشت کوتاه‌مدت این شکار شد.
دوران مدرن
در سال ۱۸۰۱ نیروی دریایی دانمارک ناوی جنگی با ۲۲ توپ به نام «لیله‌بلت» به افتخار این تنگه به آب انداخت. این ناو پس از نبرد کپنهاگ در ۱۸۰۷ به نیروی دریایی پادشاهی بریتانیا تسلیم شد، نامش به‌صورت انگلیسی به «لیتل بلت» تغییر یافت و در ماجرای معروف لیتل بلت در آب‌های آمریکای شمالی نقش داشت. بعدها نیروی دریایی بریتانیا این نام را بر ناو دیگری نیز نهاد که پیشینهٔ دانمارکی نداشت.
طرفداران سدهٔ نوزدهمیِ وحدت آلمان، لیتل بلت (به آلمانی: Kleiner Belt) را به‌عنوان مرز شمالی آلمان مطرح می‌کردند و این تنگه در همین زمینه در نوشتهٔ ارنست موریتس آرنت با عنوان «سرزمین پدری آلمانی‌ها چیست؟» (۱۸۱۳) و در سرود آلمانی‌ها (۱۸۴۱) -که بند سوم آن سرود ملی کنونی آلمان است- یاد شده است. این موضوع بازتاب‌دهندهٔ جابه‌جایی چندبارهٔ مرز دانمارک و آلمان در طول سده‌هاست، به‌گونه‌ای که منطقهٔ کنونی یوتلند جنوبی دانمارک زمانی بخشی از دوک‌نشین شلسویگ بود.
لیتل بلت از دیرباز مسیری مهم برای کشتیرانی بوده و امروزه به‌دلیل آثار باستان‌شناسی و کشتی‌های غرق‌شده‌اش، مقصدی محبوب برای غواصان است.[۱۰]
زیرساخت
_(far).jpeg)
خدمات کشتیرانی (فری) گوناگونی طی سال‌ها از لیتل بلت عبور کرده‌اند، از جمله فری اسنوگهوی–میدلفارت و پس از آن فردریسیا–استریب، که در سال ۱۸۷۲ نخستین فری قطار دانمارک شد. عبور با فری در سال ۱۹۳۵ با پل قدیمی لیتل بلت و در سال ۱۹۷۰ با پل جدید لیتل بلت جایگزین شد. امروزه پل قدیمی مسیر ترافیک محلی و خطوط قطار را حمل می‌کند، در حالی که پل جدید بزرگراه اروپایی E20 را دربردارد.
دو خط انتقال برق نیز پیش‌تر از لیتل بلت عبور می‌کردند که نخستین آن‌ها در سال ۲۰۱۳ برچیده و با کابل زیردریایی جایگزین شد.[۱۱]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ "Lillebælt". کنوانسیون رامسر Sites Information Service. Retrieved 25 April 2018.
- 1 2 Thulesen, M.; R.M. Hansen (7 February 2018). "Unesco lokker: Nu skal Lillebælt gøres til verdensarv". DR News. Retrieved 7 February 2018.
- ↑ "Ramsarområder - By- og Landskabsstyrelsen". Archived from the original on 2009-08-12. Retrieved 2015-01-08. Danish Ministry of the Environment. Ramsar Convention. (in Danish) Retrieved 30-11-2009.
- ↑ http://www.blst.dk/Natura2000plan/Natura2000omraader/Fuglebeskyttelse/Udpegningsgrundlag/Liste_30_59.htm#47 بایگانی‌شده در ۲۰۰۹-۰۸-۱۲ توسط Wayback Machine Danish Ministry of the Environment. Overview of Protected Species. (in Danish) Retrieved 30-11-2009.
- ↑ "Post Danmark Rundt holder fast i Vejle - TV SYD - TVSyd - Nyheder - Lokal - Vejle". Retrieved 2015-01-08.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:خدمت بایگانی منسوخ (رده) TV-Syd. Retrieved 01-12-2009. - ↑ "Whale Watchimg - Middelfart". Archived from the original on 2015-12-08. Retrieved 2015-12-04.
- ↑ "Observationer". hvaler.dk.
- ↑ "Jægerstenalderen: DANSK HISTORIE". www.danskhistorie.dk (in Danish). Archived from the original on 2012-05-10. Retrieved 2026-06-30.
- ↑ http://www.kulturarv.dk/tjenester/publikationer/emneopdelt/arkaeologi/aud/1996kat.pdf بایگانی‌شده در ۱۹ فوریه ۲۰۲۱ توسط Wayback Machine Oversigt af arkæologiske undersøgelser i Danmark. Retrieved 15-03-2008 (in Danish)
- ↑ http://www.byportalen.dk/page.asp?objectid=1585&zcs=350 Byportalen. (in Danish) Retrieved 01-12-2009
- ↑ Theis Holtz Hansen. "Danmarks dyreste forskønnelse af elnettet indviet" Ingeniøren, 6 November 2013. (in Danish) Retrieved 6 November 2013.
- تنگه‌های دانمارک
- تنگه‌های دریای بالتیک
- مناطق کنوانسیون رامسر در دانمارک