مغلس

مغلس
مٌغلّس
روستا
ریشه‌شناسی: آمدن به آب در سپیده‌دم یا تاختن در آن هنگام[۱]
نقشه دهه ۱۸۷۰
نقشه دهه ۱۹۴۰
نقشه معاصر
نقشه دهه ۱۹۴۰ با پوشش معاصر
مجموعه‌ای از نقشه‌های تاریخی پیرامون مغلس (دکمه‌ها را بزنید)
مختصات: ۳۱°۴۳′۴۵″ شمالی ۳۴°۵۲′۵۷″ شرقی / ۳۱٫۷۲۹۱۷°شمالی ۳۴٫۸۸۲۵۰°شرقی / 31.72917; 34.88250
شبکه فلسطین۱۳۹/۱۲۶
واحد جغرافیایی-سیاسیقیمومت بریتانیا بر فلسطین
بخشالخلیل
تاریخ تخلیه جمعیت۹–۱۰ ژوئیه ۱۹۴۸[۲]
مساحت
 • کل۱۱۴۵۹ دونوم (۱۱٫۴۵۹ کیلومتر مربع یا ۴٫۴۲۴ مایل مربع)
جمعیت
 (۱۹۴۵)
 • کل۵۴۰[۳][۴]
علت تخلیهپیامد سقوط شهر همجوار
شهرک کنونیگفن[۵]

مغلس (به عربی: مٌغلّس) روستایی عرب فلسطینی بود که در حدود ۳۰٫۵ کیلومتری شمال باختری الخلیل قرار داشت. این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۹ تا ۱۰ ژوئیه ۱۹۴۸ و در چارچوب عملیات آن-فار از سکنه تخلیه شد.

مغلس بر روی تپه‌ای به بلندای ۲۰۰ متر از سطح دریا ساخته شده بود و زمین‌های آن نزدیک به ۱۱٬۴۵۹ دونوم وسعت داشت. روستا از راه‌های خاکی به روستاهای همجوار متصل بود و مهم‌ترین آن‌ها راه کاروانی کهنی بود که بیت جبرین را به رمله پیوند می‌داد. روستا به چاه آبش شهرت داشت که ساکنان منطقه آب آن را برای درمان سنگ کلیه سودمند می‌دانستند. در سال ۱۹۵۵ شهرک گفن بر زمین‌های روستا بنیان نهاده شد.

ریشه‌شناسی نام

ویکتور گرن که نام روستا را به‌صورت «دیر المخلّص» می‌شناخت، آن را «صومعه رهاننده» ترجمه کرد و بر آن بود که این نام احتمالاً از صومعه‌ای مسیحی برگرفته شده که پیش‌تر در آن مکان وجود داشته‌است.[۶] به گفته ادوارد هنری پالمر، «مغلّس» به معنای «آمدن به آب در سپیده‌دم» یا «تاختن در آن هنگام» است.[۱]

پیشینه

دوره عثمانی

مغلس و پیرامونش بر نقشه‌ای از دهه ۱۸۷۰ میلادی

مغلس در سال ۱۵۱۷ همراه با سراسر سرزمین فلسطین به امپراتوری عثمانی ضمیمه شد. بر پایه دفترهای مالیاتی ۱۵۹۶ میلادی، این روستا در ناحیه غزه از سنجق غزه جای داشت و جمعیت آن ۷۷ خانوار و در حدود ۴۲۴ تن بود که همگی مسلمان بودند. روستاییان مالیاتی با نرخ ثابت ۲۵ درصد بر فرآورده‌های کشاورزی از جمله گندم، جو، کشت‌های تابستانه، درختان میوه، بز و کندوی عسل و نیز درآمدهای گاه‌گاهی می‌پرداختند که جمع آن ۱۰٬۳۵۰ آقچه بود. همه این درآمد به یک وقف اختصاص داشت.[۷]

در ماه مه ۱۸۶۳ ویکتور گرن از این مکان دیدن کرد و آن را دهکده‌ای کوچک توصیف کرد که هنوز چند خانوار در آن زندگی می‌کردند.[۶]

فهرست روستاهای عثمانی در حدود ۱۸۷۰ نشان می‌دهد که مغلس ۲۷ خانه و جمعیت مردانه‌ای برابر ۷۱ تن داشت.[۸][۹]

در سال ۱۸۸۲ پیمایش فلسطین باختری از سوی صندوق اکتشاف فلسطین مغلس را چنین وصف کرد: «روستایی با اندازه‌ای میانه که راهی کهن به آن می‌رسد و بناهایش بیشتر از سنگ ساخته شده‌اند.»[۱۰]

دوره قیمومت بریتانیا

بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، جمعیت مغلس ۳۱۱ تن مسلمان بود.[۱۱] در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین این رقم به ۴۴۷ مسلمان در ۹۳ خانه افزایش یافت.[۱۲]

