متیو گرگوری لوئیس

متیو گرگوری لوئیس
پرترهٔ متیو گرگوری لوئیس
پرترهٔ لوئیس، اثر گئورگ لیثبریج ساندرز بر پایهٔ اثری ناشناس، حدود ۱۸۰۰، گالری ملی پرتره در لندن[۱]
نام هنگام تولدمتیو گرگوری لوئیس
زادهٔ۹ ژوئیهٔ ۱۷۷۵
لندن، پادشاهی بریتانیای کبیر
درگذشت۱۴ یا ۱۶ مهٔ ۱۸۱۸ (۴۲ سال)
در دریا، هنگام بازگشت از جامائیکا
ملیتبریتانیایی
تحصیلاتمدرسهٔ وست‌مینستر؛ کرایست چرچ، آکسفورد
پیشه(ها)رمان‌نویس، نمایشنامه‌نویس، شاعر، مترجم، دیپلمات، سیاستمدار و مالک کشتزار
شناخته‌شده
برای		نقش در گسترش ادبیات گوتیک و تئاتر گوتیک
آثار برجستهراهب
شبح قلعه
حکایت‌های شگفت
روزنوشت یک مالک کشتزار در هند غربی
والدین
  • متیو لوئیس (پدر)
  • فرانسیس ماریا سوئل (مادر)

متیو گرگوری لوئیس (انگلیسی: Matthew Gregory Lewis؛ ۹ ژوئیهٔ ۱۷۷۵ – ۱۴ یا ۱۶ مهٔ ۱۸۱۸)، نویسنده، نمایشنامه‌نویس و مترجم انگلیسی و سیاستمدار و مالک کشتزار بریتانیایی بود که به سبب موفقیت رمان راهب (The Monk؛ ۱۷۹۶) به «راهب لوئیس» (Monk Lewis) شهرت یافت. منابع دربارهٔ روز دقیق مرگ او اختلاف دارند و ۱۴ یا ۱۶ مه را ثبت کرده‌اند.[۲][۳] لوئیس از ۱۷۹۶ تا ۱۸۰۲ نمایندهٔ هیندون در مجلس عوام بود و پیش از آن مدتی کوتاه به‌عنوان وابستهٔ سفارت بریتانیا در لاهه خدمت کرد. با این حال، جایگاه تاریخی او بیش از فعالیت سیاسی‌اش به ادبیات گوتیک و تئاتر اواخر سدهٔ هجدهم پیوند خورده است.[۴]

راهب در زمان انتشار به‌سرعت پرفروش و جنجال‌برانگیز شد و آمیزه‌ای از رخدادهای فراطبیعی، خشونت، میل جنسی و فساد دینی را در روایتی دربارهٔ سقوط اخلاقی آمبروزیو، راهبی نامدار، به کار گرفت. این اثر لوئیس را در کنار آن رادکلیف به یکی از چهره‌های اصلی گوتیک دههٔ ۱۷۹۰ تبدیل کرد. تاریخ نقد گاه این دو نویسنده را نمایندگان دو گرایش متضاد در گوتیک دانسته است، اما پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد که خوانندگان معاصر آثارشان را اغلب در کنار یکدیگر می‌خواندند و میان شهرت و تحول آثار متأخر آنان رابطه‌ای پیچیده‌تر وجود داشت.[۵] لوئیس این موفقیت را در تئاتر نیز ادامه داد و نمایشنامهٔ شبح قلعه (The Castle Spectre؛ ۱۷۹۷) از نمونه‌های موفق تئاتر گوتیک در دوره‌ای شد که موسیقی، طراحی صحنه، نور و جلوه‌های نمایشی نقشی فزاینده در ایجاد هراس و شگفتی داشتند.[۶]

