روکوکو

سبک معماری روکوتو (روکوکو)

نگاره‌ای از گچ‌بری و نقاشی‌های روی سقف کلیسای اوتوبویرن در ناحیهٔ اوتوبویرن، آلمان در سبک روکوکو.
سقف کلیسای کاتولیک اشلیرباخ در اتریش، در سبک روکوکو.
مشخصات عمومی و بازه زمانی
دوره تاریخی	از حدود سال ۱۷۳۰ میلادی در فرانسه آغاز شد و تا اواخر سده ۱۸ میلادی در اروپای مرکزی به اوج رسید
۱. سازه و ایستایی
سیستم سازه‌ای	دیوارهای باربر سنگی و آجری با سازه‌های پنهان چوبی سبک برای فرم دادن به گنبدها و سقف‌های کاذب
نوع ستون‌ها	لاغر و تزیین‌شده با سرستون‌های صدفی و گل تلفیق‌شده با دیوارهای کناری و قاب‌ها
نوع سقف	سقف‌های کاذب گچی خمیده و مواج گنبدهای کم‌ارتفاع بیضوی تزئین‌شده با نقاشی‌های فرسکو و طلاکاری
ضخامت دیوارها	نازک و سبک دارای انحناها و فرورفتگی‌های مواج و عدم استفاده از پشت‌بندهای ضخیم بیرونی
وضعیت برج‌ها	برج‌های ظریف با سقف‌های پیازی‌شکل یا گنبدهای منحنی چندوجهی
۲. کالبد و هندسه
پلان ساختمانی	نامتقارن در جزییات داخلی فضاهای مرکزی بیضوی یا دایره‌ای با اتاق‌های کوچک متصل به هم
شکل قوس‌ها	قوس‌های ملایم، بیضوی، نیم‌دایره، مواج و فرم‌های کمانی چندتکه
مصالح اصلی	گچ‌بری پیشرفته (Stucco) طلاکاری و سنگ مرمر رنگی آینه و چوب چینی سفید و نقاشی فرسکو
اندازه پنجره‌ها	بسیار بزرگ با بالای منحنی قفسه‌بندی‌شده و چسبیده به سقف برای حداکثر کردن ورود نور
۳. کیفیت فضایی و بصری
حس فضا	سبکی و صمیمیت شور و نشاط و بازیگوشی خیال‌انگیزی دنیای تئاتر و اشرافیت دنیوی
نورپردازی	بسیار روشن و یکدست به شدت پرنور و درخشان به کمک آینه‌ها، پنجره‌های فراوان و رنگ‌های پاستلی
تزئینات سردر	موتیف صدف و سنگ‌ریزه (Rocaille) خطوط اسلیمی مواج C و S شکل تزیینات گیاهی و طلاکاری
۴. شناسنامه و عملکرد
کاربری اصلی	کاخ‌های اشرافی و کوشک‌ها سالن‌های پذیرایی خصوصی و کلیساهای زیارتی کاتولیک
نمونه شاخص	عمارت آمادینبورگ در مونیخ کاخ سانسوسی در پوتسدام و کلیسای ویس (Wieskirche)

روکوکو (به فرانسوی: Rococo) اصطلاحی است در تاریخ هنر برای توصیف سبکی از هنر تزئینی در زمینه‌های مختلف معماری، بناآرایی، نقاشی، پیکرسازی، طراحی اثاثیه و اشیاء زینتی.

روکوکو یک سبک هنری و معماری بود که در اوایل قرن هجدهم در فرانسه شکل گرفت. این سبک پس از دورهٔ سنگین و رسمی «باروک» به وجود آمد و برعکس آن، بیشتر به دنبال ظرافت، شادی، تزئینات پرکار و حال‌وهوای شاد و رویایی بود. در روکوکو از رنگ‌های روشن، خطوط منحنی، نقش‌های گل و گیاه و تزئینات ظریف استفاده می‌شد و بیشتر در کاخ‌ها، نقاشی‌ها و وسایل لوکس دیده می‌شد. این سبک خیلی زود در سراسر اروپا پخش شد و در فرانسه، آلمان و اتریش محبوب شد. هرچند بعضی‌ها آن را خیلی سطحی و تجملی می‌دانستند، ولی تأثیر زیادی بر هنر و فرهنگ آن زمان گذاشت.

اصطلاح روکوکو در ابتدا توسط پیر-موریس کی در سال ۱۷۹۷ از ترکیب واژه فرانسوی روکای (rocaille) و واژه ایتالیایی باروکو (baroco) به وجود آمده‌است.

خاستگاه و ویژگی‌ها

روکوکو سبکی در ادامه باروک بود که با رشد طبقه متوسط و بورژوازی اروپا و از فرانسه پدید آمد و واکنشی علیه شکوه و جلال افراطی کاخ‌ها بود. ار نتایج روکوکو ساخت خانه‌های شهری کوچک و راحت، با تزئینات و ریزه‌کاری فراوان در فضاهای داخلی و هنری باطراوت و مملو از سرزندگی است.

در تزئینات روکوکو از خطوط منحنی اشکال صدفی و رنگ‌های صورتی آبی و سبز روشن به وفور استفاده می‌شود. در زمینه نقاشی شیوه‌های گوناگونی در این دوران پدید آمد، نقاشان به شیوه‌های فردی گرایش پیدا کردند و دست به آزمون‌های تازه‌ای زدند که به رمانتیسم منتهی شد.

از مهم‌ترین نقاشان این دوره می‌توان به ژان-آنتوان واتو، شاردن، فراگونار و بوشه در فرانسه و تیه‌پولو در ایتالیا اشاره کرد.

جنبش روکوکو در اواخر باروک در پاریس به عنوان واکنشی در برابر عظمت، تقارن و مقررات سفت و سخت باروک به‌ویژه در کاخ ورسای شروع شد و بر جنبه‌های هنری از جمله نقاشی، مجسمه‌سازی، معماری، طراحی داخلی، دکوراسیون و ادبیات تأثیر گذاشت. در پایان قرن ۱۸ تم‌های عجیب و غریب تا حد زیادی با سبک نئوکلاسیک جایگزین شد. در سال ۱۸۳۵ فرهنگستان فرانسه اظهار داشت که این کلمه عجیب و غریب روکوکو «معمولاً از نوع زینت، سبک و طراحی در ارتباط با سلطنت لویی پانزدهم و آغاز آن از لویی شانزدهم را پوشش می‌دهدـ». این واژه به‌عنوان ترکیبی از واژه‌های فرانسوی rocaille (سنگ) و coquilles (پوسته) به علت تکیه بر این اشیاء به عنوان نقوش تزئینی یا همچنین ترکیبی از واژه ایتالیایی barocco (مروارید نامنظم) و فرانسه rocaille (فرمی محبوب از باغ یا تزئینات داخلی با استفاده از پوسته و سنگریزه) است و در بخش‌هایی از اروپا در قرن ۱۸ به مد روز تبدیل شد. این سبک در حال حاضر به‌طور گسترده‌ای به عنوان یک دوره مهم در توسعه هنر اروپا به رسمیت شناخته شده‌است.

نگارخانه

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
•