مغلس در سال ۱۹۴۵، نقشه ۱:۲۵۰٬۰۰۰
مغلس در سال ۱۹۴۸، نقشه ۱:۲۰٬۰۰۰

بر اساس آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۵۴۰ تن مسلمان بود[۳] و زمین‌های آن ۱۱٬۴۵۹ دونوم وسعت داشت.[۴] از این میان ۸۸ دونوم باغ و زمین آبی، ۷٬۲۷۷ دونوم زمین زراعی غلات[۱۳] و ۲۳ دونوم زمین ساخته‌شده (شهری) بود.[۱۴]

جنگ ۱۹۴۸ و پس از آن

مغلس در ۹ تا ۱۰ ژوئیه ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد.[۲][۱۵] در ۱۶ ژوئیه، ستاد تیپ گیواتی به ستاد کل عملیات گزارش داد: «نیروهای ما وارد روستاهای قزازه، خیمه، جلیا، ادنبه و مغلس شده، ساکنان را اخراج کرده و شماری از خانه‌ها را منفجر و آتش زده‌اند. منطقه اکنون از عرب‌ها خالی است.»[۱۶]

نیروهای دفاعی اسرائیل دستور داشتند از نفوذ دوباره به سمیل، برکوسیا، بعلین، مسمیه الصغیره، التینه، خیمه، ادنبه، جلیا، قزازه و مغلس جلوگیری کنند. در این دستورها به‌روشنی آمده بود که هر «نیروی مسلح» باید «نابود» و «روستاییان غیرمسلح اخراج» شوند.[۱۷] در روزهای پس از آن، گشتی‌ها آوارگان اطراف تل الصافی، التینه و مغلس را اخراج کردند و ظاهراً سه تن از بازداشت‌شدگان نخستین را کشتند.[۱۸] در اواسط اوت ۱۹۴۸ یک گشتی از تیپ گیواتی دوباره به ادنبه، مغلس، جلیا، قزازه و سجد بازگشت و طی چند درگیری «مشتی عرب» را کشت.[۱۹]

روستا امروز

در سال ۱۹۵۵ شهرک گفن بر زمین‌های روستا و در شمال محل آن بنیان نهاده شد.[۵]

در سال ۱۹۹۲ ولید خالدی محل روستا را چنین توصیف کرد: «محوطه و پیرامون آن حصارکشی شده‌اند. ویرانه‌های خانه‌ها هموار شده و هنوز می‌توان اجزای ساختمانی را دید. بازمانده‌های خانه‌ای در بخش خاوری با نشانه‌های سنگی محصور است که پیش‌تر مرز باغچه خانگی را مشخص می‌کردند. درختان بسیاری از جمله زیتون و خرنوب در همه سو می‌رویند و بوته‌های کاکتوس در کناره‌های شمالی و جنوبی دیده می‌شوند.»[۵]

منابع

  1. 1 2 Palmer، E.H. (۱۸۸۱). The Survey of Western Palestine: Arabic and English Name Lists. Committee of the Palestine Exploration Fund. ص. ۲۷۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  2. 1 2 Morris، Benny (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. xix. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  3. 1 2 Village Statistics, April, ۱۹۴۵. Government of Palestine, Department of Statistics. ۱۹۴۵. ص. ۲۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  4. 1 2 Hadawi، Sami (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۵۰.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  5. 1 2 3 Khalidi، Walid (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. Institute for Palestine Studies. ص. ۲۲۰. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  6. 1 2 Guérin، Victor (۱۸۶۹). Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine. ج. ۱: Judée, pt. ۲. L'Imprimerie Nationale. ص. ۹۸.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  7. ↑ Hütteroth، Wolf-Dieter (۱۹۷۷). Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late ۱۶th Century. Erlanger Geographische Arbeiten. ص. ۱۵۱. شابک ۳-۹۲۰۴۰۵-۴۱-۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  8. ↑ Albert Socin (۱۸۷۹). «Alphabetisches Verzeichniss von Ortschaften des Paschalik Jerusalem». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ۲: ۱۵۷.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  9. ↑ Martin Hartmann (۱۸۸۳). «Die Ortschaftenliste des Liwa Jerusalem in dem türkischen Staatskalender für Syrien auf das Jahr ۱۲۸۸ der Flucht (۱۸۷۱)». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ۶: ۱۴۰.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  10. ↑ Conder، C.R. (۱۸۸۲). The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology. ج. ۲. Committee of the Palestine Exploration Fund. ص. ۴۰۸.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  11. ↑ Barron، J.B. (۱۹۲۳). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine. ص. ۲۱.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  12. ↑ Mills، Eric (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Government of Palestine. ص. ۲۱.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  13. ↑ Hadawi، Sami (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۹۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  14. ↑ Hadawi، Sami (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۱۴۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  15. ↑ Morris، Benny (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. ۴۳۶. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  16. ↑ Morris، Benny (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. ۴۳۷. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  17. ↑ Morris، Benny (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. ۴۴۳. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  18. ↑ Morris، Benny (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. ۴۴۳. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  19. ↑ Morris، Benny (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. ۴۴۳. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.