زندگی و نوشته‌های متأخر لوئیس همچنین با اقتصاد برده‌داری در کارائیب پیوند داشت. او در ۱۸۱۲ کشتزارهای شکر پدرش در جامائیکا را به ارث برد و همراه آن‌ها بیش از ۴۰۰ انسانِ برده به مالکیت او منتقل شدند. لوئیس دو بار برای سرکشی به املاک خود به جامائیکا رفت و یادداشت‌های این سفرها پس از مرگش با عنوان روزنوشت یک مالک کشتزار در هند غربی (Journal of a West India Proprietor؛ ۱۸۳۴) منتشر شد.[۱] این نوشته هم گزارشی مفصل از زندگی کشتزار و برده‌داری است و هم سندی از تناقض‌های دیدگاه یک مالک برده که برخی شیوه‌های خشونت‌آمیز را نقد می‌کرد، اما اصل مالکیت انسان‌ها را کنار نمی‌گذاشت. از این رو، پژوهش‌های جدید میراث لوئیس را نه فقط در تاریخ گوتیک، بلکه در نسبت ادبیات رمانتیک بریتانیا با امپراتوری، کشتزار و برده‌داری نیز بررسی می‌کنند.[۷][۸]

زندگی، تحصیل و سیاست

لوئیس در ۹ ژوئیهٔ ۱۷۷۵ در لندن، بزرگ‌ترین فرزند متیو لوئیس و فرانسیس ماریا سوئل، به دنیا آمد. خانوادهٔ او از نظر اداری، سیاسی و استعماری به شبکه‌های نخبگان بریتانیایی پیوند داشت و پدرش بعدها مالک املاکی در جامائیکا بود؛ همین دارایی‌ها در دهه‌های پایانی زندگی پسر نقشی تعیین‌کننده یافتند.[۴] لوئیس از ۱۷۸۳ در مدرسهٔ وست‌مینستر درس خواند و در نمایش‌های دانش‌آموزی آنجا نیز بازی کرد. در ۱۷۹۰، در پانزده‌سالگی، وارد کرایست چرچ، آکسفورد شد و مدرک کارشناسی را در ۱۷۹۴ و کارشناسی ارشد را در ۱۷۹۷ دریافت کرد.[۲] آموزش او تنها به دانشگاه محدود نماند. سفرهای مکرر به قارهٔ اروپا و آشنایی با زبان‌های جدید، به‌ویژه آلمانی، او را با ادبیاتی روبه‌رو کرد که بعدها در ترجمه‌ها، اقتباس‌ها، تصنیف‌ها و داستان‌های گوتیکش اثر گذاشت. پژوهش جدید دربارهٔ آثار لوئیس نیز بر اهمیت همین رفت‌وآمد میان ادبیات بریتانیایی و اروپایی در شکل‌گیری کار او تأکید می‌کند.[۸]

لوئیس برای حرفه‌ای دیپلماتیک آماده شده بود و در ۱۷۹۴ چند ماه به‌عنوان وابستهٔ سفارت بریتانیا در لاهه خدمت کرد. دورهٔ اقامت او در هلند کوتاه بود، اما با مرحله‌ای تعیین‌کننده از نویسندگی‌اش هم‌زمان شد و بخش بزرگی از راهب در همین دوره شکل گرفت.[۲][۴] او در ۱۷۹۶، اندکی پس از انتشار رمان، از حوزهٔ هیندون به مجلس عوام بریتانیای کبیر راه یافت و تا ۱۸۰۲ نماینده ماند؛ پس از تشکیل پادشاهی متحده در ۱۸۰۱، بخش پایانی این دوره در مجلس عوام بریتانیا ادامه یافت. فعالیت پارلمانی برای او منصب اجرایی برجسته‌ای به همراه نیاورد و به اندازهٔ نویسندگی‌اش در شکل‌گیری شهرت عمومی او نقش نداشت، اما عنوان نمایندگی در سال‌های نخست شهرت ادبی‌اش بخشی از هویت عمومی او بود.[۲][۴]

