فهرست معماران ایرانی

آرشیتکت‌های ایرانی به عنوان معمار شناخته می‌شوند.

در فرهنگ فارسی معین، معمار به این صورت معنی شده است:

  1. طراح و سازنده بنا
  2. عمارت‌کننده، تعمیرکننده
  3. رتبه‌ای در فراماسونری[۱]

کلمات سنتی بنا، مهندس، استاد، و عمله در مراجع معماری اسلامی استفاده می‌شود.

گرچه بسیاری از محققان، معمار را به لحاظ تاریخی به عنوان آرشیتکت نمی‌شناسد، ولی آنها موافقند که مسئولیت‌های آنها با هم همپوشانی گسترده دارند. این دو واژه در این لیست یکسان در نظر گرفته شده‌اند.

لیست به ترتیب زمانی و انتخاب دهه‌های اسلامی بر اساس سوابق موجود است. اطلاعات کمی از استادان متعدد معماری که برخی از شگفتی‌های اولیه جهان اسلام و قبل از اسلام ایران را ساخته‌اند وجود دارد. کاخ بیشاپور، فیروزآباد، پرسپولیس، شوش، یا بسیاری دیگر از بناهای باستانی دیدنی و جذاب از ایران بزرگ ساخته شده است که هیچ سابقه‌ای از نام معمار آنها وجود ندارد و فقط خرابه‌ای از آنچه آنها ساخته‌اند باقی‌مانده.

بسیاری از ساختارهایی که امروز باقی مانده احتمالاً بیش از یک معمار بر روی آنها کار کرده است. در لیست زیر برای هر کار تنها معروف‌ترین آنها ذکر شده است. این لیست شامل نام سازندگان آنها با تاریخ دقیق ساختمان‌های نسبت داده شده است.

پیش از اسلام

چهار قرن اول در دوره اسلامی

قرن ۱۳ میلادی

  • مسلم: سازنده کاروانسرای سنگ بست در خراسان در ۱۲۰۲ میلادی
  • محمد ریگی: سازنده میل رادکان در قوچان در ۱۲۰۳ میلادی
  • احمد بن مکر مرندی: سازنده آرامگاه کیکاووس در ۱۲۱۹ میلادی
  • سعید بن جعفر البنا: سازنده یک قلعه در فیروزآباد فارس
  • محمد بن احمد بن علوی: سازنده مسجد جامع بونفت در یزد در ۱۲۳۴ میلادی
  • استاد زین الدین ابو رشید: سازنده حصار خلج در باکو در ۱۲۳۴ میلادی
  • استاد عنایت الله نظام الدین معمار اصفهانی: سازنده گنبد سبز در کرمان در ۱۲۴۲ میلادی
  • محمد بن محمد بن عثمان البنا طوسی: سازنده مدرسه سرچالی در قونیه در ۱۲۴۲ میلادی
  • نظام الدین بن استاد علی بن علی بن نجار: سازنده امامزاده سید جعفر در دامغان در ۱۲۶۴ میلادی.
  • بدرالدین تبریزی: سازنده آرامگاه مولانا در قونیه در ۱۲۷۳ میلادی.
  • زین عابدین معمار: سازنده مسجد جامع ارومیه در ۱۲۷۶ میلادی.
  • استاد علی بن حسین علی بن غازی: سازنده مقبره شیخ یوسف سروستانی در استان فارس در ۱۲۸۰ میلادی.
  • محمد حسین المهندس البنا دامغانی: سازنده برج کاشانه بسطام در ۱۲۹۹ میلادی.