در همین سال‌ها، لوئیس میان محافل ادبی، تئاتر و سفرهای اروپایی رفت‌وآمد داشت و دامنهٔ کارش از رمان به نمایشنامه، شعر، تصنیف، ترجمه و اقتباس گسترش یافت. این تنوع سبب می‌شود کارنامهٔ او را نتوان صرفاً ادامه‌ای بر موفقیت راهب دانست. دیل تاونشند در پژوهش جامع خود دربارهٔ لوئیس نشان می‌دهد که آثار کمتر شناخته‌شدهٔ او، از اقتباس‌های اروپایی تا شعر و داستان کوتاه، بخشی از فرهنگ ادبی گوتیک و رمانتیک در گذار از سدهٔ هجدهم به نوزدهم بودند.[۸] با این حال، موفقیت زودهنگام راهب چنان با نام او درآمیخت که لقب «راهب لوئیس» تا پایان زندگی و پس از آن نیز رایج ماند.[۱]

ادبیات گوتیک و تئاتر

صفحهٔ عنوان جلد نخستِ چاپ نخست راهب، ۱۷۹۶.

راهب مهم‌ترین اثر لوئیس و پایهٔ جایگاه او در تاریخ ادبیات گوتیک است. روایت کتاب در مادرید می‌گذرد و محور آن آمبروزیو، راهبی است که شهرت زهد و پارسایی‌اش به‌تدریج در برابر میل، فریب و قدرت فرو می‌ریزد. لوئیس در کنار فضای صومعه، دخمه و زندان، عناصر فراطبیعی را نه صرفاً به‌صورت تهدیدی که در پایان توضیح عقلانی پیدا کند، بلکه به‌عنوان نیرویی واقعی در جهان داستان به کار گرفت. نمایش صریح خشونت و تخطی‌های جنسی و دینی، کتاب را از همان آغاز در معرض حملهٔ منتقدان قرار داد، اما همین جنجال با موفقیت تجاری آن همراه شد و راهب را به یکی از شناخته‌شده‌ترین رمان‌های گوتیک بریتانیا بدل کرد.[۱][۵] اهمیت کتاب تنها در شدت صحنه‌های هراس‌آور آن نیست؛ پژوهش دربارهٔ گوتیک نشان داده است که اثر لوئیس در کنار نوشته‌های رادکلیف به گسترش واژگان روایی و عاطفی این گونه در دههٔ ۱۷۹۰ کمک کرد و آثار این دو نویسنده در دریافت معاصران اغلب با یکدیگر سنجیده می‌شدند.[۵]

موفقیت لوئیس در تئاتر نیز بخشی اساسی از جایگاه او در فرهنگ گوتیک بود. شبح قلعه نخستین بار در ۱۴ دسامبر ۱۷۹۷ در تئاتر رویال، دروری لین روی صحنه رفت و بنا بر سابقهٔ آرشیوی مدرسهٔ وست‌مینستر، اجرای آن در این دوره به شصت شب رسید.[۲] نمایش از قلعه، راز خانوادگی، تهدید، قتل و حضور آشکار شبح بهره می‌گرفت و با امکانات صحنه‌ای تئاتر بزرگ لندن، هراس گوتیک را از صفحهٔ رمان به تجربه‌ای دیداری و شنیداری منتقل می‌کرد. این موفقیت در بستری رخ داد که تئاتر گوتیک دههٔ ۱۷۹۰ با استفادهٔ روزافزون از موسیقی، دکور، نورپردازی، صدا و جلوه‌های نمایشی در حال شکل‌دادن به گونه‌ای از سرگرمی عامه‌پسند بود.[۶] لوئیس بعدها نمایشنامه‌های گوتیک و ملودرام‌های دیگری نوشت؛ از جمله اسیر (The Captive) و تیمور تاتار (Timour the Tartar؛ ۱۸۱۱).[۸] گالری ملی پرتره نیز شبح قلعه و تیمور تاتار را از آثار نمایشی شاخص او می‌شمارد و به تأثیر کار او بر والتر اسکات اشاره می‌کند.[۱]

صفحهٔ عنوان داستان‌های رمانتیک (Romantic Tales)، ۱۸۰۸.

کار لوئیس در فاصلهٔ میان رمان و تئاتر به ترجمه، اقتباس، شعر و گردآوری داستان و تصنیف نیز کشیده شد. حکایت‌های شگفت (Tales of Wonder؛ ۱۸۰۱) و داستان‌های رمانتیک (Romantic Tales؛ ۱۸۰۸) نمونه‌هایی از علاقهٔ او به روایت‌های شگفت، افسانه، تصنیف و مواد ادبی اروپایی‌اند. در آثار اقتباسی و ترجمه‌ای او نیز تماس با ادبیات آلمانی و فرانسوی اهمیت داشت؛ از این رو، بررسی امروزی لوئیس بیش از گذشته از تمرکز انحصاری بر راهب فاصله گرفته و کار او را در شبکهٔ وسیع‌تری از ترجمه، تئاتر و فرهنگ چاپی رمانتیک قرار می‌دهد.[۸] همین گستردگی روشن می‌کند که میراث ادبی او صرفاً به ابداع مجموعه‌ای از شگردهای هراس محدود نبود. لوئیس یکی از نویسندگانی بود که گوتیک را میان رمان، صحنه، تصنیف و اقتباس جابه‌جا کرد و در تبدیل آن به صورت فرهنگی فراگیری در پایان سدهٔ هجدهم نقش داشت.[۶][۸]

جامائیکا، برده‌داری و سال‌های پایانی

پس از مرگ پدرش در ۱۸۱۲، لوئیس دو کشتزار شکر در جامائیکا، کورنوال و هوردلی، را به ارث برد. همراه این املاک، بیش از ۴۰۰ انسانِ برده به مالکیت او منتقل شدند و بدین ترتیب ثروت و موقعیت اقتصادی او مستقیماً با نظام برده‌داری در کارائیب گره خورد.[۱][۷] این بخش از زندگی لوئیس در زندگی‌نامه‌های قدیمی‌تر گاه در حاشیهٔ شهرت ادبی او قرار می‌گرفت، اما پژوهش‌های جدید آن را برای فهم جایگاه اجتماعی و نوشته‌های متأخرش اساسی می‌دانند. او برخلاف بسیاری از مالکان غایب بریتانیایی، خود به جامائیکا سفر کرد و دو دورهٔ اقامت در ۱۸۱۵–۱۸۱۶ و ۱۸۱۷–۱۸۱۸ را صرف مشاهدهٔ ادارهٔ املاک و مداخله در شیوهٔ رفتار با بردگان کرد.[۷]

لوئیس در این سفرها از برخی تنبیه‌ها و رفتارهای مباشران انتقاد کرد و کوشید مقرراتی را که از نظر خود شرایط زندگی و کار را بهتر می‌کرد به اجرا بگذارد. با این حال، این اقدامات مخالفت با اصل برده‌داری نبود. گالری ملی پرتره تأکید می‌کند که او، حتی هنگامی که خود را مالکی خیرخواه و اصلاح‌گر می‌دید، انسان‌های تحت مالکیتش را همچنان دارایی تلقی می‌کرد؛ از جمله افزایش جمعیت نیروی کار برده را از راه پاداش‌دادن به زنانی که فرزند سالم به دنیا می‌آوردند تشویق می‌کرد.[۱] کارل پلاسا نیز در مطالعهٔ روزنوشت یک مالک کشتزار در هند غربی نشان داده است که زبان به‌ظاهر خیرخواهانه و تصاویر دلپذیر از کشتزار نمی‌تواند خشونت ساختاری برده‌داری را از متن کنار بزند. از این منظر، تناقض میان حساسیت لوئیس به برخی مصائب روزمره و ادامهٔ مالکیت انسان‌ها، بخش مرکزی ارزش تاریخی و انتقادی روزنوشت اوست.[۷]