قرن ۱۴ میلادی

گنبد سلطانیه

قرن ۱۵ میلادی

مسجد گوهرشاد در ۱۴۱۸ میلادی به دستور گوهرشاد، همسر شاهرخ ساخته شده است.
  • محمد بن محمود اصفهانی: سازنده گور امیر، آرامگاه تیمور لنگ، در سمرقند در ۱۴۰۳ میلادی.
  • سید علی بن سید کمال الدین بنا آملی: سازنده برج سلطان زین الابدین در ساری در ۱۴۰۶ م.
  • قوام الدین شیرازی: سازنده مسجد گوهرشاد در سال ۱۴۱۷ م.
  • حسن جعفر استاد معمار باشی: سازنده آرامگاه امامزاده عبدالله در بافق.
  • محمد بن غدیر با نام مستعار آجر تراش: سازنده درب مسجد شاه (اصفهان) در ۱۴۲۷ م.
  • پاشا بن بکشاه جمشید: سازنده عمارت شاه بالو در روستای آهو دشت ناتل رستاق در ۱۴۳۵ م.
  • استاد حاجی احمد: سازنده قلعه غار خالر دربند در ۱۴۳۷ م.
  • شیرازی خواجه محمود حاج زین جامع: سازنده مزار شیخ احمد جام جم در خراسان در ۱۴۳۹ م.
  • ابدلغدیر اصفهانی: سازنده مسجد دباغ خانه در آنکارا در ۱۴۴۳ م.
  • استاد حسن بن علی حسین بنا آملی: سازنده سه ساختار موجود روستای کجور در حدود ۱۴۴۳ م.
  • استاد قیس الدین شیرازی: سازنده مسجد جامع خرگرد در خراسان در ۱۴۴۳ م.
  • حیدر نفجی: سازنده خانقاه نصرآباد اصفهان در ۱۴۴۵ م.
  • شمس الدین محمد تبریزی: سازنده مسجد شاه (مشهد) در ۱۴۵۱ م.
  • استاد شمس الدین ابن نصرالله مطهری: سازنده امامزاده سلطان محمد طاهر در بابل در ۱۴۷۰ م.
  • محمد بن محمود بسطامی: سازنده مسجد سرخان در بسطام در ۱۴۷۷ م.
  • حسین بن علی بن احمد لاهیجانی: سازنده مقبره سمام در گیلان در ۱۴۷۸ م.
  • درویش نورالدین: سازنده آرامگاه امامزاده علی در شکرناب نزدیک قزوین در ۱۴۷۹ م.
  • محمد روانی قزوینی: او و حاج عباس بن محمود قزوینی هر دو سازنده پل دختر در میانه در استان قزوین در ۱۴۸۳ م.
  • یعقوب رویانی: سازنده پل رودخانه سیم در لاهیجان و همچنین پل رودخانه پلور در شمال شرقی دماوند در ۱۴۸۶ م.

قرن ۱۶ میلادی

آرامگاه همایون در دهلی

قرن ۱۷ میلادی

میدان نقش جهان در اصفهان

قرن ۱۸ میلادی

قرن ۱۹ میلادی

معاصر

خارج از ایران

معبد لوتوس با طراحی فریبرز صهبا در هند

منابع

  1. «معمار». فرهنگ فارسی معین.
  2. Architecture: formes + fonctions. =Books.google.com. 2010-11-10. Retrieved 2017-06-17.{{cite book}}: نگهداری CS1: نقطه‌گذاری اضافه (link)
  3. “Borbor Consulting Architects Presented with, Tehran Journal, Tehran, December 22, 1976, p. 2.
  4. "Archived copy". Archived from the original on 2005-07-24. Retrieved 2005-07-18.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:عنوان آرشیو به جای عنوان (link)
  5. "Coming Soon". www.netiran.com.
  6. Akiner, Shirin (1991). Kegan, Paul (ed.). Cultural Change and Continuity in Central Asia. Routledge. p. 293.
  7. "Baha'i House of Worship - Ashkabad, Central Asia". The National Spiritual Assembly of the Baha'is of the United States. 2007. Archived from the original on 8 August 2007. Retrieved 2007-08-03.
  8. Rafati, V.; Sahba, F. (1989). "Bahai temples". Encyclopædia Iranica.

جستارهای وابسته