یادداشت‌های سفرهای جامائیکا پس از مرگ لوئیس در ۱۸۳۴ با عنوان روزنوشت یک مالک کشتزار در هند غربی، نوشته‌شده هنگام اقامت در جزیرهٔ جامائیکا منتشر شد. این کتاب اطلاعاتی دربارهٔ ادارهٔ کشتزار، مناسبات نژادی، زندگی روزمره و دیدگاه‌های یک مالک بریتانیایی دربارهٔ برده‌داری در سال‌های پیش از رهایی بردگان در مستعمرات بریتانیا فراهم می‌کند و به همین دلیل در پژوهش‌های ادبی و تاریخی مستقلاً بررسی شده است.[۷] لوئیس در دومین سفر خود بیمار شد و هنگام بازگشت از جامائیکا در مهٔ ۱۸۱۸ در دریا درگذشت؛ منابع دانشگاهی و آرشیوی دربارهٔ روز دقیق مرگ او میان ۱۴ و ۱۶ مه اختلاف دارند.[۲][۳] پیکرش در دریا به خاک سپرده شد. مرگ او در ۴۲سالگی پایان زندگی نویسنده‌ای بود که کارنامه‌اش از نخستین موج بزرگ ادبیات گوتیک تا تئاتر عامه‌پسند و نوشته‌های مربوط به جامعهٔ برده‌دار کارائیب امتداد یافت؛ همین تنوع سبب شده است پژوهش معاصر، لوئیس را در پیوند هم‌زمان با تاریخ گوتیک، فرهنگ رمانتیک و میراث استعماری بریتانیا بررسی کند.[۸]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. 1 2 3 4 5 6 7 "Matthew 'Monk' Lewis". National Portrait Gallery (in English). Retrieved 18 اوت 2026.
  2. 1 2 3 4 5 6 "Lewis, Matthew Gregory, 1775-1818". Westminster School's Archive & Collections (in English). Retrieved 18 اوت 2026.
  3. 1 2 "Matthew Gregory Lewis". Eighteenth-Century Poetry Archive (in English). Retrieved 18 اوت 2026.
  4. 1 2 3 4 Leask, Nigel (2004). "Lewis, Matthew Gregory [called Monk Lewis] (1775–1818), novelist and playwright". Oxford Dictionary of National Biography (in English). Oxford University Press. Retrieved 18 اوت 2026.
  5. 1 2 3 Wright, Angela (2020). "Ann Radcliffe and Matthew Lewis". In Angela Wright و Dale Townshend (ed.). The Cambridge History of the Gothic: Volume 1, Gothic in the Long Eighteenth Century (in English). Cambridge University Press. p. 304–322. doi:10.1017/9781108561044.015.
  6. 1 2 3 Backscheider, Paula R. (2020). "In Their Blood: The Eighteenth-Century Gothic Stage". In Angela Wright و Dale Townshend (ed.). The Cambridge History of the Gothic: Volume 1, Gothic in the Long Eighteenth Century (in English). Cambridge University Press. p. 198–221. doi:10.1017/9781108561044.010.
  7. 1 2 3 4 5 Plasa, Carl (2008). ""Conveying Away the Trash": Sweetening Slavery in Matthew Lewis's Journal of a West India Proprietor, Kept during a Residence in the Island of Jamaica". Romanticism and Victorianism on the Net (in English) (50). doi:10.7202/018150ar.
  8. 1 2 3 4 5 6 7 Townshend, Dale (2024). Matthew Gregory Lewis: The Gothic and Romantic Literary Culture (in English). University of Wales Press. ISBN 9781837721290.

منابع

  • Macdonald, D. L. (2000). Monk Lewis: A Critical Biography (in English). Toronto: University of Toronto Press. ISBN 0-8020-4749-1.
  • Peck, Louis F. (1961). A Life of Matthew G. Lewis (in English). Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.
  • Townshend, Dale (2024). Matthew Gregory Lewis: The Gothic and Romantic Literary Culture (in English). University of Wales Press. ISBN 9781837721290.
  • Wright, Angela (2020). "Ann Radcliffe and Matthew Lewis". In Angela Wright و Dale Townshend (ed.). The Cambridge History of the Gothic: Volume 1, Gothic in the Long Eighteenth Century (in English). Cambridge University Press. p. 304–322. doi:10.1017/9781108561044.015.
  • Plasa, Carl (2008). ""Conveying Away the Trash": Sweetening Slavery in Matthew Lewis's Journal of a West India Proprietor, Kept during a Residence in the Island of Jamaica". Romanticism and Victorianism on the Net (in English) (50). doi:10.7202/018150ar.

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ متیو گرگوری لوئیس موجود است.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.